گلپر (نگهداری + پرورش)

کاشت گلپر به عنوان گیاهی که از تمام بخش‌های آن استفاده می‌شود، اهمیت می‌یابد. طعم و بوی خوش آن نیز سبب شده که در بسیاری از چاشنی ها، سس‌ها و غذاها از گلپر استفاده می‌شود. این گیاه معطر گاهی همراه با اسفند سوزانده می‌شود که در این صورت عطر فوق العاده ای را در فضا منتشر خواهد ساخت.

کاشت گلپر ابتدا به عنوان یک گیاه معطر برای نوشیدنی و غذاها مورد توجه قرار می‌گیرد. نام علمی این گیاه Heracleum persicum می‌باشد. گیاهی چند ساله از نوع علفی است. این گیاه به شکل خودرو در حواشی و نواحی کوهستانی ایران دیده می‌شود. بومی کشور ایران است اما ریشه اروپایی دارد و به همین دلیل برای کاشت گلپر نیاز به شرایط خاص آب و هوایی نیست.

از گروه خانواده چتریان قلمداد می‌شود. در بسیاری از آشپزخانه‌ها به عنوان ایفاگر نقش ادویه وارد شده است. گلپر بعد از کامل کردن سیکل رشد خود، برای مورد استفاده قرار گرفتن به عنوان ادویه آسیاب می‌شود. دانه‌های گلپر در شکل بسیار نحیفی دیده می‌شوند. طعم این گیاه تندی است و نوع پودر شده آن برای مصرف آشپزخانه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

پودر گلپر در بسیاری از سس‌های خوشمزه استفاده می‌شود. ضمن اینکه برای تهیه بسیاری از ترشی‌ها از همین پودر تند و معطر بهره مند می‌شوند. این گیاه چند ساله مانند گیاهان دیگر در فصل زمستان دوران خزان خود را تجربه می‌کند و برگ و ساقه خود را از دست می‌دهد. ریشه‌های آن در دل خاک باقی می‌مانند و در بهار سال بعد جوانه خواهند زد.

نحوه کاشت گلپر

گلپر در ناحیه ساقه پوک و توخالی بوده و برگ هایی به شکل گل کلم دارد. گل آن نیز شبیه به آن چه که در کاشت باریجه دیده می‌شود، از نوع چتری می‌باشد. رنگ آن سفید و بعد از مدتی این گل‌ها تبدیل به میوه ای به شکل سکه با رنگ سفید می‌گردند که این میوه همان گلپر می‌باشد. میوه تولیدی بسیار نازک بوده و بوی بسیار خوبی دارد.

برگ و ساقه گلپر را با نام گلپر ترشی می‌شناسند و این قسمت از گلپر نیز مانند میوه آن دارای فواید بسیاری است. طبع گلپر گرم می‌باشد و به همین خاطر در خوراک سردی چون ترشی، نوشیدنی مانند دوغ و … مورد استفاده قرار می‌گیرد. تمام این ویژگی‌ها و خواص می‌تواند ما را به نگه داری و کاشت گلپر در منزل علاقه مند سازد.

دمنوش گلپر نیز در نوع خود یگانه است و به خاطر بوی خوش بسیار مورد توجه قرار می‌گیرد. ریشه ضخیم این گیاه از خصوصیات بارز آن می‌باشد. این گیاه در سال اول رشد خود ساقه کوچکی دارد و از نظر ارتفاع به 30 تا 90 سانتی متر می‌رسد. گلپر در سال دوم از نظر فضایی حجم و ارتفاع بیشتری را می‌طلبد. از نظر قدی این ارتفاع به 120 تا 180 سانتی متر می‌رسد و برگ‌های آن نیز حجیم می‌گردد.

ریشه ضخیم این گیاه ما را به یاد کاشت هویج می‌اندازد. چون بسیار شبیه به یک هویج کمرنگ می‌باشد. برای کاشت گلپر باید فضای مربوطه را در نظر داشته باشید. چون این گیاه فضای بسیاری را برای رشد و تکامل نیاز دارد. در سال دوم مساحت در نظر گرفته شده برای گلپر برابر با 30 تا 120 سانتی متر خواهد بود.

کاشت گلپر به سادگی قابل انجام است. بهترین و آسان ترین روش پرورش گلپر، کاشت از طریق بذر می‌باشد. این گیاه از نظر پرورش و پراکنش بذر، قابلیت مناسبی دارد. ضمن اینکه بذرهای بالغ زیادی از خود تولید می‌نماید. این موضوع شرایط پرورش گلپر برای سال آینده را فراهم خواهد کرد.

گلپر را به شکل سالانه کشت بفرمایید. 2 سال بعد از کاشت گلپر, امکان ثمردهی و رویت گل‌ها وجود خواهد داشت. بعد از این دو سال گیاه به پایان عمر خود می‌رسد و برای حفظ ثمرات می‌توان آن را معلق و خشک نمود. در این صورت امکان بهره مندی از بذر و ثمره آن فراهم خواهد شد.

در آب و هوای سرد، نگه داری گلپر را در خانه امتحان کنید. ابتدا آن‌ها را در خزانه منزل نگه داری و بعد از رسیدن ساقه‌ها به ارتفاع 10 سانتی متر، انتقال به محیط اصلی کشت را انجام دهید. بذرهای فراهم شده باید در عمق نیم سانتی متری خاک کاشته شوند. بعد از جای گذاری بذر، باید پوشش نازکی از خاک بر روی بذرها قرار بگیرد.

برای جوانه زدن بذرهای گلپر، چند هفته منتظر بمانید. برای کاشت بذرهای گلپر ابتدای پاییز یا آخر تابستان را انتخاب کنید. ابتدای بهار نیز برای کشت گلپر پیشنهاد می‌گردد. اگر می‌خواهید بیشتر جوانه‌های شما به گیاه بالغ تبدیل شوند، آن‌ها را از سرما به دور نگه دارید و اجازه دهید رشد و جوانه زنی خود را در خزانه تجربه کنند. برای شانس بالای جوانه زنی از بذرهای درشت و مناسب تر استفاده کنید.

انتقال جوانه گلپر باید به موقع انجام شود. بنابراین این جوانه نباید خیلی بزرگ باشد. چون در این صورت عمل انتقال مشکل می‌گردد. فواصل بین این جوانه‌ها پس از انتقال باید 30 تا 60 سانتی متر باشد. فواصل بین ردیف کشت باید درحد 90 سانتی متر منظور گردد.

این گیاه خیلی آفتاب دوست نیست و به همین خاطر در محدود نیم سایه رشد قابل توجهی را از خود نشان می‌دهد. به آب و هوای خنک تمایل دارد. اگر این گیاه را در فصل تابستان با نور مستقیم می‌کارید، حتماً برای آن سایبان در نظر بگیرید. چون حرارت و دمای بالا برای این گیاه مضر است.

در خاک‌های غنی و نمدار رشد خوبی را ارائه می‌کند. برای نتایج مطلوب از کاشت گلپر, بهتر است خاک آن را در نوع کمی اسیدی انتخاب کنید. مقاومت نسبت به خشکی ندارد. بنابراین بر رطوبت خاک کنترل داشته باشید و اجازه ندهید خشک شود.

قبل از کاشت گلپر, زمین را برای آن آماده و از طریق شخم هوا دهی کنید. خاک زهکشی شده برای گیاه گلپر اولویت دارد. نور نیز برای رشد گلپر باید به قدر لازم و کافی در دسترس باشد. علف‌های هرز برای این گیاه بسیار آزار دهنده و رشد آن را متوقف می‌کند. از رشد علف هرز در اطراف گلپر جلوگیری نمایید.

سال دوم سال گلدهی گیاه است. بنابراین باید ساقه گیاه در آخر سال اول هرس شود. برای آبیاری گیاه از روش آب دادن به شکل ملایم و پایه ای استفاده کنید. چون این روش از بیماری قارچی ممانعت می‌کند.

برداشت گیاه گلپر

برای برداشت ساقه و برگ گلپر زمان قبل از گلدهی را انتخاب کنید. برای برداشت ریشه نیز اواخر فصل پاییز را در نظر داشته باشید. ریشه را بعد از اتمام سال اول کاشت گلپر برداشت نمایید.