جهتیابی
جهت یابی به معنی تشخیص جهتهای جغرافیایی است. با دانستن این که مقصد شما ، جاده و یا نزدیک ترین روستا در کدام سمت قرار دارد، کافی است جهت مورد نظرتان رو نسبت به موقعیتی که در آن قرار دارید پیدا کنید.
برای بقا در طبیعت باید با قوانین و رموز آن آشنا شد و برای نجات پیدا کردن در شرایط سخت از آنها استفاده کرد.
روش هایی که در ادامه برایتان ذکر میکنیم، هیچ کدام به دقت قطب نما یا جی پی اسهای پیشرفته امروزی نیستند، اما امتحان خودشان رو پس دادند.
اما قبل از هرچیز، آشنایی با جهتهای جغرافیایی برای ما مهم است.
اگر رو به شمال ( North ) بایستیم، سمت راست ما مشرق ( شرق، باختر، East ) هست و سمت چپ ما مغرب ( غرب، خاور، West ).
پشت سرهم جنوب ( South ) است. اینها چهار جهت اصلی هستند.
بین هر دو جهت اصلی، یک جهت فرعی هست. مثلا نیمساز جهتهای اصلی شمال و شرق، شمال شرقی میشود.
قطب نمای ساده بسازید
یک سوزن را با چاقو به روش القایی و یا مالش دادن با پارچه پنبه ای (دقت کنید در یک جهت انجام شود) دارای بار مغناطیسی کنید. آن را درون ظرف آب یا گودال آب راکد قرار بدهید.
سوزن در راستای شمال جنوب شروع به چرخش میکند. هرچند روش کاربردی نیست ولی امتحان کردن آن در شرایط عادی میتواند برایتان جالب باشد.
قبله کدام طرف است؟
ما در کشوری اسلامی زندگی میکنیم. بسیاری از سازههای ما مثل محراب مساجد یا قبرستانها و… میتوانند در پیدا کردن جهتها به ما کمک کنند.
مثلا اگر به امامزاده ای دور افتاده رسیدید، جهت جنوب غربی را بوسیله محراب آن به راحتی پیدا خواهید کرد.
قبرستانها هم میتوانند راهنما خوبی باشند. مرده را در قبر روی دست راست به سمت قبله میخوابانند. پس اگر بالای سنگ قبر بایستید، سمت چپ شما قبله یعنی حدودا جنوب غربی میشود.
جهت یابی به کمک خورشید
خورشید از شرق طلوع و در غرب غروب میکند، همه ما این را شنیدیم بدون اینکه بدانیم، این قانون تنها در استوا بدون نقص اجرا میشود.
در بقیه مناطق، تنها در اوائل بهار و پائیز به این صورت است.
در فصول دیگر سال محل طلوع و غروب خورشید نسبت به شرق و غرب مقداری انحراف پیدا میکند.
در تابستان شمالی تر از شرق و غرب میشود و در زمستان جنوبی تر از شرق و غرب .
در اوایل تابستان و زمستان محل طلوع و غروب خورشید حداقل 5/23 درجه با محل دقیق شرق و غرب اختلاف پیدا میکند، به دلیل اختلاف مداری زمین با همین زاویه، که این مقدار را اصلاً نمی شود نادیده گرفت.
به همین خاطر، این روش نسبتاً غیر دقیق است.
جهت یابی به کمک سایه
وقتی که خورشید در آسمان است ، چوبی رو به طور عمودی در زمین فرو کنید و انتهای سایه رو با سنگی علامت بگذارید. پس از ده دقیقه این کار را تکرار کنید.
اگر از نقطه اول به دوم خط فرضی بکشید، این خط به سمت شرق میرود و جهت مشرق را به شما نشان میدهد.
بنابراین جهت مخالف به شما غرب، روبرو شمال و پشت سرتان جنوب را نشان میدهد.
جهت یابی به کمک ساعت مچی
ساعت مچی رو مقابل صورت بگیرید.
عقربه ساعت شمار را طوری به سمت خورشید بگیرید که در امتداد جهت تابش نور خورشید باشد. حالا از مرکز ساعت به سمت ساعت 12 یک خط فرضی رسم کنید.
نیم ساز زاویه بین عقربه ساعت شمار و عدد 12 جهت جنوب و سمت مخالف آن جهت شمال را برای ما نشان میدهد.
اگر ساعت شما بر روی ساعتی غیر از ساعت واقعی (زمانی که ساعت رسمی کشور را برای استفاده از روشنایی روز یک ساعت جلو میبرند) تنظیم است، باید نیمساز زاویه بین عقربه ساعت شمار با عدد 13 یا همان 1 را در نظر بگیرید.
اگر ساعت شما دیجیتال است، کافیست ساعت را خوانده و به صورت عقربه ای روی کاغذ بکشید و بقیه کارها را به همون صورت گفته شده انجام بدید.
جهت یابی به کمک ماه
روش اول:
دو سر هلال ماه رو با یه خط فرضی به هم وصل کنید، خط را ادامه بدهید تا به زمین برسد.
حالا، اگر شکل به دست آمده شبیه حرف انگلیسی P شد، تو نیمه اول ماه هستیم و طرف برآمده هلال ماه، جهت غرب رو به ما نشان میدهد.
ولی، اگر شبیه q شد، تو نیمه دوم ماه هستیم و طرف فرو رفته هلال ماه، جهت غرب رو به ما نشون میده.
روش دوم:
این روش، مناسب شبهای مهتابی هست.
چوبی را داخل زمین فرو کنید و با سنگ، نوک سایه چوب را علامت بگذارید. ده دقیقه بعد نوک سایه جدید را علامت بگذارید.
دو نقطه رو به هم وصل کنید. این خط، مسیر شرق به غرب را به ما نشون میدهد.
جهت یابی بوسیله ستارگان
برای پیدا کردن راهتان بوسیله ستاره ها، اول از همه آسمان باید صاف باشد و از آلودگیهای نوری دور باشید، تا دیدی مناسب برای پیدا کردن ستاره قطبی داشته باشید.
ما در نیمکره شمالی کره زمین هستیم و به همبن خاطر، ستاره قطبی میتواند راهنمای خوبی برای ما باشد.
دو روش ساده برای پیدا کردن این ستاره وجود دارد.
راه اول:
صورت فلکی دب اکبر یا خرس بزرگ را در آسمون پیدا کنید. اگر فاصله دو ستاره نوک صورت فلکی را 5 برابر کنید و ادامه بدیهد، به ستاره قطبی میرسید.
ستاره قطبی، اولین ستاره صورت فلکی دب اصغر(خرس کوچک) است.
راه دوم:
صورت فلکی ذات الکرسی 5 ستاره دارد، که به شکل M یا W کنار هم قرار گرفتند.
اگر ستاره وسط W (راس زاویه وسطی) رو 5 برابر فاصله اش نسبت به ستارههای اطرافش به سمت جلو ادامه بدید، به ستاره قطبی میرسید.
صورت فلکی ذات الکرسی و دب اکبر تقریبا رو به روی هم قرار دارند، پس با پیدا کردن یکی از آنها دیگری هم به راحتی پیدا میشود.
این دو صورت فلکی همیشه در یک شب صاف قابل دیدن هستند.
جهت یابی به کمک کهکشان راه شیری
اگر آسمان صاف و بدون آلودگی باشد، این کهکشان راه را به شما نشان میدهد.
کهکشان راه شیری، تقریبا از شمال شرقی شروع میشود و به سمت جنوب غربی ادامه پیدا میکند.
در شمال شرقی، راه شیری باریکتر هست و هرچقدر به سمت جنوب غربی میرود پهن تر میشود.
جهت یابی یه کمک تنه بریده درختان:
به دنبال تنه بریده درختی بگردید. متاسفانه این روزها خیلی راحت میشود آنها را پبدا کرد.
اگر با دقت به تنه نگاه کنید، تعدادی دایره هم مرکز میبینید. به آنها خطوط سنی درخت میگویند چون هر کدوم یک سال عمر درخت را نشون میدهد.
خطوط سنی در جهتی که نور آفتاب بیشتر به آن تابیده، به هم نزدیک تر شدند، یعنی جهت شمال.
بنابرابن سمتی که خطوط سنی از هم فاصله بیشتری دارند، جهت جنوب را نشان میدهد.
خزه و گلسنگ
تنهی درختان در سمت شمالی سایه و رطوبت بیشتری دارد بنابراین خره و گلسنگ بیشتری رشد میکند. بنابراین سمت مخالف آن، جهت جنوب را نشان میدهد.
پوشش گیاهی
به تپهها نگاه کنید، سمتی که به طرف جنوب هست، خشک تر و کم گیاه تر است.
مورچهها را دنبال کنید…
مورچهها خاک رو از لانه بیرون میریزند تا ذخیره گاه خودشان را بزرگ تر کنند و این خاک را به سمت شرق میریزند تا در روز به صورت سایه بان برایشان عمل کند.
توصیه مهم
دوستان، توجه کنید که در نیمکره جنوبی، جهتهای بدست آمده برعکس میباشد.
این روشها کاملا دقیق نیستند. تنها در شرایط بحرانی از آنها استفاده کنید.
بنابراین همیشه در طبیعت، قطب نما یا جی پی اس همراه داشته باشید.
اما پیشنهادی برای شما دارم. این بار که به طبیعت رفتید، به اطراف دقت کنید، نشانهها را ببینید، روشهای گفته شده را امتحان کنید و در نهایت با چک کردن بوسیله قطب نما مهارت خود را بسنجید.
سخن آخر
طبیعت، سخاوتمندانه به بخشیدن تمام آنچه برای ادامه حیات ما لازم است ادامه میدهد و ای کاش ما انسانها هم خودخواه نباشیم و برای بقای آن قدمی برداریم.
.
منابع:
.https://www.beytoote.com
.https://pishahangifars.org
مجله مد و پوشاک و زیورآلات
