برای پرورش قارچ شیتاکه از دو روش استفاده میشود. روش اول از دیرباز در بین مردم مرسوم بوده و از آن با نام سنتی یاد میشود. در این بسترسازی از عوامل طبیعی و در دسترس بهره مند میشویم و دیگر نیازی به وارد کردن موارد دیگر نیست. کاشت قارچ شیتاکه در روش سنتی بر روی چوب انجام میشود. این چوب همان تنه درخت است که امکان حیات و رشد را برای نمونه قارچ شیتاکه فراهم میآورد.
برای پرورش قارچ شیتاکه از روش صنعتی نیز استفاده میشود. امروزه روش صنعتی به روش سنتی ارجحیت دارد. این موضوع به دلیل آسان بودن روند کشت قارچ شیتاکه بر روی خاک اره میباشد. در کشت صنعتی از بستر خاک اره برای رشد شیتاکه استفاده میشود. در این بسترسازی قارچها سریع تر رشد میکنند و زودتر از نمونه سنتی بالغ میگردند.
پرورش قارچ شیتاکه
تولید قارچ شیتاکه از سال 1940انجام میشده است. چینیها و ژاپنیها در این کشت سرآمد هستند. مردم این سرزمینها از روش سنتی برای پرورش قارچ شیتاکه استفاده میکردند. از نظر آنها درخت بلوط بهترین گزینه برای تکثیر قارچ شیتاکه میباشد.
کشت سنتی قارچ شیتاکه
در روش سنتی کاشت شیتاکه ابتدا باید چوبهای لازم برای کاشت را فراهم نمایید. تنه درخت را به قطعاتی برابر با طول 90 سانتی متر برش دهید. قطر تنه درختان برای پرورش و رشد قارچ شیتاکه باید در حدود 10 الی 15 سانتی متر باشد. قطعات بریده شده از تنه درخت قبل از مورد استفاده قرار گرفتن، از گلسنگ، خزه و عوامل مزاحم و اضافی تخلیه میشوند. بعد از این پاکسازی، برای تنه درخت زمان استراحت قائل شوید. درخت باید در حدود یک ماه در مکانی سایه استراحت داده شود و در معرض هوای آزاد قرار بگیرد.
بعد از طی شدن زمان استراحت حالا نوبت عمل تلقیح قارچ شیتاکه بر روی چوبهای انتخاب شده است. چوب بلوط از نظر داشتن شرایط پرورش قارچ شیتاکه بهترین میباشد. زمان انتظار برای به ثمر رسیدن و رویت قارچها در این روش در حد یک یا 2 سال میباشد. بعد از طی شدن این مدت تولید قارچ 4 تا 6 سال به شکل دوره ای ادامه خواهد داشت. رسیدن به سال ششم تولید بستگی به نحوه مراقبت و شرایط دارد.
کشت صنعتی شیتاکه
در کشت صنعتی شیتاکه از خاک اره برای بستر کشت کمک گرفته میشود. خاک اره را میتوان با سایر مکملها مانند سبوس برنج، کلش گندم و … به کار برد. البته میزان دخالت و به کارگیری این مکملها در مناطق مختلف متفاوت میباشد اما بستر اصلی کشت در خاک اره نمایان خواهد شد.
بسترسازی
مهم ترین گام در پرورش قارچ شیتاکه, بسترسازی میباشد. ابتدا مکمل در نظر گرفته شده را با خاک اره میکس نمایید و سپس این ترکیب را در کیسه ای پلاستیکی بریزید. این کیسه پلاستیکی باید از جنس پروپیلین باشد تا مقاومت خوبی نسبت به حرارت از خود نشان دهد. بستر کشت باید استریل شود. به همین خاطر باید کیسه پلاستیکی را در اتوکلاو با دمای 121 درجه سانتی گراد قرار دهید. مدت نگه داری کیسه در اتوکلاو حدود 30 دقیقه میباشد.
کاشت قارچ
باید منتظر سرد شدن کیسههای استریل باشید. بعد از سرد شدن، محتویات داخل کیسه را با بذر قارچ تلقیح کنید. کیسهها باید به مدت 25 تا 30 روز در یک محیط به دور از نور با دمای 20 تا 25 درجه سانتی گراد نگه داری شوند. این مدت برای ریشه دوانی بستر کشت در نظر گرفته میشود. حدود یک تا 4 ماه برای فراگیر شدن میسلیوم در کل بستر نیاز دارید. این زمان با توجه به شرایط حاکم محیطی متفاوت خواهد بود.
رشد میسلیومها باید در محیطی به دور از نور و تاریک باشد. این موضوع سبب رشد سریع آنها خواهد شد اما به محض اینکه کلاهکها را مشاهده کردید، باید نوردهی را برای پرورش قارچ شیتاکه در نظر بگیرید. رویت گرههای کوچک در کیسه خبر از ثمردهی قارچ شیتاکه میدهد. با رویت این گرهها مانند پرورش قارچ دکمه ای عمل کنید. یعنی درب کیسه را باز یا چند شکاف بر روی بدنه کیسه پلاستیکی ایجاد کنید. با این کار هوای تازه به داخل کیسه پلاستیکی وارد و از میزان دی اکسید کربن داخل آن کم میشود. در نتیجه پین دهی رخ میدهد. با ورود اکسیژن به داخل کیسه، رنگ قارچ کم کم به قهوه ای متمایل میگردد.
شوک دهی برای پرورش قارچ شیتاکه
کیسهها را روی آب شناور نمایید.
کیسه پلاستیکی را واژگون کنید.
دما را به 16 تا 18 یا 10 درجه سانتی گراد برسانید. این تغییر دما برای قارچ شیتاکه یک شوک فوق العاده است.
برداشت قارچ شیتاکه
ساقه قارچ شیتاکه را تا فلش آخر نگه دارید و قطع نکنید. فلش اول یک هفته زمان میبرد و بعد ازاتمام باید تا 2 هفته و روزی 2 بار بر روی کیسه قارچ آب پاشی به شکل سبک انجام دهید. این کارها مقدمه فلش دوم است.
کشت خاک اره چه مزیت هایی نسبت به کشت روی چوب دارد؟
دوره رشد و ثمردهی در خاک اره کم میشود و این موضوع سوددهی و بازدهی بهتری را برای قارچ داران رقم میزند. برداشت 8 ماهه خواهد بود.
در این روش میتوان به همراه خاک اره از مواد مکملی چون سبوس برنج، کلش گندم و … استفاده کرد. این مواد به قدر کافی در محیط فراهم هستند.
کار در این روش آسان بوده و هزینه کمتری نیز برای تولید برجای خواهد گذاشت. ضمن اینکه احتمال عدم ثمردهی کمتر خواهد شد.
پرورش قارچ شیتاکه نیز در صورت برداشت به موقع و آماده کردن سایر شرایط رشد شما را به تولید فراوان همراه با سود بالا میرساند. اگر میخواهید در زمان کمتری از ثمردهی قارچ بهره مند شوید، از روش کشت صنعتی(کشت در بستر خاک اره) قارچ شیتاکه بهره مند شوید.
.
منبع: ساعدنیوز | https://saednews.com
مجله گل و گیاه
