تاتوره (نگهداری + پرورش)

تاتوره گیاهی یکساله (در مناطق سردسیر) یا چند ساله (در مناطق گرمسیر) با عمری کوتاه است. دارای ریشه­‌ی مستقیم، ساقه‌های علفی و چوبی، برگ­های بزرگ به رنگ سبز تیره، دمبرگ بلند. میوه­‌ی داتوره به شکل کپسول خاردار است که هنگام رسیدن با شکاف طولی باز می­شود. بذر آن لوبیایی شکل و پهن به تعداد زیاد در میوه قرار دارد. منشأ اصلی تا توره در هندوستان و سواحل دریای خزر بوده است ولی امروزه در غالب نواحی آمریکا، اروپا و آسیا و ایران پراکندگی دارد. تاتوره ریشه ای نسبتاً ضخیم و ساقه گرد و منشعب دارد. برگهای پهن و نوک تیز آن به درازای 10 تا 15 سانتی متر و به عرض 7 تا 10 سانتی متر می‌رسد و در آنها 5 تا 7 لوب اصلی نوک تیز، نامنظم و دندانه دار تشخیص داده می‌شود. از مشخصات برگهای آن این است که در آغاز قبل از رسیدن به رشد کامل پوشیده از کرک در هر دو سطح پهنک است،ولی بتدریج که برگها مسن می‌گردد عاری از کرک می‌شود. گلهای درشت آن، ظاهری بوقی شکل و وضع منفرد بر روی ساقه دارد و در فاصله ماههای خرداد و مرداد ظاهر می‌شود. جام گل آن ابتدا دارای حالت فشرده و مچاله شده است ولی پس از باز شدن کامل چین خوردگی آن از بین می‌رود. تا توره دارای میوه ای به صورت پوشینه خاردار و محتوی 400 دانه(بطور متوسط) است که در 4 ردیف جای دارند و با پیدایش چهار شکاف طولی از آن خارج می‌گردند از نکات قابل توجه آنکه دانه‌های این گیاه قادر است به مدت یک قرن قدرت رویش خود را در زمین حفظ نماید.

اکثر اجزاء این گیاه به خصوص دانه‌ها و گل‌ها ،سمی میباشد و به علت آنکه حاوی آلکالوئیدها میباشد بسیار خطرناک و توهم زا بوده .اجزاء این گیاه روانگردانی بسیار قوی بوده که در صورت مصرف عوارضی مانند عدم تمایز واقعیت از خیال ، رفتار‌های عجیب و خشونت آمیز ، لکنت زبان ، ناتوانی در حرف زدن ، بی‌قراری، اتساع مردمک و خشکی مخاط دهان خواهد داشت که این عوارض تا چند روز باقی می‌ماند.

تاکنون 15 نوع از این گیاه شناخته شده است.شکل برگ و رنگ بذر در دو گونه D. stramonium و D. innoxiae متفاوت است. در گونه ­ی اول برگ­ها تخم مرغی، بدون لب و بریدگی با بذرها قهوه ای روشن (خردلی) و در گونه‌ی دوم برگ­ها لبه دار با بریدگی و بذرها سیاه رنگ هستند. تاتوره گیاهی بوته ای بوده که ارتفاع آن 50 تا 100 سانتی متر می‌باشد و گل‌های درشت سفید رنگ به وجود می‌آورد، گلهای تاتوره معمولاً اگر هوا گرم باشد عصر و هنگام غروب و تا طلوع خورشید باز می‌شود (به همین دلیل به گیاه ماه معروف است) و اگر هوا خنک باشد معمولاً در تمام طول روز گلهای آن باز می‌باشد، گلهای درشت تاتوره جذب کننده قوی زنبورهای عسل می‌باشد. اندازه‌ی گلهای تاتوره معمولاً 15 تا 20 سانتی متر می‌باشد و جذابیت و زیبایی خاصی را به همراه دارد. گستردگی بوته‌ی تاتوره بستگی به شرایط رشد میتواند از 50 تا 200 سانتی متر باشد و بسیار پر گل بوده و مناسب کاشت در باغچه بوده، البته میتوانید در گلدان سایز متوسط یا بزرگ نیز داخل بالکن و تراس نیز نگه داری نمود.

خواص گیاه تاتوره :

تاتوره طبیعتی خیلی سرد و خشک دارد. آلکالوئیدهای مهم آن آتروپین، هیوسین و هیوسیامین است. سمیت تاتوره عموماً بدین صورت است که فرد نمی تواند تفاوت‌های بین واقعیت و تخیل را تشخیص دهد به همین علت منجر به توهم، ضربان شدید قلب، رفتارهای غیرعادی و گاه خشونت آمیز می‌شود. ماده آتروپین سبب باز شدن شدید مردمک چشم می‌شود که درنتیجه، حساسیت و نور گریزی شدیدی نسبت به نور ایجاد می‌شود. این ماده باعث کاهش ترشح بزاق می‌گردد. ضمن اینکه عضلات مثانه را سست کرده و درنتیجه باعث افزایش دفع ادرار می‌شود. فراموشی از دیگر علائم این گیاه است. میزان سمیت آن بستگی به سن، محل رشد و شرایط آب و هوایی محل پرورش گیاه دارد. به همین دلیل مصرف آن برای مصارف دارویی معمولاً خطرناک است.

از تاتوره در چین برای رفع نفخ، ترشح زیاد اسید، درد کبد، دردهای دوران عادت ماهیانه و همچنین برای قطع عرق‌های شبانه در حد مجاز تجویز می‌شود. تاتوره برای آرام کردن حمله‌های سیاه سرفه و همچنین تسکین آسم نیز تجویز می‌شود. این گیاه ازنظر خواص مخدر قوی و ضد درد است. ضدعفونی کننده و همچنین برای التیام زخم‌ها مفید است. چکاندن عصاره گل تاتوره برای رفع گوش درد مفید است. عصاره دانه و میوه آن را اگر به قسمت‌های مودار سر که مبتلابه شوره است بمالند، برای رفع شوره سر و جلوگیری از ریزش مو مؤثر است. سردردهای خونی و صفراوی مزمن را تسکین می‌دهد و بسیار خواب آور است. ضماد برگ و میوه آن یا مالیدن روغن تخم آن برای تسکین درد بواسیر و دردهای ناحیه مقعد نیز مفید است.

مالیدن دم کرده آن با سرکه برای تحلیل و ورم‌ها و استسقا و قطع ترشح عرق مفید می‌باشد. قرار دادن برگ له شده این گیاه روی ورم ملتحمه چشم باعث تحلیل ورم و تسکین درد چشم می‌شود و اگر برگ له شده را روی هر ورم یا دمل دیگری قرار دهند باعث تحلیل می‌شود و برای التیام زخم‌ها نیز مفید است. ضماد آن برای التیام زخم‌های سرطانی و سوختگی‌ها و بواسیر دردناک نافع است.

شرایط پرورش و تکثیر تاتوره :

تاتوره آفتاب کامل یا نیم سایه را می‌پسندد، در نیم سایه ماندگاری گلها بیشتر است، گل دهی معمولاً اوایل تابستان شروع می‌شود و تا قبل از یخ بندان (اواخر پاییز) ادامه دارد. تاتوره گیاه بسیار سریع الرشدی بوده و در مدت کمی بعد از کاشت بذر به گل می‌رود، همچنین گیاه مقاومی در برابر باد و باران می‌باشد.

خاک مناسب گیاه تاتوره :

تاتوره در هر خاکی رشد می‌کند و نسبت به خاک حساس نیست، ولی معمولاً بافت لومی رسی انتخاب بهتری می‌باشد.

دمای مناسب گیاه تاتوره :

دمای ایده آل برای رشد تاتوره 15 تا 25 درجه بوده و توانایی گلدهی در فصول خنک و پاییز را نیز دارد.

نور مورد نیاز گیاه تاتوره :

این گیاه بهتر است در آفتاب و یا نیمسایه قرار گیرد در غیر این صورت رشد خوبی در سایه نخواهد داشت. خاک غنی و حاصلخیز برای این گیاه مناسب است .

آبیاری گیاه تاتوره :

این گیاه به آبیاری متوسط و منظم نیاز دارد. دما نباید از 7 درجه کمتر باشد.معمولا این گیاه در جاهای گرم مثل دره‌های خشک یافت میشود.

تکثیر گیاه تاتوره :

این گیاه از طریق بذر تکثیر می‌شود. بعضی آنزیم‌های بازدارنده رشد در بذرهای این گیاهان باعث کاهش چشمگیر قوه رویش آن‌ها می‌شود. ازاین رو، به منظور افزایش قوه رویشی، بذرها را باید قبل از کاشت به مدت 24 الی 28 ساعت در دمای 35 الی 40 درجه سانتی گراد در آب خیساند.

آفات و بیماری‌های تاتوره :

از آفات مهم گیاه تاتوره، قارچ عامل لکه برگی را می‌توان نام برد که در صورت توسعه و پیشرفت بیماری و عدم مبارزه صحیح با آن، خسارت‌های سنگینی به گیاهان وارد می‌کند و عملکرد را به شدت کاهش می‌دهد. برای مبارزه با این قارچ می‌توان از اورتوسید 2 درصد یا از محلول دیتان به صورت محلول پاشی استفاده کنید.