گل نرگس از دسته گیاهان پیازی و جزو زیباترین و خوشبوترین گلهای موجود در طبیعت است که بویش از فاصله ها، انسان را سرمست میکند. این گل زیبا با عطر و بوی فریبنده گل خاطرهها و یادهاست. گلهای نرگس در انواع و رنگهای مختلفی وجود دارند که معمولا سفید و زرد و یا دو رنگ هستند.
این گل جایگاه ویژه ای در ادبیات، افسانهها و قصههای ایران زمین دارد و در بسیاری از مناطق ایران مانند شهر بهبهان در استان خوزستان شهر کازرون در استان فارس و حاشیههای دریاچه پریشان، پراکنده شده است.
انواع گل نرگس
در کشور ما انواع مختلفی از گل نرگس میروید و امکان کاشت و پرورش آن وجود دارد، که از آن جمله نرگس شهلا، نرگس شیراز، نرگس مسکین، نرگس پرپر، هزار پر یا شست پر و نرگس نروک یا پنجه گربهای را میتوان نام برد.
دو نوع عمده گل نرگس در ایران نرگس شیراز و نرگس شهلا هستند و بقیه گلهای نرگس در رنگهای سفید تا نارنجی دیده میشوند . شیپور وسط گل نرگس از گلبرگهای آن پر رنگ تر است وقسمتی از پرچم تغییرشکل داده آن میباشد.
واریته papyracens با گلهای کاملا سفید و واریته Geranium با گلبرگهای سفید و تاج نارنجی پر رنگ ،واریته Cheerfulness با گلهای زرد مایل به کرم و گلبرگهای نارنجی در بخش مرکزی و واریته Cragford با گلبرگهای سفید و تاج نارنجی در میان گلهای نرگس بسیار شایع میباشند.
نرگس بسته به نوع آن در زمانهای مختلفی گل میدهد مثلا نرگس شیراز که دارای عطر و بوی منحصر به فردی است در اواخر پاییز تا اواسط بهار گل میدهد ،نرگس شهلا که گلبرگهای زردی دارد و دارای شیپور بزرگی دروسط گلبرگ هاست در اواخر زمستان تا اوایل بهار گل میدهد . نرگس حتی نسبت به زنبق هم به سرما مقاوم تر است.
گل نرگس از دسته گیاهان پیازی و جزو زیباترین و خوشبوترین گلهای موجود در طبیعت است که بویش از فاصله ها، انسان را سرمست میکند. این گل زیبا با عطر و بوی فریبنده گل خاطرهها و یادهاست. گلهای نرگس در انواع و رنگهای مختلفی وجود دارند که معمولا سفید و زرد و یا دو رنگ هستند.
این گل جایگاه ویژه ای در ادبیات، افسانهها و قصههای ایران زمین دارد و در بسیاری از مناطق ایران مانند شهر بهبهان در استان خوزستان شهر کازرون در استان فارس و حاشیههای دریاچه پریشان، پراکنده شده است.
گیاه شناسی گل نرگس
نرگس نباتی است دائمی با پیازهای کشیده گلابی شکل که پیازها دارای ورقههای فلسی و مطبق هستندو دارای مواد سمی از نوع آلکالوئیدها میباشند . عطر نرگس شاداب کننده است و برای مخاط و سینوسها مفید است و از سرماخوردگی جلو گیری میکند.
این عطر میتواند همراه خون وارد سلولهای مغزی شود و روی کارکرد مغز اثر مثبت بگذارد. گل نرگس در کشورهای غرب اروپا، از شرق اسپانیا و پرتغال گرفته تا به آلمان و انگلستان به صورت خودرو میروید. در کشور ولز این گل به عنوان گل ملی شناخته شده است.
گل نرگس در یونان باستان
در اساطیر یونان، نارسیس که همان نرگس است، نام پسری خودشیفته بود که از عشق چیزی نمی فهمید که خدایان برای تنبیه او چاره اندیشیدند که او خود را در آب چشمه ای ببیند وعاشق تصویر خود شود و به این علت که در این عشق وصال امکان پذیر نبود او روز به روز ضعیف تر و نحیف تر شد تا سرانجام از دنیا رفت . میگویند اولین گلهای نرگس در حوالی همان چشمه روییدند.
مناسب ترین خاک برای گل نرگس
نرگس از گلهای پیازی محسوب میشود و مانند همه گلهای پیازی خاک سبک را دوست دارد و خاکهای سنگین و رسی را نمی پسندد. اگر خاک باغچه یا گلدان تان رسی است، برای بهتر شدن زهکشی آن کمی شن را با آن مخلوط کنید. برای باغچه گل نرگس استفاده از کودهای حیوانی مناسب است و برای گلدانهای نرگس داخل آپارتمان ورمی کمپوست ، کود مناسبی است.
آبیاری گل نرگس
نرگس، گیاهی است که آبیاری زیاد را دوست ندارد و در صورت افراط در آبیاری ، برگ هایش بیش از حد بزرگ شده و گل نمی دهد زیرا این گیاه برای گل دادن باید کمی خشکی ببیند. ماندگاری گل نرگس در هوای سرد بیشتر است ودر دمای بالاتر گلها زودتر پژمرده میشوند. نرگس در بعضی از ساعات روز برای گلدهی به نور خورشید نیاز دارد.
انتخاب پیاز گل نرگس
اگر مهارت زیادی در کاشت گیاهان پیازی ندارید، بهترین گزینه برای شروع گل نرگس است زیرا کاشتن پیاز آن تا زمان گل دادنش آسان است و اگر در انتخاب پیاز توجه کنید ، بسیار باصرفه است.
پیاز نرگس رادر فصل پاییز بخرید و در نظر داشته باشید پیازی را انتخاب کنید که هیچ گونه بریدگی، خراش یا دندانه نداشته باشد همچنین چنانچه در این بخش از نمناک گفته شده است باید بدانید پیاز بزرگ تر گل بزرگ تر به شما میدهد.
پیازهای نرگس دو مدل هستند نوع اول آنها فقط یک نوک (دماغه ) دارد و مدل دیگر دو دماغه دارد که گلهای درشت تری هم میدهد. هر دماغه، یک ساقه و گل میدهد.
نیازها
گیاه نرگس به سرما مقاوم است و در مقایسه با زنبق، حساسیت کمتری به یخبندان دارد ولی نسبت به لاله و سنبل حساس تر است. خاک مناسب آن خاک لومی سرشار از مواد آلی است. خاک با PHکمی اسیدی را دوست دارد (7-6 = PH) ولی در زمینهای زیاد اسیدی باید به خاک آهک اضافه کرد. برخی گونهها مانند N. tazetta و N. jonquilla خاک قلیایی را میپسندند. در محل آفتابگیر باید کشت شود. سوخ آن به سرما مقاوم است و هر 3 تا 4 سال میتوان سوخ را از خاک خارج کرده و سوخکها را جدا کرد. خاکی که نرگس در آن کشت شده باید مرطوب باشد. ولی چنانچه آب فران دریافت کند، بیشتر برگ تولید کرده و به گل نمی رود. برای به گل رفتن بهتر است گیاه کمی خشکی ببیند.
پس از گلدهی، برای بزرگ شدن سوخها باید از کودی با نیتروژن کم و پتانسیم زیاد استفاده کرد. باغچههای نرگس را باید وجین کرد و این عمل در فصل پاییز و پیش از رشد برگها انجام میشود. در بهار نیز به نحوی که برگهای سبز نرگس صدمه ای نرسد میتوان علفهای هرز را وجین کرد.
N. pseudonarcissus و N. cyclamineus برای تکمیل تمایز و نمو گل و نیز جوانه زنی سریع، نیاز به تیماز سرمایی دارند ولی N.tazetta نیاز ندارد. هر سه گونه نرگس برای گل آغازی وتمایزیابی، نیاز به دمای گرم دارند.
افزایش:
انواع نرگس را با بذر و جداکردن سوخکها زیاد میکنند. همچنین روشهای فلس دوقلو (فلس جفتی) یا قاش برداری به کار گرفته شده است. برای بدست آوردن واریتههای جدید با بذر افزایش مییابد.
سوخها را در باغچه یا گلدان میکارند. در اواخر تابستان و در پاییز پیش از اینکه نرگس شروع به برگ دادن کند و یا زمانی که برگها هنوز کوچک هستند، سوخها را از خاک در میآورند و سوخکها را از سوخ اصلی جدا میکنند. سوخهای درشت را دوباره در عمق 10 تا 15 ساتنی متری میکارند ولی سوخکها را انبار کرده و در بهار سال آینده میکارند و هر ساله نیز آنها را تقویت میکنند. این سوخکها از سال سوم گل خواهند داد. نرگس هایی که در هوای آزاد و به صورت همیشگی کاشته میشوند هر دوسال یک مرتبه گل میدهند ولی اگر این سوخها را هر سال از زمین کنده وسوخکها را جدا و زمین را تقویت کنند هر ساله گل خواهند داد. سوخ نرگس را میتوان 3 تا 4 سال در زمین نگه داشت.
برای کاشت در گلدان، سوخهای درشت را در پاییز در گلدانهای کوچک که حاوی خاک سبک هستند میکارند در این حالت نوک سوخها باید از خاک بیرون باشد. گلدانها را چند روز در تاریکی یا سایه سنگین نگه داشته تا ریشه بدهد سپس آنها را در شاسی نیمه گرم یا گلخانه معتدل گذاشته و تا موقع گلدهی که اوایل زمستان است از آنها مراقبت میکنند. ممکن است سوخهای درشت نرگس را مانند سنبل در ظرف مملو از آب نیز کشت کرد و از آن گل خوبی بدست آورد که روش کار با آن مانند سنبل است.
در روش فلس دوقلو، سوخ هایی که در اندازه گلدهی هستند به صورت طولی به 8 یا 16 قسمت تقسیم میشوند به طوری که هر قسمت بخشی از صفحه پایه ای را داشته باشد. این قطعات دوباره به بخش هایی که یک جفت فلس دارند تقسیم میشود به طوری که هر کدام دارای بخشی از صفحه پایه ای باشد. این قطعات را در کمپوست، خاک اره، سبوس و مواد مشابه که بتواند رطوبت و هوا را در خود نگه دارند، قرار میدهند که در دمای 20 پس از 90 روز سوخکها ظاهر میشوند. قاش برداری سیستم ساده شده ای از روش فلس دوقلو است و در این روش سوخها به چند قطعه تقسیم میشوند و هر قطعه (chip) دارای چندین فلس است. بقیه مراحل کار مشابه روسش فلس دوقلو است.
چطور گل نرگس پرورش دهیم؟
1. یک گلدان سنگی یا سفالی برای کاشتن پیاز نرگس انتخاب کنید زیرا استفاده از گلدان سبک به علت اینکه ممکن است نرگسها در مرحله گردن غازی، یک طرفه شوند و گلها به یک سمت باز شوند درست نیست و سبب واژگون شدن گلدان میشود.
2. گلدانی با عمق 18 سانتی متر انتخاب کنید زیرا عرض گلدان باید به گونه ای باشد که هنگام کاشت ، پیازها از هر طرف پنج سانتی متری از دیواره گلدان فاصله داشته باشند.
3. برای عبور آب اضافی و زهکشی مناسب کف گلدان را سوراخ کنید .
4. قبل از کاشت پیازها را دوساعت در آب ولرم قرار دهید . البته باید فقط انتهای پیاز در آب باشد و نباید به علت پوسیده شدن پیاز کل پیازرا در آب قرار دهید.
5. گلدان را تا نیمه از خاک پر کنید به صورتی که دوسوم پیاز زیر خاک باشد و خاک دور پیازها را بگیرد.
6. گلدان را آبیاری کنید و در جایی گرم در زیر نور مستقیم خورشید قرار دهید.
7. دو تا سه هفته طول میکشد تا پیاز شروع به رشد کند پس تا زمانی که ساقهها از خاک سر نزدهاند دیگر به آن آب ندهید.
8. پس از شروع رشد ساقه گلدان هرگز نباید کاملا خشک بماند.
9. هر دو هفته یک بار تا باز شدن گلها به گلدان کود تقویتی همراه آب بدهید.
10. برای جلوگیری از رشد کج ساقهها از یک قیم استفاده کنید.
11. هنگام گل دادن گیاه ، گلدان را از زیر آفتاب مستقیم بردارید.
نکات و هشدارها
یک گلدان سفالی بهترین گزینه برای کاشت پیاز نرگس است. این گلدان را میتوانید با پیچیدن فویلهای گل یا پارچه در اطرافش تزیین کنید. زمانی که گیاه شکوفه زد آن را از زیر نور مستقیم بردارید. این کار زمان شکوفه دادن را طولانی تر میکند.
پیاز نرگس را در یخچالی که در آن سیب دارید قرار ندهید. اگر این دو در مجاورت هم قرار داده شوند، سبب میشود پیار بیبار شده و شکوفه ندهد. در حین کاشت، همهی پیاز را با خاک نپوشانید. بالای آن اگر پوشانده شود فاسد خواهد شد. پیازهای کاشته شده را در محل سرد قرار ندهید. این کار رشد را کم کرده یا کاملاً مانع رشد میشود. این گیاه برای رشد به دمای 21 درجهی سانتیگراد یا بیشتر نیاز دارد.
برای كاشتن پياز نرگس يك گلدان سنگي يا سفالي انتخاب كنيد. آينده نگر باشيد چون نرگسها در مرحله به اصطلاح گردن غازي، ممكن است يك طرفه شوند و همين شكل باعث مي شود گلها به يک سمت باز شوند و اگر گلدان سبک باشد آن را واژگون میكنند. مثل همه گلهای ديگر بايد كف گلدان سوراخ يا سوراخ هايی برای عبور آب اضافی و زهكش داشته باشد. گلدانی با عمق 18 سانتیمتر مناسب است و بايد عرض گلدان طوری باشد كه وقتی پيازها كاشته میشوند از هر طرف پنج سانتیمتری از ديواره گلدان فاصله داشته باشند. قبل از هر كاری بهتر است پيازها در آب ولرم حدود دو ساعتی غوطه ور باشند. البته بايد دقت كنيد فقط انتهای پياز در آب قرار بگيرد. قرار دادن كل پياز در آب، سبب پوسيدن پياز میشود. اين كار به پيازها پيام میدهد كه وقت رشد كردن است.
نحوه پرورش و نگهداری زبان درقفا.
منبع: ساعدنیوز | https://saednews.com
مجله گل و گیاه
