◉ درباره: عالی‎قاپو یکی از چهار بنای اصلی میدان نقش جهان اصفهان است که هر یک در چهار ضلع این میدان قرار دارند. بنایی که با سه سازه دیگر متفاوت است. عالی‎قاپو نه مسجد است و نه سردر بازار بلکه ایوانی بزرگ و ستون‌دار است که شاه صفوی از روی آن به تماشای بازی چوگان در میدان نقش جهان می‌نشست. این بنا در دوره شاه‎ عباس صفوی به منظور برگزاری جلساتی که شاه با میهمانان عالی‎رتبه و سفرای خارجی داشت، ساخته شد. با این‎که امروزه برای دیدن عالی قاپو پس از ورود به میدان باید به سمت جنوب حرکت کرد، اما در دوره صفویه این عالی‎قاپو یا «دروازه بزرگ» بود که راه ورود به میدان را هموار می‎کرد.
نمای عالی‎قاپو از یک‎سو اصالت و وقار شرقی را به تصویر می‎کشد و از سویی دیگر نشانه‎های غربی در آن به چشم می‎خورد. عالی‎قاپو در ابتدا به شکل و شمایل امروزی ساخته نشده‌ بود و بنای اولیه تنها دروازه ورودی دولتخانه صفوی و بسیار ساده بود. اما به مرور زمان و به خصوص در دوره سلطنت شاه عباس طبقات گوناگون به آن افزوده شدند. ایوان ستوندار عالی‎قاپو هم میراث شاه عباس دوم است.
این ساختمان چهل و هشت متری از شش طبقه تشکیل شده است که سه ردیف پلکان باریک و کاشی‎کاری‎شده، طبقات آن را به هم مرتبط می‎کند. طبقه همکف از دو تالار تشکیل شده که امور دیوانی و اداری دربار صفوی در آن انجام می‎شده است.
از جمله حیرت‎انگیزترین بخش‎های عالی‎قاپو، «اتاق موسیقی» یا «اتاق صوت» است. بر روی دیوارهای این اتاق، تزئیناتی منحصربه ‎فرد با فرم کوزه‎ای اما به‌صورت فرورفته ساخته شده که علاوه بر زیبایی خیره ‎کننده، صدای سازهایی که در این اتاق نواخته می‎شد را به زیبایی انعکاس می‎داده است.
ایوان وسیع عالی‎قاپو در طبقه سوم و رو به سوی میدان تولید شده است. ایوانی بزرگ با هجده ستون که سقفی پوشیده از نقاشی‎های روی چوب دارد. در وسط ایوان، حوضی مرمری قرارگرفته که قرینه فرم آن، بر روی سقف ایوان نیز نمایان است و از آن می‎توان چشم‎انداز کلی میدان را از بالا تماشا کرد. راه‎پله‎‌های بنا از کاشی پوشیده شده است و گویی هنگام بالا رفتن از آن‎ها، بر فرشی نفیس قدم گذاشته می‎شود. از جمله آثار مشهور عالی‎قاپو، درِ چوبی آن است که گفته می‎شود از شهر نجف و حرم حضرت علی به این مکان انتقال داده شده است. کتیبه بالای سردر ورودی با عنوان «انا مدینه العلم و علی بابها» این فرضیه را تقویت می‎کند.

منبع: وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی / https://www.visitiran.ir