گیاه تکوما (نگهداری + پرورش)

تکوما در گذشته به نام‌های Tecomaria و Bignonia خوانده می‌شد و با پیچ اناری هم خانواده است. گونه‌های آن به شکل درختچه یا بالارونده وجود دارند. گل‌های استکانی یا شیپوری شکل آن در خوشه‌های انتهایی ظاهر می‌شوند. syn. Tecomaria capensis) Tecoma capensis) بومی جنوب آفریقا بوده و گیاهی بالارونده یا نیمه افراشته است که طول آن به 5-4 متر می‌رسد. گل‌های لوله ای آن که شبیه گل‌های پیچ امین الدوله است به رنگ قرمز متمایل به نارنجی و به طول 5 سانتی متر بوده و به صورت خوشه‌های انتهایی در اواخر تابستان ظاهر می‌شوند. برگ‌ها شانه ای و دارای 5 تا 9 برگچه دندانه دار است. T. capensis ‘Aurea’ دارای گل‌های زرد رنگ است.
syn. Pandorea jasminoides, Bignonia jasminoides) T. jasminoides) بومی استرالیا و گاهی بالارونده همیشه سبز با برگ‌های شانه ای با 5 تا 9 برگچه با نوک باریک است. گل‌های شیپوری شکل به طول 5-4 سانتی متر به رنگ سفید با ته رنگ قرمز یا صورتی در دهانه گل، به صورت خوشه ای در تابستان ظاهر می‌شوند.

گلدهی گیاه در فصل تابستان رخ می‌دهد و گل‌ها از پایین خوشه به بالا باز می‌شوند و تا گل‌های پیر نمیرند گل‌های جوان باز نخواهند شد. این ویژگی عاملی است که باعث می‌شود تا گیاه مدت زیادی گلدار بماند و به این دلیل به آن گل بادوام هم می‌گویند. اگر گلها روی درخت کامل برسند می‌توان بذرها را پس از خشک کردن جدا کرد و تا یکسال هم قابل نگهداری هستند. بذرها سبک و کاغذی هستند. به عنوان تک درخت و یا ردیفی در حاشیه‌ها کاربرد دارد. میوه دهی در اواخر تابستان صورت می‌گیرد و در طی این دوره نیازی به نطافت محوطه نمی باشد و حشرات جلب میوه نمی شوند. میوه دهی پاییزه نیز دارد.

گل تکوما که با نام گل شیپوری زرد و گل شیپوری طلایی نیز شناخته می‌شود، بومی قاره آفریقا، آمریکای جنوبی، آمریکای شمالی، مکزیک و آرژانتین است و به صورت درختچه ای بالارونده با ارتفاع 4/5 متر در طبیعت این مناطق دیده می‌شود.
برگ‌های تکوما، شانه ای شکل و دارای 5 تا 9 برگچه دندانه دار است و گل‌ها به رنگ زرد و گاهی قرمز متمایل به نارنجی، استکانی یا شیپوری شکل است و در خوشه‌های انتهایی شاخه‌ها ظاهر می‌شوند. گلدهی گیاه در فصل تابستان رخ می‌دهد و گل‌ها از پایین خوشه به بالا باز می‌شوند و تا گل‌های پیر نمیرند گل‌های جوان باز نخواهند شد. این ویژگی عاملی است که باعث می‌شود تا گیاه مدت زیادی گلدار بماند و به این دلیل به آن گل بادوام هم می‌گویند.
جالب است بدانید عصاره برگ و ریشه‌های گل تکوما خواص ضد سرطانی دارد و در طب سنتی استفاده زیادی از آن می‌شود.

کاشت گل تکوما :

نصف گلدان را شن و ماسه درشت و نصف دیگر را با خاک گلدان پر کنید و آن‌ها را به خوبی با هم مخلوط نمایید. سپس خاک را به طور کامل مرطوب کنید. بذر را به صورت تخت روی سطح خاک قرار دهید و با نوک انگشت فشار دهید و آن را با لایه نازکی خاک (6 میلی متر) بپوشانید. گلدان را در یک مکان روشن (با نور غیر مستقیم خورشید) قرار دهید و دما را روی 24 درجه سانتی گراد تنظیم کنید. تا زمان جوانه زنی خاک را مرطوب نگه دارید ولی آن را خیس نکنید. در شرایط مناسب، بذر گل شیپور طلایی 3 روزه جوانه می‌زند اما ممکن است تا یک ماه هم طول بکشد.
زمانی که نهال مجموعه سوم برگ را تشکیل داد به تدریج درجه حرارت را کم کنید و هر زمان که خاک در حال خشک شدن بود به گیاه آب دهید و خاک را مرطوب کنید. زمانی که اندازه نهال به 10 سانتی متر رسید می‌توان آن را به زمین یا گلدان بزرگ تر منتقل کرد. در بهار بعد از رفع سرما می‌توان نهال را به زمین منتقل نمود.

نور مورد نیاز گل تکوما :

تکوما برای رشد بهینه نیاز به دریافت نور کافی و مستقیم خورشید برای 6 تا 8 ساعت در روز دارد. گفتنی است در محیط سایه و نور غیر مستقیم خورشید هرچند گیاه و برگ‌های آن به خوبی رشد می‌کنند، ولی گیاه به گل نمی رود.

خاک مناسب گل تکوما :

گل تکوما بهترین رشد را در خاک لومی حاصلخیز با میزان ماده آلی زیاد و زهکش کافی و مناسب دارد. همچنین ترکیبی از خاک معمولی باغچه + خاک برگ به همراه مقداری خاک پرلیت و یا شن نیز برای نگهداری و تکثیر گل تکوما در گلدان مناسب است.

آبیاری گل تکوما :

گل تکوما در طبیعت و فضای باز نیاز آبی کمتری داشته و گیاهی مقاوم به خشکی است، ولی برای رشد مناسب در گلدان، نیاز به آبیاری منظم دارد. همچنین توجه داشته باشید، گیاه جوان تکوما نیاز به آبیاری بیشتر داشته و آبیاری روزانه برای گیاه مناسب است، ولی با افزایش سن گل از میزان آبیاری کاسته شده و می‌توان هر چند روز یک بار گیاه را آبیاری کرد. برای تشخیص زمان آبیاری گیاه هنگامی که 1 تا 2 سانتیمتری سطح خاک خشک شد، گیاه را آبیاری کنید به طوری که آب از زهکش کف گلدان خارج شود.

اجازه ندهید که آب در داخل زیر گلدانی باقی بماند، زیرا باعث پوسیدگی ریشه خواهد شد. همچنین از وجود زهکش کافی در کف گلدان مطمئن باشید.

دمای مناسب تکوما :

دامنه تحمل تغییرات دمایی تکوما به هوای گرم زیاد است، ولی به سرمای هوا حساس بوده و تا سرمای 5- درجه را تحمل می‌کند و در دما‌های کمتر گیاه از بین می‌رود. هر چند درجه حرارت زیاد در تابستان برای گیاه قابل تحمل است، ولی باعث کاهش گلدهی می‌شود که می‌توان با آبیاری منظم روزانه آن را تعدیل کرد.

کوددهی گل تکوما :

استفاده از کود کامل در زمان گلدهی به رشد بهتر و تولید گل‌های بیشتر کمک می‌کند. اگر گل تکوما را در گلدان نگهداری می‌کنید، در طول بهار و تابستان دو هفته یک بار به گیاه کود دهید و اگر آن را در زمین کاشته اید هر شش هفته تا هشت هفته یک بار در بهار و تابستان به گیاه کود دهید.

هرس گل تکوما :

با هرس کردن می‌توان اندازه درختچه تکوما را به راحتی تا 1/5 متر نگه داشت که این باعث می‌شود نگهداری و تکثیر گل تکوما به راحتی در گلدان و محیط آپارتمان قابل انجام باشد.

آفات و بیماری‌های گل تکوما :

گل تکوما در محیط بیرون و طبیعت نسبت به آفات و بیماری مقاوم است، ولی در محیط گلخانه در معرض هجوم آفاتی مانند کنه قرمز و مگس سفید قرار می‌گیرد. برای مبارزه با این آفات می‌توانید از سموم حشره کش و کنه کش استفاده کنید.

گلدهی:

زمان گلدهی بسته به گونه متفاوت است اما بیشتر آن‌ها در تابستان گل می‌دهند.

نیازها:

به سرما حساس و در دمای کمتر از 5 درجه سانتی گراد آسیب می‌بیند. در فضای آزاد در خاک حاصلخیز مرطوب در محل با آفتاب کامل رشد می‌کند. خاک مناسب آن خاکی با بافت لومی و دارای مواد آلی کافی است. در ضای آزاد از نظر آفات و بیماری‌ها مشکل خاصی ندارد، اما در گلخانه مورد حمله کنه قرمز و مگس سفید قرار می‌گیرد.

افزایش:

تکوما از طریق کاشت بذر و قلمه ساقه نیمه رسیده قابل افزایش است.

نحوه تکثیر گل تکوما

گل تکوما از طریقه کاشت بذر و قلمه ساقه تکثیر می‌شود، نحوه تکثیر این گیاه به شرح زیر است:

1. کاشت بذر

1- گلدان مناسبی را انتخاب و آن را با مخلوطی از خاک گلدانی و شن و ماسه درشت پر کنید.
2- بذر تکوما را در خاک رویی کاشته و روی آن را با لایه نازکی از خاک در حدود نیم سانتیمتر بپوشانید.
3- بستر کاشت را به طور کامل آبیاری کنید به طوری که آب اضافی از زهکش کف گلدان خارج شود.
4- گلدان را به یک مکان روشن (با نور غیر مستقیم خورشید) و دمای 24 تا 25 سانتیگراد منتقل کنید.
5- تا زمان جوانه زنی خاک را همواره مرطوب و نه خیس و غرقاب حفظ کنید.
6- در شرایط مناسب محیطی، بذر گل تکوما در مدت 3 تا 5 روز جوانه می‌زند، اما ممکن است تا یک ماه هم طول بکشد.
7- زمانی که اندازه گیاه به 10 سانتیمتر رسید و تعداد برگ‌ها از سه تا بیشتر شد، می‌توانید گیاه را به محیط بیرون یا گلدان اصلی منتقل کنید و در برابر نور مستقیم خورشید قرار دهید.

2. قلمه زدن ساقه

برای قلمه زدن گل تکوما، در بهار از قلمه‌های چوب سبز و در تابستان از قلمه‌های نیمه چوبی این گیاه می‌توان استفاده کرد و برای کاشت قلمه‌ها می‌توانید از مخلوط پرلیت و پیت ماس و یا پیت خزه + شن استفاده کنید.
برای قلمه زدن، از انتهای ساقه حاصل از رشد سال جاری، ساقه ای به طول 10-7 سانتیمتر جدا کنید. برای جدا کردن قلمه از قیچی باغبانی یا چاقوی تیز که قبلا ضد عفونی کرده اید، استفاده کنید.
برگ‌ها را از یک سوم قسمت پایین قلمه جدا کنید و در بستر کاشت قرار دهید؛ طوری که برگ‌های موجود بر روی قلمه در قسمت بالای خاک باقی بمانند.
گلدان را آبیاری کنید و آن را در محلی دور از نور مستقیم خورشید در دمای 21 تا 24 درجه سانتیگراد نگهداری کنید تا زمانی که قلمه‌ها ریشه دار شوند.

.