خارخاسک (نگهداری + پرورش)

خارخاسک گیاهی است علفی، یک ساله، دارای ساقه‌های خوابیده با انشعابات گسترده بر سطح خاک و پوشیده از تار به صورتی که برگ و ساقه‌های جوان آن را تار‌های ظریفی می‌پوشاند. برگ‌های آن متقابل، غالباً نامساوی و مرکب از برگچه‌های کوچک و ریزی می‌باشد که به تعداد 3 الی 6 زوج در طرفین دمبرگ اصلی جای دارند. زائده واقع در زیر برگ آن دارای ظاهری نوک تیز و پوشیده از تار است. گل‌ها زرد کوچک، منفرد، دارای 5 کاسبرگ و 5 گلبرگ و 10 پرچم است که به ندرت 5 عدد آن‌ها به پایین دیسک چسبیده‌اند و 5 تای دیگر متناوب با گلبرگ‌ها و از سایرین کوتاه تر و در قاعده دارای یک غده کوچک اند. تخمدان دارای 5 خانه، خامه ساده، کلاله پنج شاخه می‌باشد.

میوه به شکل مجموعه ای قابه دار (شیزوکارپ) نا شکوفا که در موقع رسیدن قسمت‌های پنجگانه آن (مری کارپ) از هم جدا و پراکنده می‌شوند. هر یک از این قسمت‌های پنجگانه در سطح بیرونی خاردار است. رنگ میوه‌های آن سبز مایل به زرد، بدون بو و با طعم مشخص است. بر روی هر مری کارپ تعداد 4 خار بلند و سخت دیده می‌شود. این گیاه با گل‌های زردرنگ در مناطق صحرایی و با شرایط نامناسب هم رشد می‌کند. خارخاسک به عنوان گیاه یک ساله در آب وهوای سردتر پرورش می‌یابد. از ترکیب‌های مفید و فعال موجود در گیاه خارخاسک می‌توان به ساپونین ها، لیگنینامیدها، فلاونوئیدها، آلکالوئیدها و گلیکوزیدها اشاره کرد.

مطالعات نشان می‌دهد که مصرف این گیاه به افزایش ترشح هورمون تستوسترون و همچنین افزایش قدرت و حجم عضلات منجر می‌شود. همچنین مصرف این گیاه تولید سلول‌های جنسی مردانه و زنانه را افزایش می‌دهد. همچنین گیاه خارخاسک در درمان بیماری‌های قلبی – عروقی همچون فشارخون بالا، کم خونی، ضعف گردش خون و آنژین صدری موثر است. میوه‌ی خارخسک چهار بخشی و نرم است اما خارهای تیزی دارد و در اواخر تابستان و اوایل پاییز قابل برداشت است. گیاه خارخاسک دارای 45 تا 65 درصد روغن است که پس از تصفیه به مصرف تغذیه می‌رسد و معمولا با آن مارگارین می‌سازند.

دانستنیهای علمی :

خارخاسک گونه ای از گیاهان دارویی و در برخی منابع علف هرز است.

این گونه گیاهی به مناطق گرمتر و گرمسیری دنیای قدیم در اروپای جنوبی ، سراسر آفریقا و استرالیا تعلق دارد. در آمریکای شمالی نیز یافت می‌شود.

همچون دیگر گونه‌های علف هرز نام‌های زیادی را بر آن نهاده اند.

خصوصیات ظاهری :

خارخاسک گیاهی علفی و یک ساله است. دارای ساقه‌های خوابیده با انشعابات گسترده بر سطح خاک و پوشیده از تار می‌باشد. برگ‌های آن متقابل غالباً نامساوی و مرکب از برگچه‌های کوچک و ریزی است که به تعداد 6-3 زوج در طرفین دمبرگ اصلی جای دارند.

میوه‌ی خارخسک چهار بخشی و نرم است اما خارهای تیزی دارد. گل‌ها زرد کوچک و منفرد هستند.

میوه آن در موقع رسیدن قسمت‌های پنجگانه آن از هم جدا و پراکنده می‌شوند.هر یک از این قسمت‌های پنج گانه در سطح بیرونی خاردار است.

رنگ میوه‌های آن سبز مایل به زرد، بدون بو و با طعم مشخص است.

میوه‌های این گیاه را در اواخر تابستان و اوایل پاییز جمع آوری می‌نمایند.

ترکیبات شیمیایی گیاه خارخاسک :

ترکیبات شیمیایی گیاه خارخاسک شامل رزین، تاش، روغن ثابت، آلکالوئید، پلی فنل‌ها و مواد معدنی شامل کلسیم، فسفر، آهن، سدیم، پتاسیم، گوگرد، ازت و کلر است. پنج نوع ماده گلیکوزیدی نیز دارد که همه‌ی آنها دارای گلوکز است و علاوه بر گلوكز قندهای رامنوز، آرابینوز را هم شامل می‌شود.

خواص درمانی گیاه خارخاسک :

رفع تصلب شرایین، تقویت توده‌های عضلانی، کمردرد، بیماری‌های کلیه و نقرس، تقویت پرخوری، مسمومیت غذایی، ضدعفونی کننده، عفونت‌های مجاری ادرار، اختلالات ایمنی، اگزما، از بین بردن کک، جوش دهان، درد لثه، ورم گلو، تقویت نیروی جنسی، درد مفاصل و شادابی رنگ چهره.

خارخاسک مدر، دفع کننده سنگ‌های مجاری ادراری و تقویت کننده‌ی قوای جنسی به کار می‌رود. در طب سنتی برای خارخاسک اثر مدر و دفع کننده‌ی سنگ‌های مجاری ادراری و تقویت کننده‌ی قوای جنسی قایل هستند و از آن به عنوان درمان کننده عفونت و التهاب لثه نیز استفاده میشود.

گیاه خارخاسک باعث کاهش قند خون بیماران دیابتی می‌شود. این گیاه دفع کننده سنگ‌های مجاری ادراری و تسهیل دهنده عمل تصفیه خون و اعمال کبدی است.

این گیاه بین ورزشکاران به خصوص بدن سازان به همراه مکمل‌های غذایی برای تقویت توده عضلانی و افزایش قدرت مصرف می‌شود.

طب سنتی چینی و هندی برای درمان بیماری‌های کبد و کلیه و بیماریهای قلبی – عروقی از این گیاه استفاده می‌کند.

کارشناسان مالیدن روغن خارخاسک را در تسکین درد مفاصل و کمر تاثیرگذار می‌دانند.

میوه‌ی خارخاسک مانند عصاره‌ی گیاه عمل می‌کند و دم کرده‌ی میوه‌ی آن، برطرف کننده‌ی بیماری‌های کلیه و نقرس است.

شرایط نگهداری و پرورش گیاه خارخاسک :

خارخسک در آب و هوای گرم و حتی در مناطق صحرایی و با شرایط نامناسب هم رشد می‌کند. ریشه‌های فرعی زیاد این گیاه سبب شده که بتواند رطوبت را در خاک‌های کم آب نیز جذب کند. برای جوانه زنی به خاک مرطوب نیاز دارد. اما پس از اینکه گیاه استقرار یافت می‌تواند به خاک‌های خشک مقاوم باشد.

نور مناسب خارخاسک :

از لحاظ نوری در شرایط نور کامل می‌تواند بهترین رشد را داشته باشد.

رطوبت مورد نیاز خارخاسک :

برای جوانه زنی به خاک مرطوب نیاز دارد اما پس از اینکه گیاه استقرار یافت می‌تواند به خاک‌های خشک مقاوم باشد.ریشه‌های فرعی زیاد این گیاه سبب شده که بتواند رطوبت را در خاک‌های کم آب نیز جذب کند.

دمای مناسب خارخاسک :

خارخاسک در آب و هوای گرم و حتی مناطق صحرایی و با شرایط نامناسب هم رشد می‌کند.

تکثیر گیاه خارخاسک :

خارخاسک را از طریق بذر تکثیر می‌کنند. بذور تازه از خود خواب نشان می‌دهند و کاشت آن بلافاصله پس از رسیدن سبب جوانه زنی کمی می‌شود. در پاییز و زمستان خواب آنها طی شده و در بهار یا اوایل تابستان در شرایط مرطوب جوانه می‌زنند. خارخسک در آب و هوای گرم و حتی در مناطق صحرایی و با شرایط نامناسب هم رشد می‌کند. ریشه‌های فرعی زیاد این گیاه سبب شده است که بتواند رطوبت را در خاک‌های کم آب نیز جذب کند. برای جوانه زنی به خاک مرطوب نیاز دارد. اما پس از این که گیاه کمی رشد کرد و به اصطلاح مستقر شد، می‌تواند به خاک‌های خشک مقاوم باشد. بهترین رشد این گیاه در شرایط نوری کامل است.