باقلا سبز (نگهداری + پرورش)

باقلا گیاهی از خانواده نخود فرنگی است و یکی از قدیمی ترین محصولات کشت شده به شمار می‌رود. باقلا گیاهی است علفی و یکساله که ارتفاع آن تا 80 سانتیمتر می‌رسد.برگهای آن متناوب و مرکب که دارای برگچه هایی تخم مرغ شکل می‌باشد. گلهای باقلا درشت و سفید که دارای لکه هایی به رنگ سیاه و یا بنفش است. میوه آن که همان باقلا است دارای غلافی پوشیده از کرک به طول تقریبا 12 سانتیمتر و در هر غلاف تعدادی دانه قرار دارد. دانه‌های باقلا در غلافی گوشتی قرار دارند و در انواع مختلف به رنگ و اندازه‌های متفاوت دیده می‌شوند.

باقلا به صورت تازه و خشک به مصرف انسان و دام می‌رسد. از نظر ارزش غذایی شبیه لوبیا و نخود فرنگی است. در کشورهای خارجی بیشتر به صورت یخ زده عرضه می‌شود. دانه‌های رسیده باقلا سبز حدود 4 درصد پروتئین با ارزش فیزیولوژیکی بالا و مقادیر زیادی املاح معدنی مانند فسفر، کلسیم و آهن دارد. مقدار ویتامین ث در آن متوسط و مقدار کاروتین کم است.

ارقام باقلای ایرانی

باقلا زهره : با عملکرد 6 تن در هکتار سبز و 2 تن به شکل خشک.

باقلا شامی یا باغی : دانه درشت.

باقلا شاخ بزی : مشابه باقلا شامی.

باقلا الجزایری : پابلند، دانه درشت عملکرد کمتر از زهره.

باقلا سرازیری : مناسب در مناطق ساحلی و اصفهان، عملکرد سبز 17 تا 25 تن و عملکرد خشک حدود 2 تا 3 تن در هکتار می‌باشد. ارقام و لاین‌های جدید مانند ILB1814 و ILB1266 بازار پسندی و عملکرد خوبی دارند.

شرایط پرورش گیاه باقلا :

دمای مورد نیاز جهت گیاه باقلا :

باقلا محصول فصل خنک است و قادر است دمایی تا 4- درجه سانتی گراد را تحمل کند ولی بیش از این دما بوته آن خشک شده و از بین می‌رود. دمای لازم برای سبز شدن بذر باقلا 3.5 تا 9 درجه سانتی گراد است. بنابراین در مناطقی با زمستان معتدل، این گیاه را در پاییز کاشته و در بهار محصول آن را برداشت می‌نماییم و در مناطقی با زمستان خیلی سرد در بهار کشت می‌شود. باقلا نسبت به خشکی هوا خیلی حساس است مخصوصا در مرحله گل دهی. گرمای زیاد ، خشکی هوا و تابش خورشید اثرات نامطلوبی روی مقدار محصول باقلا خواهد داشت. حساس ترین مرحله برای باقلا 20 روز قبل از گل دادن آن می‌باشد که در مقابل هوای سرد و بارانی و نور کم فوق العاده حساس می‌باشند.

آبیاری گیاه باقلا :

مقدار آب مورد نیاز بستکی به بافت و ساختمان خاک، شرایط آب و هوایی و … دارد. در خاکهای با بافت متوسط به دلیل نفوذ پذیری بیشتر خاک و تبخیر بیشتر آب از سطح خاک، مقدار مصرف آب بیشتر از خاکهای نیمه سنگین می‌باشد. دور آبیاری برحسب روش کاشت متفاوت خواهد بود. باقلا به تنش رطوبت حساس است و عملکرد بذر آن کاهش می‌یابد با کمبود رطوبت تثبیت نیتروژن نیز کاهش می‌یابد برنامه ریزی آبیاری که شامل زمان و مقدار آبیاری است تابع عوامل متعدد مانند شرایط اقلیمی، خاکی، مرحله رشد، روش کاشت، روش آبیاری و دسترسی به منابع آبی می‌باشد و به طور کلی هر وقت گیاه احتیاج داشت و تشنه بود باید اقدام به آبیاری کرد.

نحوه کاشت گیاه باقلا :

تاریخ کاشت :

به علت این که شرایط جوی و درجه حرارت در نقاط مختلف متفاوت است بنابراین زمان کاشت باقلا نیز در مناطق مختلف متغیر است زمان کاشت باقلا زمانی است که گرمای تابستان تمام شده و سرمای زمستان شروع نشده باشد. با توجه به این موارد بهترین فاصله زمانی برای کاشت باقلا از نیمه دوم مهرماه تا اوایل آذرماه است با این وجود جهت کشت باقلا به تحقیقات انجام شده در هر منطقه و نظر کارشناس مربوطه توصیه می‌شود.

مقدار بذر و آرایش کاشت :

میزان مناسب بذر زراعت باقلا در محدوده 120 تا 180 کیلوگرم درهکتار می‌باشد. این مقدار ممکن است درمناطق مختلف باتوجه به عوامل مختلف اقلیمی و زراعی تفاوت کند. فاصله ردیفها با توجه به منطقه مورد کاشت 60 تا 90 سانتی متر و فاصله بوته‌ها روی ردیف حدود 10 تا 20 سانتی متر میباشد براساس تحقیقات انجام شده کاشت دو ردیف بذر روی پشته بالاترین عملکرد را داشته است. با این وجود مقدار بذر مورد نیاز درهکتار و الگوی کشت بذر گیاه باقلا برحسب رقم و منطقه و … متفاوت بوده و باید براساس نظر کارشناس مربوطه اقدام گردد.

زمان برداشت :

محصول باقلا را به دو صورت سبز و خشک می‌توان مصرف کرد. لذا بسته به روش مصرف زمان و روش برداشت متفاوت است. برداشت غلاف‌های سبز پیش از زرد شدن برگها یا غلاف‌ها و با دست انجام می‌شود. برداشت دانه خشک باقلا زمانی است که اکثر غلاف‌ها به رنگ قهوه ای در آمده‌اند در این حالت محصول توسط دست و یا با کمباین مخصوص قابل برداشت است.

برداشت باقلا :

برداشت باقلا به دو صورت است: یکی در حالت سبز بودن یعنی زمانی که باقلا در غلاف کاملا رشد کرده است . در این صورت قبل از خشک شدن غلاف باید آن را برداشت کرد. در حالت دوم برای تهیه دانه خشک باقلا، پس از خشک شدن غلاف روی بوته ها، تمام بوته‌ها را کنده و در محلی خرمن می‌کنند.

نحوه بذرگیری گیاه باقلا :

از بذرهای درشت و سالم پس از رسیدن بر حسب نیاز مقداری را جمع آوری نموده و از غلافها خارج می‌سازند و در محل خشک و مناسبی در ظروف مناسب نگهداری می‌کنند .

آفات و بیماری‌های گیاه باقلا :

از آفات مهم باقلا شته سیاه می‌باشد که با سموم حشره کش به راحتی قابل کنترل است. سوسک باقلا با نام علمی Bruchus fabae به دانه‌های باقلا حمله می‌کند. بیشتر قارچ‌ها و ویروس هایی که به حبوبات حمله می‌کنند، باقلا را نیز مورد حمله قرار می‌دهند.