کاهو (نگهداری + پرورش)

آب و هوای مناسب

کاهو یک سبزی فصل خنک است. در کلیه مناطقی که متوسط دمای ماهیانه بین 12 تا 15 درجه سانتی گراد است بخوبی پرورش می‌یابد. کاهو به دمای زیاد بسیار حساس می‌باشد. کاهو به دمای زیاد بسیار حساس می‌باشد. وقتی که دما بالا باشد برگ‌های آن شروع به نوک سوختگی می‌کند. در دمای 30 درجه سانتی گراد بذر وارد دوره خواب می‌شوند و جوانه نمی زنند. کاهو جزء سبزی هایی است که در تمام طول سال به شرط دارا بودن آب و هوای مناسب قابل کشت است. کاشت تا برداشت کاهو حدود 150 روز طول می‌کشد. در موقع کاشت کاهو دو عامل را باید در نظر گرفت، یکی دما و دیگری طول مدت روز. در مناطقی که زمستان ملایم دارند(مانند خوزستان) بذر را در پاییز می‌کارند، ولی در نقاط سردسیر(مانند مشهد، تبریز، اصفهان) بایستی در اول بهار اقدام به کشت نمود. چنانچه برداشت کاهو با هوای گرم مصادف شود، قبل از رشد کافی، شاخه گل دهنده ظاهر شده، بوته کاهو به بذر می‌نشیند. در این موقع برگ‌ها طعم تلخ و زننده پیدا کرده، غیر قابل استفاده می‌شوند. بهترین مناطق برای کشت کاهو نواحی سردسیر و مرطوب می‌باشد. در کشت‌های زمستانه خوزستان در اثر بارندگی‌های پی در پی کاهوی پیچی تولید می‌شود که برگ‌های آن از لطافت و تردی بی‌نظیری برخوردار است.

خاک مناسب

کاهو در انواع مختلف خاک‌ها قابل پروش است؛ از خاک‌های “رسی لومی” و “شنی لومی” گرفته تا خاک هایی که درصد هوموس، “پیت” و “ماک” آن‌ها زیاد است. کاهو بهترین نتیجه و بالاترین کیفیت را در خاک‌های شنی لومی و سیلتی لومی خواهد داشت، به شرط آنکه از نظر مواد آلی کاملاً غنی باشند. اگر ترجیح می‌دهیم که محصول زودرس داشته باشیم، خاک‌های شنی لومی بر سایر خاک‌ها ارجحیت دارد، چون زودتر گرم می‌شود. اگر زودرسی مسئله ای به وجود نمی آورد، در این صورت بهتر است از خاک‌های سیلتی لومی استفاده شود.

کاهو در خاک هایی که اسیدی هستند، خوب رشد نمی کند. ناگفته نماند که در خاک هایی که pH خنثی دارند، نیز محصول خوبی نخواهند داشت. چون در این نوع pH بعضی عناصر چون آهن و منگنز خوب جذب نمی شوند. آزمایش‌های مختلف نشان داده است که وقتی pH خاک از 5/5 به 5/6 می‌رسد، میزان محصول کاهو به نحو چشمگیری افزایش می‌یابد. اضافه کردن آهک به خاک‌های اسیدی و آلی(pH کمتر از 2/5) ضروری به نظر می‌رسد. کاهو در خاک هایی که طبیعتاً کمی قلیایی هستند، محصول خوبی نمی دهد. pH مناسب برای کاهو بین 8/5 تا 6/6 می‌باشد.

زمین کاهو باید از زهکش خوبی برخوردار باشد، در عین حال که رطوبت را هم حفظ کند. خاک باید عمیق، غنی از مواد آلی و به قول معروف پر قوت باشد. سطح خاک باید کاملاً صاف و نرم و عاری از علف‌های هرز، کاه و کلش و باقیمانده گیاهان باشد تا بذرهای ریز کاهو بخوبی جوانه بزنند و همچنین ریشه‌های کاهو براحتی رشد نمایند. در این مورد از مصرف کود حیوانی تازه در خزانه و در زمین اصلی باید خودداری کرد.

کود

چون ریشه‌های کاهو سطحی هستند، بنابراین زمین باید از نظر مواد غذایی غنی باشد. کود حیوانی لازم به نوع زمین و میزان کود داده شده در کشت‌های قبلی بستگی دارد. در هر صورت این میزان بین 25 تا 40 تن در هکتار توصیه می‌شود. چنانچه از نظر مالی مشکلی نداریم، این مقدار تا 75 تن در هکتار قابل افزایش است. کود حیوانی یکی دو ماه قبل از زمان کاشت به زمین اضافه می‌گردد و به وسیله دیسک به زیر خاک برده می‌شود. برای صرفه جویی در مصرف کودهای حیوانی می‌توان با کشت کودهای سبز، از قبیل یونجه، شبدر، سوژا و انواع لوبیا به مقدار زیادی مواد آلی و هوموس خاک را تأمین نمود.

کودهای شیمیایی در بالا بردن میزان کمیت و کیفیت محصول نقش عمده ای دارند. کاهو غیر از کودهای ازته که به میزان حدود 150 تا 200 کیلوگرم در هکتار به زمین داده می‌شود، به فسفر و پتاسیم هم احتیاج دارد که آن را باید قبل از کشت به زمین بدهیم. حدود 100 تا 150 کیلوگرم در هکتار کود فسفره و 80 تا 100 کیلوگرم در هکتار کود پتاسه مناسب است.

در زمین‌های فقیر باید مقداری بیشتری کود به زمین داده شود. کودهای فسفره و پتاسه را قبل از کشت به زمین می‌دهند، سپس زمین به فارو تبدیل می‌شود. بهتر است که 20 تا 30 درصد کود ازته قبل از کشت همراه سایر کودها به زمین داده شود. در این حالت بقیه کود ازته به صورت سرک در دو یا سه نوبت به زمین اضافه می‌گردد. کود سرک یا به وسیله کودپاش و تراکتور زیر خاک می‌شود و یا در جوی‌های آبیاری پخش می‌گردد و بلافاصله آبیاری انجام می‌شود. هنگام مصرف کودهای ازته، می‌توان از کودهای نیتراته، اوره و سولفات آمونیوم استفاده کرد. در خاک‌های شنی باید کود ازته بیشتری به زمین داده شود. مقدار ازت خالص مورد نیاز بین 150 تا 200 کیلوگرم در هکتار است؛ که گاهی این میزان به 250 کیلوگرم هم می‌رسد.

کاشت

معمولاً کاهو را خزانه گیری می‌کنند. برای خزانه گیری یک هکتار؛ حدود یک کیلوگرم بذر کافی است. این مقدار بذر در 80 تا 100 متر مربع زمین خزانه کاشته می‌شود. باید دقت کرد که بذور به طور یکنواخت پخش گردند و در هر متر مربع حدود 10 گرم بذر کاشته شود. در غیر این صورت تراکم بیش از حد نه تنها باعث ضعیف شدن گیاهان می‌گردد، بلکه سبب بالا رفتن میزان مرگ گیاهچه هم می‌شود. وقتی بوته‌ها 3 تا 4 برگه شدند به محل اصلی منتقل خواهند شد. از هنگام کشت بذر در خزانه تا موقع انتقال حدود 6 تا 8 هفته طول می‌کشد. خزانه ممکن است قسمتی از همان زمین در هوای آزاد باشد. در این صورت؛ چنانچه لازم بود می‌توان از سایه بان برای جلوگیری از تابش مستقیم نور خورشید و از پلاستیک برای محافظت از سرما در شب‌های سرد استفاده نمود. اگر هوا اجازه ندهد، می‌توان در شاسی به خزانه گیری اقدام کرد. مقاوم کردن نشاها ضروری است و این کار یک هفته قبل از انتقال صورت می‌گیرد. موقع خزانه گیری در هوای آزاد وقتی است که خطر یخبندان رفع شده باشد. در نقاط سردسیر، معمولاً از اوایل فروردین یا کمی زودتر اقدام به خزانه گیری می‌کنند. وقتی که نشاها آماده شدند، آن‌ها را به زمین اصلی منتقل می‌کنند. در این موقع زمین اصلی به فارو تبدیل گشته و زمین آماده نشاکاری می‌باشد. عرض پشته‌ها بین 40 تا 50 سانتی متر مناسب است. فاصله بوته‌ها روی ردیف کشت 35 تا 45 سانتی متر(عرض پشته) در نظر گرفته می‌شود. در این صورت در یک هکتار کاهو حدود 70.000 بوته خواهیم داشت. انتقال نشا موقعی صورت می‌گیرد که هوا خنک باشد و این کار را معمولاً بعد از ظهرها انجام می‌دهند. چنانچه هوا ابری باشد، بسیار مناسب است. می‌توانیم با ماشین نشاکار به کشت اقدام کرد، که در این صورت بهتر است از محلول شروع کننده استفاده شود.

همچنین می‌توانیم مستقیماً به کشت بذر اقدام کنیم. در این صورت 2 تا 5/2 کیلوگرم بذر احتیاج می‌باشد. اگر چنین تصمیمی داریم، باید زمانی آن را به انجام رسانیم، که خطر یخبندان در پیش نباشد. بذرکاری ممکن است با بذرکار مکانیکی انجام شود. در این صورت از بذرکار یک تا شش ردیفه استفاده می‌شود. بعد از سبز شدن بذر باید بوته‌ها را به فاصله‌های توصیه شده تنک کرد.

اخیراً نوارهای حاوی بذر به بازار عرضه شده است که بذر در فواصل مناسب در داخل نوار قابل حل قرار گرفته، پس از قرار گرفتن نوار در زیر خاک به وسیله تراکتور، بذور در فواصل مشخص جوانه می‌زنند. برای رسیدن و موفق شدن به کشت کاهو انتخاب رقم مناسب با آب و هوای منطقه و کشت در موقع مناسب ضرورت دارد.منبع: سایت باغ شیشه ای