گیاه خیزران (نگهداری + پرورش)

می گویند که بامبو شانس می‌آورد، اما باید تعداد آن فرد باشد! برای شانس آوردن باید تعداد بامبوهایی که در خانه نگهداری می‌کنید سه، پنج و… به هر حال فرد باشد، در غیر این صورت بدشانسی می‌آورد. شاید همین خرافه که در ایران نسبت به بعضی کشورهای آسیای شرقی سابقه کوتاه تری دارد یکی از عوامل رونق بازار فروش این نوع گیاه خاص باشد. البته باید گفت که این خرافه در بعضی از کشورها ریشه‌های کهنی دارد!

خصوصیات گیاهشناسی:

خیزران که در زبان فارسی، “نی” نیز گفته می‌شود، گیاهی چندساله از تیره گندمیان است.خیزران درخت نیست بلکه علفی غول پیکر است. ساقه‌های نی در ردیف‌های متراکم رشد می‌کند و می‌تواند تا ارتفاع 40 متر برسد.

ساقه‌های آن دارای میانگره هایی به طول 20 تا 45 سانتیمتر می‌باشند و برگ‌ها نیز خزاندار بوده و دارای کرک‌های انبوه می‌باشند همچنین برگ‌ها نیزه ای شکل هستند.

شرایط نگهداری گیاه :

نور :

سایه تا نیم سایه بهترین شرایط نور برای این گیاه می‌باشد ولی به طور کلی گیاهی سایه دوست محسوب می‌شود.

مناسب ترین دما

دمای هوایی که قرار است گیاه بامبوی شما در آن نگهداری شود، باید چیزی بین 17 تا 23 درجه سانتی گراد باشد؛ دمایی که نه خیلی سرد است و نه خیلی گرم. اگرچه بامبو‌ها اصولا گیاهانی سازگار با دمای پیرامون خود هستند و این قابلیت را دارند که در صورت بالا و پایین شدن دمای هوا وضعیت خود را با شرایط جدید تطبیق دهند اما اگر واقعا می‌خواهید بامبوی شما آن طور که باید و شاید رشد کند و به ارتفاع یک متری برسد بد نیست در اتاقی که بامبو را در آن نگهداری می‌کنید یک دماسنج داشته باشید تا بتوانید دمای هوای اتاق را بین میزانی که ذکر شد، حفظ کنید. دراین صورت است که می‌توانید توقع داشته باشید گیاه شما درست و حسابی رشد کند.

خاک :

خاک نسبتا غنی با زهکشی مناسب. استفاده از پرلیت برای بستر این گیاه توسط کارشناسان بام سازه سبز گستر توصیه می‌شود.

آب :

همان طور که پیش تر عنوان شد آبی که قرار است بامبو داخل آن قرار بگیرد باید فاقد کلر باشد، بنابراین هر بار که از میزان آب بامبو کاسته می‌شود یک لیوان آب که کلر آن ته نشین شده و دمای آن با محیط هماهنگ شده را به ظرف بامبو اضافه کنید. این همان کاری است که برای نگهداری بامبو در داخل آب ضروری خواهد بود. نکته مهم تعویض دست کم ماهی یک بار آبی است که گیاه بامبوی شما در آن قرار گرفته است. اگر این آب تعویض نشود احتمال اینکه آب زرد و کثیف شود و نمای ظاهری آن را خراب کند بسیار زیاد است. مشکل دیگری که در صورت تعویض نشدن به موقع آب بامبو پیش می‌آید بوی بدی است که آب بر اثر مرور زمان به خود می‌گیرد.

تکثیر:

از تقسیم و کشت ریزوم‌ها در فصل بهار، خوابانیدن و قلمه زدن برای تکثیر این گیاه استفاده می‌شود.

تکثیر به روش قلمه زدن:

زمانی که مقداری از ساقه بامبو را برش بزنید و هرس می‌کنید برگ‌ها و در نتیجه ارتفاع بامبو باز می‌تواند به رشد خود ادامه دهد. البته بدون اینکه ساقه رشد کند. آن قسمت از ساقه که از بامبو جدا کرده اید را می‌توانید در خاک یا آب قرار دهید زیرا هر کدام یک قلمه جدید بامبو هستند پس از مدتی ساقه‌های قطع شده یا همان قلمه‌ها می‌توانند رشد کنند و جوانه بزنند و به این ترتیب می‌توانید یک دسته بامبو جدید داشته باشید. هرس کردن را با بریدن مقدار کمی از ساقه بامبو شروع کنید و بعد از برش اول اگر باز هم لازم بود می‌توانید یک قطعه کوچک دیگر از بامبو را از ساقه جدا نمائید. برگ‌ها و جوانه‌های بامبو تا زمانی رشد می‌کنند که ارتفاع، وزن و ضخامت ساقه بامبو به حد نرمال باشد، به همین دلیل است که گیاه بامبو وقتی بیش از حد بلند و سنگین شود نیاز به هرس شدن پیدا می‌کند. همانطور که اشاره شد، شما می‌توانید قلمه بامبو را هم در خاک و هم در آب قرار دهید. اگر قصد شما صرفا تاثیر گیاه است بهتر است قلمه را از 2 تا 5 سانتی متر از زیر گره ساقه جدا کنید. گره اولین جایی است که جوانه بامبو از آنجا بوجود آمده است. این منطقه وقتی از ساقه جدا شود به زودی ریشه می‌دهد و گیاه جدیدی بوجود می‌آید. به همین دلیل مهم است که آن را طوری کوتاه کنید تا جوانه گره کاملا دست نخورده باقی بماند. بعضی از مردم اصرار دارند که باید قلمه را زاویه دار برش زد تا ریشه دهد. این درست نیست. شما می‌توانید برش را به صورت صاف و بدون زاویه نیز انجام دهید. با باقی گذاشتن یک یا دو پیچ بر ساقه بامبو می‌توانید گیاه را به رشد و شکوفایی جدید و سریع تر تشویق کنید. مرتب کردن گیاه هم چنین سبب می‌شود که جوانه‌ها و پیچ‌ها بسیار منسجم تر و پرتر از زمان قبل از هرس و مرتب کردن رشد کند. اگر نمی خواهید که گیاه هرس شده شما به رشد خود ادامه دهد و رشدش متوقف شود باید در محل برش مقداری پارافین بمالید و آن قسمت را مسدود کنید. گیاه بامبو با اینکه گیاه بسیار مقاومی است باز هم احتمال بیمار شدنش وجود دارد. یکی از موارد تشخیص بیمار بودن گیاه بامیو ای است که آبی که گیاه در آن قرار داده شده زود به زور زرد و کدر می‌شود. در چنین مواقعی باید راهکار درمانی را از یک کارشناس جویا شوید.

هرس:

چون بامبو تک شاخه است با قطع شاخه آن گیاه از بین می‌زود اما در کنار آم پاجوش هایی تولید می‌شود.

شرایط محیط رشد:

این گیاه در مناطق گرمسیری رشد می‌کند. تا کنون بیش از 1000 نوع در 90 گروه متفاوت شناسایی و نامگذاری شده است. وجود چوب‌های خیزران باعث ترمیم خاک می‌شود. این گیاه به صورت استوانه ای که به وسیله دیافراگمی عرضی در گروه‌ها تقسیم می‌شود، وجود دارد.
در چین اکثر جنگل‌های کم ارتفاع، قرن‌ها پیش از بین رفتند. با این وجود، هنوز نیزارهایی که خیزران در خود دارند، سراشیبی تپه‌ها را در غرب کشور می‌پوشانند.
خیزران در کوه‌های استان ساچوان برای آخرین پانداهای باقی مانده که در حیات وحش زندگی می‌کنند خوراک تأمین می‌کند.
خیزران می‌تواند سرمای تا منفی 3 درجه سانتیگراد را نیز تحمل کند.

خیزران از کجا می‌آیند؟

کشت و پرورش (لاکی بامبو) در داخل کشور بسیار پرهزینه است. این گیاه که معمولا از مالزی و تایلند وارد می‌شود در شرایط طبیعی آب و هوایی کشور نمی روید.

بنابراین هر بامبویی که در کشور وجود دارد وارداتی است. این روزها خصوصا بعد از تعطیلات نوروز در کنار خیابان‌ها هم بامبوفروخته می‌شود.

لاکی بامبو که در اصطلاح واردکنندگان گل و گیاه از (گیاهان زنده) به شمار می‌رود به هیچ وجه قابلیت قاچاق شدن را ندارد! یعنی به لحاظ حساسیت این نوع گیاهان نمی توان آنها را به صورت زمینی و راه‌های معمول قاچاق وارد کرد. تنها راه حمل ونقل آن راه هوایی است!

بیماریها:

اگر کف گلدان بامبوی شما جلبک ببندد حتما دیر یا زود شاهد زرد شدن گلدان دوست داشتنی تان خواهید بود چرا که به این ترتیب شما فضایی برای رشد انواع میکروب‌ها و قارچ‌ها فراهم کرده اید که گیاه شما را به سرعت آسیب پذیر، ضعیف و بیمار می‌کند.

2 تا 5 سانتی متر آب برای نگهداری بامبو کافی است اگر آب بیشتری در گلدان بامبو بریزید ممکن است ساقه‌های آن را پوسانده و نرم کند. به این ترتیب حیات گلدان شما به خطر می‌افتد.

کاربردها:

از چوب‌های خیزران در مصارف ساخت سازه‌های مدرن می‌توان استفاده کرد. به عنوان مصالح ساختمانی، خیزران به عنوان پوشش بام، سازه سقف و دیوار و عناصر باربر سازه ساختمان مورد استفاده قرار می‌گیرد. هر کدام از کشورهایی که در آنها خیزران یا بامبو رشد می‌کند دارای نوع خاصی از روش‌های سنتی استفاده از آن هستند.

از این گیاه برای کنترل فرسایش خاک استفاده می‌شود.

از این گیاه برای تغذیه، تهیه کاغذ و اشیاء مختلف چوبی و سایر مصارف صنعتی و نیز برای حفاظت از مزارع و باغ‌ها استفاده می‌شود.

این گیاه محتوی مقدار فراوانی سلولز است که می‌تواند برای تهیه کاغذ و همچنین ابریشم مصنوعی مورد استفاده قرار گیرد. در ایران کشت خیزران هنوز رواج چندانی ندارد و صرف نظر از بخش‌های کوچکی در شمال کشور که در آنها مقدار محدودی خیزران کشت می‌شود، صنعتگران سایر نقاط از خیزران‌های خودرویی که در اکثر شهرهای شمالی و بویژه منطقه لیالستان لاهیجان وجود دارد، استفاده می‌کنند.

قابل ذکر است که خیزران هایی که رنگ آن سبز باشد نشان دهنده خشک نبودن آن بوده و احتمالاً سیاه می‌شود .

.