گیاه بداغ (نگهداری + پرورش)

بداغ درخچه ای است که به سرعت رشد می‌کند. این گیاه به دلیل داشتن شاخ و برگ و گل‌های زیبا و میوه‌های خوراکی بسیار پرطرفدار بوده و در باغ‌ها به عنوان پرچین بسیار کاربرد دارد.برگ‌ها سه قسمتی با طول و عرض 10-5 سانتیمتر است و شبیه برگ‌های درخت افرا است. برگ‌ها در پاییز به رنگ قرمز یا نارنجی در می‌آیند.

گل‌های این گیاه به شکل مجموعه ای کروی شکل ظاهر می‌شوند. که ابتدا سبز کم رنگ هستند و به تدریج سفید رنگ می‌شوند. گل‌های بارور به قطر 11-4 سانتیمتر در قسمت مرکزی و بالای این مجموعه قرار دارد و گل هایی با قطر 2 سانتیمتر که در قسمت محیطی و اطراف این مجموعه هستند عقیم و نابارور هستند. فصل گلدهی بداغ بهار است. میوه‌های گرد و قرمز رنگ بداغ نیز زیبا و قابل خوردن هستند.

بداغ درختچه ای بزرگ با سرعت رشد متوسط میباشد که در برابر سرما و آلودگی هوا مقاوم است لذا برای کاشت در داخل شهر نیز مناسب میباشد. بداغ راست قامت و چندریشه ای است. تاج درخت به صورت گرد و پوششی میباشد . پوست تنه درخت ابتدا به رنگ سبز میباشد و سپس به قرمز – قهوه ای تبدیل خواهد شد . تنه درخت بداغ زمانی که خرد و یا شکسته میشود دارای بوی بسیار بدی است.

گیاه Viburnum lentago ( بداغ ) درختچه ای برگریز متعلق به خانواده Adoxaceae ( آدوکساسه ) بوده که بومی شمال شرقی آمریکا و جنوب کانادا میباشد.

این گیاه متعلق به جنس viburnum میباشد که این جنس شامل گونه‌های زیادی است و بداغ بزرگترین گونه در این جنس میباشد.

بداغ به علت داشتن شاخ و برگ زیبا ، گل‌های زرق و برق دار و میوه‌های خوراکی در آمریکا بسیار محبوب و مورد توجه میباشد و به عنوان پرچین بسیار کاربرد دارد و در باغها و باغچه‌ها به وفور کاشته میشود.

بداغ درختچه ای بزرگ با سرعت رشد متوسط میباشد که در برابر سرما و آلودگی هوا مقاوم است لذا برای کاشت در داخل شهر نیز مناسب میباشد.

بداغ راست قامت و چندریشه ای است.

این گیاه تا حدود 9 متر رشد میکند و قطر تنه آن 25 سانتیمتر میباشد.

تاج درخت به صورت گرد و پوششی میباشد .

پوست تنه درخت ابتدا به رنگ سبز میباشد و سپس به قرمز – قهوه ای تبدیل خواهد شد .

تنه درخت بداغ زمانی که خرد و یا شکسته میشود دارای بوی بسیار بدی است.

برگها این گیاه به صورت جفت و مخالف هم ، بیضی شکل و دندانه دار میباشند .

طول برگها بین 5 تا 10 سانتیمتر ، و بین 2 تا 5 سانتیمتر عرض دارند ، این برگها به رنگ سبز روشن میباشند و در فصل پاییز قرمز – نارنجی خواهند شد.( در پاییز این درختچه ظاهری بسیار جذاب دارد.)

گلهای این گیاه کوچک و سفید رنگ بوده ( بین 5 تا 6 میلیمتر قطر دارند .)در فصل بهار ظاهر میشوند ، دارای 5 گلبرگ میباشند و معطر نیستند .( گلها پروانه‌ها و حشرات را به سمت خود جذب میکنند.)

این گلها در پاییز به توت هایی آبی – سیاه و خوردنی تبدیل میشوند که منبع غذایی مهمی برای پرندگان به شمار می‌آیند.

میوه‌ها تا زمستان بر روی شاخه‌ها باقی میمانند .

توت‌ها طعمی دلپذیر دارند و هم به صورت خام مصرف میشوند و هم در مربا و ژله از انها استفاده میشود.

اقلیم:

در آب و هوای معتدل تا خنک بهترین رشد را دارد،اما برای مناطق حاره مناسب نیست.در مناطقی که یخبندان دیررس مشکل ساز باشد باید آنها را در پناهگاهی پرورش داد.

میزان نور و دما:

به نصف روز آفتاب نیاز دارد،اما در جاهای خنک به آفتاب کامل در تمام روز نیازمند است.انواعی که گل بزرگ می‌دهند باید به طریقی از باد در امان باشند.

خاک:

به خاکی نیاز دارندبا زهکشی خوب که مدت‌ها پیش از زمان کاشت با مواد آلی پوسیده تقویت شده باشد.مالچ پاشی با مواد آلی مفید است و به جذب رطوبت و خنک نگهداشتن ریشه‌ها در ماههای گرم تابستان کمک خواهد کرد.

طرز کاشت و پرورش:

آبیاری:

در ماههای گرم بوته‌ها را عمیق و منظم آبیاری کنید.

کوددهی:

پس از پایان دوره‌ی گل دهی در بهار،غذای کامل گیاه یا آرد استخوان به خاک بیفزایید.

مشکلات:

بیشتر گونه‌ها مشکلات کمی دارند،ام گونه‌ی تینوس در نواحی گرم غالباً به وسیله‌ی کنه‌ها و تریپس‌ها از شکل می‌افتند.

گل دهی

فصل:بیشتر ویبورنوم‌ها در بهار گل می‌دهند.بعضی از آنها،مثل نوع تینوس،در اواخر زمستان گل افشانی آغاز می‌کنند.

تکثیر :

گرفتن قلمه یکی از روشهای تکثیر این گیاه است که معمولاً از قلمه چوب نرم استفاده می‌شود این قلمه از ساقه‌های حاصل از رشد سال جاری و در اواخر بهار یا اوایل تابستان تهیه می‌شوند. طول قلمه حدود 15-12 سانتیمتر است و برگهای یک دوم طول قلمه از قسمت پایین جدا می‌شوند . جدا کردن برگها به نحوی موجب زخمی شدن پوست پایین ساقه نیز می‌شود و این کار به ریشه زایی قلمه کمک خواهد کرد و ریشه‌ها معمولاً از همین قسمت و مکان تشکیل می‌شوند. مخلوط کاشت مناسب نیز از شن + خاک برگ و یا پیت موس + پرلایت تشکیل میشود. قبل از کاشت مخلوط کاشت را به خوبی خیس کنید و نیم ساعت اجازه دهید تا آب اضافه از آن خارج شود سپس برای کاشت قلمه‌ها از آن استفاده کنید. قلمه‌ها را در بستر خاک بکارید به شکلی که حداقل یک سوم طول آنان در مخلوط خاک فرو رود. گلدان را در مکانی پر نور و به دور از نور مستقیم آفتاب قرار دهید. کشیدن پلاستیک شفاف بر روی قلمه‌ها به حفظ رطوبت در هوای اطراف قلمه‌ها کمک می‌کند . ریشه زایی حدود 8-6 هفته طول می‌کشد . ابتدا پلاستیک را بردارید و دو روز بعد نسبت به جابجایی گیاهان جوان اقدام کنید.

خوابانیدن روش دیگر تکثیر این گیاه است که در بهار می‌توان آن را انجام داد و از ساقه ای جوان که در پایین گیاه مادری قرار دارد استفاده کنید. بر روی طول ساقه و قسمتی که قرار است بر زیر خاک قرار گیرد با وسیله ای تیز همانند چاقو یک زخم طولی کوچک به طول 2 سانتیمتر ایجاد کنید یعنی کافی است که با نوک چاقو کمی پوست ساقه را به عمق کم مثلاً حدود یک میلیمتر شکاف دهید. سپس ساقه را در خاک و در عمق حدود 20-15 سانتی قرار دهید و اگر نوک ساقه از خاک بیرون باشد بهتر است . خاک این قسمت را مرطوب نگهدارید البته نه اینکه خاک خیس و گل آلود باشد بلکه زمانی که سطح خاک نیمه خشک – نیمه مرطوب بود نسبت به آبیاری اقدام کنید . ریشه زایی این ساقه حدود 8 هفته طول می‌کشد و سپس می‌توان این ساقه را از گیاه مادری جدا کرد.

تکثیر از طریق کاشت بذر نیز امکان پذیر است اما به دلیل نیازهای خاص دمایی بذر این گیاه ، مسیری طولانی در پیش خواهید داشت که شاید تا حدود 18 ماه نیز طول بکشد. میوه‌ها در اوایل پاییز از گیاه چیده می‌شوند و برای استفاده از بذر گیاه می‌بایست ابتدا قسمت گوشتی میوه را از اطراف بذر جدا کرد و بذرها را با آب شست. اگر جدا کردن پوسته میوه از بذر سخت است می‌توان برای مدتی میوه‌ها را در ظرف آبی قرار داد تا به خوبی نرم شوند. سپس سطح بیرونی بذرها باید خشک شود یعنی بذرها را در مکانی خشک با دمای معمولی اتاق قرار می‌دهیم که رطوبت آنها از بین برود که این کار ممکن است تا 6-1 هفته طول بکشد. سپس نوبت کاشت بذرها است که می‌توان آنها را در عمق حدود 5 سانتی و در مخلوطی از پیت موس + شن و یا خاک برگ + شن کاشت کرد. ظرف محتوی بذرها را باید به مدت دو الی سه ماه در مکانی روشن اما به دور از نور مستقیم آفتاب و دمای 30-24 قرار داد. البته در این مقطع حداقل دما تا 20 قابل قبول است اما هر مقدار دما به 20 درجه نزدیکتر باشد مدت زمان باقی ماندن بذر در این شرایط نیز بیشتر می‌شود. در طی این مدت بذر این توانایی را می‌یابد که ریشه تولید کند به بیان دیگر بذرهای بداغ برای اینکه بتوانند ریشه زایی داشته باشند به سه ماه دمای گرم اما بعد از طی این دوران به مدتی سرما نیز نیاز دارند تا ساقه آنها توانایی رشد و بلند شدن بیابد. یعنی ظرف حاوی بذر را باید به چنین مکانی با این شرایط منتقل کرد. بعد از آن باید ظرف محتوی بذرها را به محیطی با مای 20 درجه روشن منتقل کرد و سطح خاک را مرطوب نگه داشت بعد از حدود 6-3 ماه می‌توان شاهد جوانه زنی بذرها از زیر خاک و بلند شدن ساقه آنها بود .منبع: سایت باغ شیشه ای و نارگیل و سپاهان