درختچه بداغ (نگهداری + پرورش)

• بداغ درخچه ای است که به سرعت رشد می‌کند. این گیاه به دلیل داشتن شاخ و برگ و گل‌های زیبا و میوه‌های خوراکی بسیار پرطرفدار بوده و در باغ‌ها به عنوان پرچین بسیار کاربرد دارد.برگ‌ها سه قسمتی با طول و عرض 10-5 سانتیمتر است و شبیه برگ‌های درخت افرا است. برگ‌ها در پاییز به رنگ قرمز یا نارنجی در می‌آیند.
• گل‌های این گیاه به شکل مجموعه ای کروی شکل ظاهر می‌شوند. که ابتدا سبز کم رنگ هستند و به تدریج سفید رنگ می‌شوند. گل‌های بارور به قطر 11-4 سانتیمتر در قسمت مرکزی و بالای این مجموعه قرار دارد و گل هایی با قطر 2 سانتیمتر که در قسمت محیطی و اطراف این مجموعه هستند عقیم و نابارور هستند. فصل گلدهی بداغ بهار است. میوه‌های گرد و قرمز رنگ بداغ نیز زیبا و قابل خوردن هستند.
• بداغ درختچه ای بزرگ با سرعت رشد متوسط میباشد که در برابر سرما و آلودگی هوا مقاوم است لذا برای کاشت در داخل شهر نیز مناسب میباشد. بداغ راست قامت و چندریشه ای است. تاج درخت به صورت گرد و پوششی میباشد . پوست تنه درخت ابتدا به رنگ سبز میباشد و سپس به قرمز – قهوه ای تبدیل خواهد شد . تنه درخت بداغ زمانی که خرد و یا شکسته میشود دارای بوی بسیار بدی است.

گیاه بداغ در صورت آبیاری منظم و مرتب بخصوص در طی روزهای گرم عملکرد بهتری خواهد داشت یعنی می‌بایست زمانی که سطح خاک تقریباً خشک شده بود نسبت به آبیاری آن اقدام کرد. اگرچه این گیاه خاکهای مرطوب را نیز تحمل می‌کند اما خیس بودن همیشگی خاک موجب زردی برگها و ریزش آنان و پژمردگی گیاه خواهد شد. خشکی کشیدن بخصوص در گیاهان جوان و یا زمانی که هوا نیز گرم است و تابش نور مستقیم آفتاب نیز وجود دارد موجب سوختگی نوک و حاشیه برگها و خشکیدگی برگها به خصوص در برگهای جوان و در نهایت پژمردگی گیاه می‌شود.

نور مناسب درختچه بداغ :

بداغ را می‌توان در مکانهایی با آفتاب کامل تا نیمه سایه (حداقل 5-4 ساعت آفتاب مستقیم) کشت کرد. مکانهایی که بیش از اندازه سایه هستند و از نور مستقیم آفتاب برخوردار نیستند موجب عدم گلدهی و یا گلدهی بسیار اندک، کوچک شدن گلها و بلند و باریک شدن ساقه‌ها می‌شوند.

خاک مناسب درختچه بداغ :

این گیاه در هر نوع خاکی رشد می‌کند، اما زهکشی مناسب برای خاک ضروری است. خاک شنی، ماسه ای، لومی، مرطوب و خوب زهکشی شده برای کاشت این گیاه مناسب است. مالچ پاشی نیز به جذب رطوبت و خنک نگهداشتن ریشه‌ها در فصل تابستان کمک می‌کند.

در ابتدای فصل بهار مقداری خاک برگ به ضخامت حدود 5 تا 7 سانتی متر بر روی سطح خاک و اطراف بوته پخش کنید تا گیاه به تدریج از مواد درون آن استفاده کند. این گیاه نیاز به مصرف کود شیمیایی خاصی ندارد و کاربرد همان مقدار خاک برگ در ابتدای بهار بر روی سطح خاک برای تقویت این گیاه کافی است.

دمای مورد نیاز درختچه بداغ :

گیاه بداغ خزان پذیر است در فصل رکود یعنی زمستان سرمای هوا را می‌تواند تا حدود 34- درجه سانیتگراد تحمل کند . در طی فصل رشد نیز بهترین دما برای رویش و فعالیت آن بین 20 الی 30 درجه سانتیگراد است. اگر در منطقه ای زندگی می‌کنید که تابستانهای گرمی دارد این گیاه را در مکانی نیمه سایه-نیمه آفتاب بکارید تا از نور و گرمای عصرهای تابستان تا حدودی در امان باشد.

کوددهی درختچه بداغ :

در فصل بهار و بعد از پایان دوره گلدهی از کودهای کامل برای تغذیه گیاه استفاده کنید. در اواخر زمستان نیز می‌توان از کود کلسیم و فسفر استفاده کرد.

هرس درخچه بداغ :

این گیاه را برای کنترل طول ساقه‌ها و خلوت کردن اطراف گیاه هرس می‌کنند. بهترین زمان برای هرس کردن، پایان زمان گلدهی گیاه است. ساقه‌های بسیار مسن را می‌توان از نزدیکی سطح زمین قطع کرد. ساقه هایی که هنوز جوان هستند اما بیش از اندازه بلند شده‌اند و یا آن هایی که موجب شلوغی بیش از اندازه مرکز گیاه شده‌اند باید کوتاه شوند.

تکثیر درخچه بداغ :

• گرفتن قلمه یکی از روشهای تکثیر این گیاه است که معمولاً از قلمه چوب نرم استفاده می‌شود این قلمه از ساقه‌های حاصل از رشد سال جاری و در اواخر بهار یا اوایل تابستان تهیه می‌شوند. طول قلمه حدود 15-12 سانتیمتر است و برگهای یک دوم طول قلمه از قسمت پایین جدا می‌شوند .
• جدا کردن برگها به نحوی موجب زخمی شدن پوست پایین ساقه نیز می‌شود و این کار به ریشه زایی قلمه کمک خواهد کرد و ریشه‌ها معمولاً از همین قسمت و مکان تشکیل می‌شوند. مخلوط کاشت مناسب نیز از شن + خاک برگ و یا پیت موس + پرلایت تشکیل میشود. قبل از کاشت مخلوط کاشت را به خوبی خیس کنید و نیم ساعت اجازه دهید تا آب اضافه از آن خارج شود سپس برای کاشت قلمه‌ها از آن استفاده کنید.
• قلمه‌ها را در بستر خاک بکارید به شکلی که حداقل یک سوم طول آنان در مخلوط خاک فرو رود. گلدان را در مکانی پر نور و به دور از نور مستقیم آفتاب قرار دهید. کشیدن پلاستیک شفاف بر روی قلمه‌ها به حفظ رطوبت در هوای اطراف قلمه‌ها کمک می‌کند . ریشه زایی حدود 8-6 هفته طول می‌کشد . ابتدا پلاستیک را بردارید و دو روز بعد نسبت به جابجایی گیاهان جوان اقدام کنید.
• خوابانیدن روش دیگر تکثیر این گیاه است که در بهار می‌توان آن را انجام داد و از ساقه ای جوان که در پایین گیاه مادری قرار دارد استفاده کنید. بر روی طول ساقه و قسمتی که قرار است بر زیر خاک قرار گیرد با وسیله ای تیز همانند چاقو یک زخم طولی کوچک به طول 2 سانتیمتر ایجاد کنید یعنی کافی است که با نوک چاقو کمی پوست ساقه را به عمق کم مثلاً حدود یک میلیمتر شکاف دهید. سپس ساقه را در خاک و در عمق حدود 20-15 سانتی قرار دهید و اگر نوک ساقه از خاک بیرون باشد بهتر است .
• خاک این قسمت را مرطوب نگهدارید البته نه اینکه خاک خیس و گل آلود باشد بلکه زمانی که سطح خاک نیمه خشک – نیمه مرطوب بود نسبت به آبیاری اقدام کنید . ریشه زایی این ساقه حدود 8 هفته طول می‌کشد و سپس می‌توان این ساقه را از گیاه مادری جدا کرد.
• تکثیر از طریق کاشت بذر نیز امکان پذیر است اما به دلیل نیازهای خاص دمایی بذر این گیاه ، مسیری طولانی در پیش خواهید داشت که شاید تا حدود 18 ماه نیز طول بکشد. میوه‌ها در اوایل پاییز از گیاه چیده می‌شوند و برای استفاده از بذر گیاه می‌بایست ابتدا قسمت گوشتی میوه را از اطراف بذر جدا کرد و بذرها را با آب شست.
• اگر جدا کردن پوسته میوه از بذر سخت است می‌توان برای مدتی میوه‌ها را در ظرف آبی قرار داد تا به خوبی نرم شوند. سپس سطح بیرونی بذرها باید خشک شود یعنی بذرها را در مکانی خشک با دمای معمولی اتاق قرار می‌دهیم که رطوبت آنها از بین برود که این کار ممکن است تا 6-1 هفته طول بکشد. سپس نوبت کاشت بذرها است که می‌توان آنها را در عمق حدود 5 سانتی و در مخلوطی از پیت موس + شن و یا خاک برگ + شن کاشت کرد.
• ظرف محتوی بذرها را باید به مدت دو الی سه ماه در مکانی روشن اما به دور از نور مستقیم آفتاب و دمای 30-24 قرار داد. البته در این مقطع حداقل دما تا 20 قابل قبول است اما هر مقدار دما به 20 درجه نزدیکتر باشد مدت زمان باقی ماندن بذر در این شرایط نیز بیشتر می‌شود.
• در طی این مدت بذر این توانایی را می‌یابد که ریشه تولید کند به بیان دیگر بذرهای بداغ برای اینکه بتوانند ریشه زایی داشته باشند به سه ماه دمای گرم اما بعد از طی این دوران به مدتی سرما نیز نیاز دارند تا ساقه آنها توانایی رشد و بلند شدن بیابد. یعنی ظرف حاوی بذر را باید به چنین مکانی با این شرایط منتقل کرد.بعد از آن باید ظرف محتوی بذرها را به محیطی با مای 20 درجه روشن منتقل کرد و سطح خاک را مرطوب نگه داشت بعد از حدود 6-3 ماه می‌توان شاهد جوانه زنی بذرها از زیر خاک و بلند شدن ساقه آنها بود .