گیاه هل (نگهداری + پرورش)

پرورش هل

هل (معرفی این گیاه در ویکی پدیا) یکی از قدیمی ترین گیاهان دارویی و ادویه ای است. در کتاب‌های قدیمی سانسکریت این گیاه به نام الا معرفی شده و خواص دارویی آن شرح داده شده است. از میوه‌های هل در صنایع غذایی، شیرینی سازی، نوشابه سازی و صنایع تولید نان استفاده می‌شود. در چای نیز عنوان طعم دهنده و ضد نفخ استفاده می‌شود.
در اکثر منابع علمی از این گیاه، به عنوان موادی ضد نفخ، طعم دهنده، تقویت کننده قلب و دستگاه گوارش یاد شده است.

این گیاه در حال حاضر در سطوح مختلفی در اکثر کشورهای واقع در شبه جزیره هند کشت می‌شود. بیش از 60 درصد هل مورد نیاز جهان در کشورهای هند، گواتمالا، تانزانیا و سریلانکا تولید می‌شود.

هل سبز (Elettaria) :

هل سبز گیاهی است که بومی جنوب شرق آسیا است. هل درختی است از خانواده زنجبیل به صورت وحشی و پرورشی در مناطق کوهستانی و در سایه درختان می‌روید. ارتفاع درخت 30 تا 50 سانتی متر و بعضی‌ها دارای اعضاء چوبی تا 3 متر ارتفاع و شاخه‌های هوایی و برگ‌های متناوب نوک تیز با گل‌های ریز سفید مانند گل باقلا و میوه ان کوچک ناشکوفا (پوشینه دار) بقدر بند انگشت با پوست تیره رنگ و دانه‌های متعدد می‌باشد. هل سیاه هم از از همین خانواده محسوب می‌شود، اما استفاده آن به عنوان ادویه در ایران بیشتر بصورت هل سبز است. اما در خارج از ایران این گیاه در اشکال مختلفی اعم از پودر و روغن ارائه می‌شود که در مصارف گیاه پزشکی و صنایع غذایی کاربرد دارد. هل به چای عطر ویژه ای می‌بخشد و طرفداران زیادی دارد همچنین در ساخت لیکور بخصوص لیکورهای شیرین همچون لیکور موز و لیکور به مصرف شایان توجهی دارد.

آموزش کاشت هل از دانه :

برای این کار ابتدا کپسول‌های بذر را که همان هل هستند را در آب قرار میدهیم (برای چند دقیقه) سپس به آرامی کپسول را با اندک فشار به پوسته‌ی آن باز می‌کنیم و دانه‌ها را خارج میکنیم .

سپس دانه‌ها را با آب میشوییم تا پوشش چسبناک آن در آب حذف شود.

بذر‌ها را برای دو روز داخل آب قرار میدهیم و بعد از این مدت درون دستمال خیس قرار داده تا جوانه بزند.

بعد از جوانه زنی باید بلافاصله بذر‌ها را در زمین اصلی یا گلدان مورد نظر می‌کاریم .

بهتر است برای کاست بذرها از خاک‌های سبک همانند پیت ماس یا کوکوپیت استفاده کنیم .

بهترین زمان کاشت اواخر تابستان و پاییز است ولی در هر فصلی میتوانید اقدام به کاشت هل از دانه کرد.
بهترین مکان برای کاشت بذر گلخانه ای با شیب ملایم و قابل دست رسی به آب می‌باشد . میزان بذر مورد احتیاج برای این کار 10 گرم بر متر مربع می‌باشد. سپس روی آن را ابتدا با لایه نازک و تخت ماسه و سپس با کاه برنج می‌پوشانند. جوانه زدن دانه‌ها در مدت 30 روز و در نهایت 90 روز ادامه دارد. بعد از 6 ماه نهالهای سبز شده از محیط کشت اولیه به محیط کشت ثانویه انتقال می‌یابد. در محیط کشت ثانویه که نهال‌ها به مدت یک سال در آن باقی می‌مانند ، نهالها با فاصله 30 سانتی متر از هم کاشته می‌شوند. بستر بذر باید به طور مکرر آبیاری شود و سایه بالای سر آن نیز تأمین گردد.
کپسول‌ها را تا زمانی که تقریباً رسیده هستند برداشت می‌کنند یعنی قبل از این که رنگ آنها به زرد گرائیده شود.

دمای مناسب :

بهترین دما برای رشد گیاه هل 10تا 35 درجه سانتی گراد می‌باشد که البته این گیاه در درجه حرارت‌های بین 30 تا 35 درجه نیز می‌تواند رشد مناسبی داشته باشد.

محل کاشت :

حساسیت گیاه هل به وزش باد در زمان رشد بسیار بالاست بنابراین توصیه می‌شود که در مکان هایی که باد خیز هستند کاشت هل صورت نگیرد چرا که باعث کاهش شدید راندمان و محصول دهی گیاه می‌شود.

خاک مناسب :

خاکی که برای کاشت هل مطلوب می‌باشد خاک‌های سنگین رسی و لوم رسی است. برای رویش بهتر گیاه هل پی اچ بین 4٫2 تا 6٫8 مناسب است.

کود مورد نیاز :

به منظور بهبود کیفیت و بالا رفتن محصول دهی گیاه هل استفاده از میزان مناسبی کودهای شیمیایی به همراه کودهای آلی در طول رشد توصیه می‌شود چرا که این گیاه نیاز بالایی به مواد معدنی و عناصر غذایی دارد.

نور مناسب :

مکانی که برای کاشت هل در نظر گرفته می‌شود بهتر است پر نور و روشن ولی از تابش مستقیم نور آفتاب به دور باشد به دلیل اینکه اگر این گیاه در معرض نور مستقیم قرار بگیرد کناره و نوک برگ‌ها دچار سو ختگی می‌شود و هم چنین پژمرده و خشکیده می‌گردند. در محلی که نور کافی نباشد نیز فاصله برگ‌ها از هم دیگر زیاد و اندازه آن‌ها کوچکتر و رنگشان بی‌حال می‌گردد.

آبیاری :

برای رشد مطلوب گیاه هل علاوه بر اینکه رطوبت باید در خاک باشد در هوای اطراف برگ‌ها نیز باید شاهد آن باشیم. باید در نظر داشت که آبیاری بیش از حد باعث سیاه شدن برگ‌ها ،پوسیدگی ساقه‌ها و ریشه‌های گیاه می‌شود.

روش‌های تکثیر و کاشت هل

بذر گیاه هل به دو گونه رویشی (تقسیم ریزوم ) و زایشی تکثیر پیدا می‌کند که در روش رویشی توده‌های بزرگی از ریزوم گیاه در حال رشد را گرفته و از هم جدا و به اندازه‌های کوچکتر تقسیم می‌کنیم که این توده‌ها باید یک ساله و حداقل یک جوانه داشته باشند و بعد از آن باید آنها را در چاله هایی بکاریم سپس چاله‌ها را با مخلوطی از خاک سطحی، کمپوست و کود گاو به مدت یکی دو ماه قبل از آغاز کاشت هل پر می‌کنیم . استفاده از تکثیر رویشی باعث رشد سریع تر گیاه می‌شود.منبع: سایت سبزانه و گلس گاردن و ایتوجیهی