این گیاه شامل 250 گونه میباشد. شامل گیاهان یک ساله نیمه مقاوم و نیز چند ساله علفی است. زبان درقفا به عنوان گل شاخه بریده نیز استفاده میشود. عمر آن نیز در آب زیاد است و به 15 روز نیز میرسد. گونه مهمی که امروز بیشتر کاشت میشود به نام زبان در قفای باغی میباشد که در انگلیسی به آن rocket larkspur میگویند. ریشه زبان در قفا اغلب افشان و گاهی گوشتی است. رنگ گلهای آن قرمز، صورتی، بنفش و آبی است. در گل کاری این گیاه به صورت یکساله کشت میشود.
گل زبان در قفا (Delphinium) به صورت خوشه ای رشد میکند و در تابستان گل میدهد. گل زبان در قفا به رنگهای آبی، صورتی، بنفش و سفید میباشد. گل زبان در قفا یک گل محبوب در بین باغبانان است. گل زبان در قفا تابستان خنک و مرطوب را ترجیح میدهد و تابستانهای گرم را به خوبی سپری نمی کند. همچنین باد ناگهانی و یا باران را هم دوست ندارد. گل زبان در قفا میتواند تا 2 متر هم بلند شود و کمتر اتفاق میافتد که قد آن از یک متر کمتر شود. گلهای بریده شده زبان در قفا برای درست کردن دسته گل بسیار مناسب هستند. گل زبان در قفا برای تشکیل تپه گل یا حاشیههای بهاری، گل بسیار مناسبی است.
دارای ارقام پاکوتاه (15 سانتی متر) و پابلند (170 سانتی متر) است. گلها به صورت سنبله و خوشه میباشد. در انگلیسی انواع زبان درقفای چند ساله را Delphinium و انواع یکساله را larkspur مینامند.
در بهار و پاییز زمانی که هوا خنک است گل میدهد ولی به مجرد گرم شدن هوا گل دادن متوقف میشود. بنا بر این در مناطق گرم فقط اوایل بهار و پاییز گل میدهد و اگر شاخههای گل داده در بهار از پایین قطع شود پاجوش هایی حاصل میشود که پاییز گل خوبی میدهند.
گونههای مهم زبان درقفا :
D. ajacis مبدأ آن نواحی مدیترانه. ارتفاع آن 90-30 سانتی متر، گسترش 30-20 سانتی، یکساله مقاوم، برگها به فرم سرخسی با بریدگیهای زیاد، خوشه گل باز و طول خوشه به 60 سانتی متر میرسد. گلها آبی یا بنفش است، ظهور گل در خرداد تا مرداد میباشد.
D. cardinale مبدأ آن کلیفرنیا، ارتفاع آن 75-45 سانتی متر، گسترش 30 سانتی متر، چندساله مقاوم، برگها پنچه ای با بریدگیهای عمیق، خوشه گل باز و طول خوشه 30-22 سانتی متر، گلهای زرد یا قرمز و گلها در تیر و مرداد ماه ظاهر میشوند.
D. consolida مبدأ آن اروپا، وحشی آن در ایران هم دیده میشود. ارتفاع آن 120 سانتی متر، گسترش بوته 40-30 سانتی متر، یکساله مقاوم، برگها دارای بریدگی زیاد، طول خوشه گل 40-22 سانتی متر، گلها به صورت فشرده و خوشه ای، گلها در خرداد تا مرداد ماه ظاهر میشوند و رنگ گلها قرمز، ارغوانی، صورتی و سفید است.
D. elatum مبدأ آن سیبری، ارتفاع بوته 150-90 سانتی متر، گسترش بوته 60-45 سانتی متر، چندساله مقاوم، برگهای دارای بریدگیهای عمیق و پنچه ای، طول خوشه 30 سانتی متر، گلها با رنگ آبی با یک چشم یا مرکز قهوه ای، گلها در خرداد و تیر ماه ظاهر میشود. در حال حاضر هیبریدهای اصلاح شده در حدود وسیع کشت میشوند.
D. grandiflorum مبدأ آن سیبری و چین، ارتفاع 75-30 سانتی متر، گسترش 30 سانتی متر، چندساله مقاوم، برگها دارای بریدگیهای عمیق و پنجه ای، گلها به رنگ آبی و مایل به بنفش و شبیه قیف، خوشه گل 30-22 سانتی متر میباشد.
شرایط نگهداری و پرورش گل زبان درقفا :
مکان مناسب گل زبان درقفا :
مکانهای آفتابی را ترجیج میدهد و باید در محلی کشت شود که حداقل یک نیم روز (حداقل ساعت) آفتاب کامل باشد. این گیاه مخصوص مناطق سردسیر است و سرمای شدید زمستان را به خوبی تحمل میکند. دمای شبانه در دو ماه اول رشد نباید از 10 درجه سانتی گراد بالاتر رود ولی بعد از این مدت تا حد 18-13 درجه سانتی گراد نیز قابل تحمل است.
خاک مناسب گل زبان درقفا :
خاکهای با زهکشی خوب و پر از مواد هموسی را دوست دارد. خاکهای کمی قلیایی مناسب تر است و اگر خاک اسیدی باشد باید به آن کمی آهک اضافه شود که باعث بهبود گل دهی میشود. به خاکهای سنگین حساس است و در آن دچار پوسیدگی ریشه و طوقه میشود.
در مکان هایی که زمین یخ میزند در انواع چندساله باید با ریختن کاه روی زمین طوقه و ریشهها را از خطر سرمازدگی محفوظ نگهداشت. خاک بستر برای زبان درقفا در گل خانه مخلوطی از خاک باغچه، خاک برگ پوسیده، ماسه یا شن ریز به مقدار مساوی است.
آبیاری گل زبان درقفا :
زبان درقفا نیاز به آب زیاد دارد و مرتباً باید آبیاری شود، با این وجود تا حدودی به خشکی نیز مقاوم است.
آفات گل زبان درقفا :
حلزونها و مارها به این گل آسیب میرسانند، همچنین این گیاه مستعد مبتلا شدن به کنه نیز میباشد.
بیماریهای گل زبان در قفا شامل کپکهای پودری، سوختگی، لکههای باکتریایی و قارچی، خاکستری شدن گل ها، پوسیدگی تاج و ریشه، پوسیدگی سفید، سیاه شدن برگ ها، زنگ و زنگ سفید میباشد.
تکثیر گل زبان درقفا :
به وسیله تقسیم بوته، قلمه و بذر تکثیر میشود. دمای مناسب جهت جوانه زنی بذر آن 12 درجه سانتی گراد است. از زمان کاشت تا سبز شدن مدت زیادی طول میشکد. زمان کاشت بذر در انواع یکساله بهار و در انواع چند ساله تیر، مرداد و شهریور است. البته کاشت در اواخر تابستان بهتر از کاشت بهاره است. اگر بذرها در اوایل بهار در شاسی یا گلخانه کشت شود در همین سال گل میدهد ولی اگر در ماههای تیر و مرداد کشت شود در سال بعد گل میدهد. در مناطق گرمسیری بذر آن در اوایل پاییز به محض خنک شدن هوا کاشته میشود. هم به صورت نشایی و هم به صورت مستقیم، بذر کاری میشود. بهتر است ارقام چند ساله که رشد بیشتری دارند مستقیم کاشته شوند. در موقع نشا کاری باید به دو نکته توجه کرد :
محل طوقه زیر خاک نرود چون باعث پوسیدگی گیاه میشود.
قسمت انتهای گیاه بشکند چون در این حالت انشعابات زیاد شده و گیاه حالت بوته ای پیدا میکند و خوشههای گل کوچک خواهند شد.
گیاهان گونه D.elatum به وسیله قلمه نیز افزایش مییابند که قلمهها باید از قسمتهای پایینی گیاه گرفته شود و پس از ریشه دار شدن در شهریور یا مهر به زمین اصلی منتقل میشود.
زبان در قفا به عنوان گل بریدنی استفاده میشود. عمر پس از برداشت گل آن در آب طولانی و گاهی به بیش از دو هفته میرسد. آنچه امروز بیشتر کاشت میشود نوعی است که به آن زبان در قفای باغی گویند و نام علمی آن D. ajacis است و در انگلیس به آن Rocket larkspur گویند. ریشههای زبان در قفا اغلب افشان و گاهی گوشتی است. رنگ گلهای آن قرمز، صورتی، بنفش، آبی و سفید است. در گلکاری این گیاه به صورت یک ساله کشت میشود. دارای رقمهای پاکوتاه (15 سانتی متر) و پابلند (170 سانتی متر) است. گلها به صورت سنبله یا خوشه بوده و هرگل دارای یک مهمیز طویل است و علت نام گذاری آن در فارسی به همین خاطر است. در انگلیسی انواع چند ساله را Delphinium و انواع یک ساله را Larkspur مینامند.
گلدهی
در بهار و پاییز، زمانـی که هوا خنـک است گل میدهد ولی به مجـرد گرم شدن هوا گل دهی آن متوقف میشود. بنابراین در مکانهای گرم فقط اوایل بهار یا پاییز گلدهی دارد. اگر شاخههای گل داده در بهار از پایین قطع شوند، پا جوش هایی حاصل میشود که پاییز گل خوبی میدهند.
نیازها
زبان در قفا به خاکی با زه کشی خوب و پر از مواد هوموسی و آب زیاد نیاز دارد و مرتب باید آبیاری شود. با این وجود تا حدود زیادی به خشکی نیز مقاوم است. چنانچه خاک اسیدی باشد باید به آن آهک اضافه شود که باعث بهبود گلدهی آن میشود. این گیاه مخصوص نواحی سردسیری است و سرمای شدید زمستان را به خوبی تحمل میکند. مکانهای آفتابی را ترجیح میدهد و بایددر محلی کشت شود که دست کم یک نیم روز آفتاب کامل باشد. به خاک سنگین حساس بوده در آن دچار پوسیدگی ریشه و طوقه میشود. در جاهایی که زمین یخ میزند در انواع چند ساله باید با ریختن کاه روی زمین، طوقه و ریشهها را از خطر سرما محفوظ نگه داشت.
دمای شبانه در دو ماه اول رشد نباید از 10 درجه سانتی گراد بالاتر رود ولی پس از این مدت تا حد 13 تا 18 درجه سانتی گراد نیز قابل تحمل است .
افزایش
با تقسیم بوته، قلمه و بذر افزایش مییابد. دمای مناسب جهت تندش بذر آن 12 درجه سانتی گراد است. از زمان کاشت تا سبز شدن مدت زیادی (15 –30) روز بسته به گونه) طول میکشد. زمان کاشت بذر در انواع یک ساله اول بهار و در انواع چند ساله تیر، مرداد و یا شهریور ماه است. البته کاشت در اواخر تابستان بهتر از کاشت بهاره است. اگر بذرها در اول بهار در شاسی یا گلخانه کشت شود در همان سال گل میدهد ولی اگر در ماههای تیر و مرداد کاشت شود در سال بعد گل میدهد. در مناطق گرمسیری بذر آن در اوایل پاییز به محض خنک شدن هوا کاشته میشود. هم به صورت نشایی و هم به صورت مستقیم بذر کاری میشود. بهتر است رقمهای چند ساله که رشد بیشتری دارند نشاء کاری و رقمهای یک ساله که رشد کمتری دارند مستقیم کاشته شوند. خاک بستر بذر زبان در قفا گلخانه آمیخته ای از خاک باغچه، خاکبرگ پوسیده و ماسه یا شن ریز به مقدار مساوی است. در موقع نشاء کاری باید به دو نکته توجه کرد : الف) محل طوقه زیر خاک نرود، چون باعث پوسیدگی گیاه میشود.ب) قسمت انتهایی گیاه نباید بشکند، چون در این حالت انشعابات زیاد شده و گیاه حالت بوته ای پیدا میکند و خوشههای گل کوچک خواهند شد.
آفات گل زبان در قفا
حلزونها و مارها به این گل آسیب میرسانند، همچنین این گیاه مستعد مبتلا شدن به کنه نیز میباشد.
بیماریهای گل زبان در قفا شامل کپکهای پودری، سوختگی، لکههای باکتریایی و قارچی، خاکستری شدن گل ها، پوسیدگی تاج و ریشه، پوسیدگی سفید، سیاه شدن برگ ها، زنگ و زنگ سفید میباشد.
هشدار
گیاهان جوان زبان در قفا و دانههای زبان در قفا سمی هستند و در صورت بلع ممکن است باعث تهوع، کشش عضلات، فلج شدن و حتی مرگ شود.
منبع: ساعدنیوز | https://saednews.com
مجله گل و گیاه
