سورنجان سرده ای است علفی با حدود 30 گونه که بومی اوراسیا هستند؛ گلهای آنها بدون ساقه و شبیه گل زعفران است که در پاییز میشکفد و به آنها زعفران پاییزه یا چمنزار گفته میشود؛ میوه آنها پوشینه سه حجره ای است که در بهار، زمانی که برگها ظاهر میشوند، میرسد.
سورنجان در نقاط معتدل و مرطوب میروید. پیاز آن در عمق 25 تا 30 سانتیمتر در خاک فرومیرود و در پائیز گلهای سفید یا بنفش شش بخشی از آن خارج گردد؛ و این گلها لوله دراز دارند و تخمدانشان بر روی پیاز قرار گرفته است. پس از آمیزش قریب شش ماه در خاک باقی میماند و تخمدان بزرگ میشود و در بهار با برگهای پهن و براق از خاک بیرون میآید و کپسولی سرخانه میسازد که دانههای درشت بسیار دارد. این گیاه بسیار سمی و ماده مؤثر آن به نام کلشیسین در بیماری نقرس بکار میرود.
گل سورنجان که زرد است را شنبلید میگویند.
ریشه این گیاه غده توپر بوده در فصل پائیز حدوداً هشت گل جامی شکل به رنگ ارغوانی، صورتی یا سفید ظاهر شده و پس از آن 5 – 3 برگ نواری شکل، بزرگ و نیمه افراشته و براق در فصل بهار سر از خاک درمی آورند. حداکثر بلندی و گستردگی گیاه 15 – 10 سانتی متر است…
گیاه Autumn crocus ( سورنجان )، گیاهی است علفی و پایا از خانواده Colchiaceae ( گل حسرتیان ) که بومی اروپا ازپرتغال تا اوکراین میباشد .
نیازها گل حسرت
مکان باز و آفتابی، خاک دارای زهکش خوب، برگها را تا زمانی که کاملاً پژمرده نشدهاند از گیاه جدا نمی کنند تا مواد غذائی لازم برای تولید گلها در فصل پائیز را پیش از شروع دوره استراحت پیازها مهیا نمایند. حداقل دمای قابل تحمل آن 15- درجه سانتی گراد است.
خاک:
خاک شنی، ماسه ای ، غنی و خوب زهکشی شده .
ph خاک بهتر است بین 6 تا 7.5 باشد .
نور:
آفتابی – نیمسایه
گیاه زمانی که در سایه قرار دارد گلدهی خوبی نخواهد داشت .
دما:
همانطور که ذکر شد این گیاه متعلق به دمای معتدل و مرطوب میباشد و در حدود 18 درجه برای رشد این گیاه مناسب است .
بهتر است در معرض سرما قرار نداشته باشد.
آبیاری:
به طور متوسط صورت گیرد .
ازدیاد:
از طریق کاشت بذر و یا تقسیم گیاه در فصل پائیز امکان پذیر است.
این گیاه به نامهای زعفران خزان، بانوی عریان نیز شناخته میشود.
تمام قسمتهای این گیاه سمی است و ممکن است باعث مرگ شود
گلدهی:
گلها پیش از برگها در پاییز ظاهر میشوند.
افزایش:
دوره خفتگی این گیاه بسیار کوتاه است و بایستی از این دوره استفاده کرده پداژهها را کشت کرد و اگر دیر کشت شود ممکن است در آن سال گل ندهد.پداژههای کشیده آن را در مرداد ماه به صورت مجتمع میکارند، به طوری که نوک آنها حدود 5 تا 10 ساتنی متر زیر خاک قرار گیرد. در این حالت سالها گل خواهد داد و پس از مدتی طولانی هنگامی که گلدهی آن کاهش یافت و رشد برگها کم شد آنها را از خاک خارج کرده و پداژکها را جدا کرده و در محل جدید میکارند.
وسط بذر نیز قابل افزایش است که بذرهای رسیده را بلافاصله باید کشت کرد. گیاهان جدید 4 تا 5 سال بعد از اندازه گلدهی میرسند.
نکته علمی:
گیاهان پیازی از نظر دوره تشکیل گل و در مقایسه با تشکیل برگ در سه گروه قرار دارند:
Proteranthus:
در این گروه برگها پیش از گل ،تشکیل میشوند و پیش از تولید گل برگها و بخش رویشی از بین میروند.
Synanthus:
در این گروه برگها به طور همزمان اما متوالی و پیش از اجزای گل متمایز میشوند به عبارت ساده تر برگ و گل با هم توسعه مییابند.این وضعیت در گیاهان سوخوار و ژوخه ای بسیار معمول است.مانند سنبل و لاله و نرگس و سوسن.
Hysteranthus:
دراین گروه گلدهی در غیاب برگها و پیش از سبز شدن آنها صورت میگیرد مانند:آماریلیس،بسیاری از گونههای همین گل حسرت خودمان،و زعفران،در این گیاهان از زمان ظهور گل تا شکوفایی آن سرعت فتوسنتز بسیار پایین است.در این مرحله فقط ساقه گل وجود دارد و مواد ذخیره ای سوخ برای طویل شدن ساقه و گلدهی کافی است.
خواص دارویی این گیاه به شرح زیر است :
– بوییدن گل سورنجان باعث باز شدن بینی و ازبین رفتن سردرد میشود.
– باعث ازبین رفتن بیماری نقرس میشود.
-موثر در درمان رماتیسم
– موثر در درمان سیاتیک
در طب جدید کلشیسین که ماده ى عامله سورنجان است ، بهترین داروى ضد نقرس شناخته شده و داروهاى اختصاصى که براى معالجه این مرض وجود دارد تماما از ترکیبات گل – پیاز و بذر گیاه مى باشد.
در طب جدید و قدیم هر دواین گیاه را مضر معده مى دانند و به همین جهت لازم است که با احتیاط مصرف شود.
تجویز فرآوردهها از مقدار کم شروع شده و کم کم زیاد مى شود تا درد و عوارض نقرس از بین برود و چون معمولا خاتمه درد با عوارض معدى هم زمان شروع مى شود، به مجرد تسکین درد استعمال این گیاه را قطع کنید.
در طب سنتى ایران براى معالجه سیاتیک این گیاه تجویز میگردد.
مقدار مصرف این گیاه حداکثر 5/2 گرم است و بیش از این مقدار سمى است .
.
منبع: ساعدنیوز | https://saednews.com
مجله گل و گیاه
