توانایی‌های رانندگی موتور سیکلت

کنترل موتورسیکلت

عوامل مهم در کنترل موتورسیکلت عبارتند از: وزن موتورسیکلت و راننده ابعاد
وقتی زین موتورسیکلت در بین پاهای شما قرار دارد باید هر دو پای شما در حالت ایستاده، به طور کامل روی زمین قرار گیرد. به هنگام استقرار بر زین موتورسیکلت، دست‌ها و پاهای شما باید در موقعیت مناسبی قرار گیرد تا بتوانید موتورسیکلت خود را کنترل کنید.

وزن

شما باید موتورسیکلتی را انتخاب کنید که وزن آن متناسب قدرت بدنی تان باشد.

شما باید بتوانید موتورسیکلت خود را در حالت حرکت ضربدری و مارپیچی در هر دو طرف و بدون زحمت و فشار حرکت دهید.
شما باید بتوانید هنگامی که موتورسیکلت شما به روی زمین می‌افتد آن را بلند کنید.

راننده

موتورسوار باید داری توانایی و مهارت فردی برای راندن موتورسیکلت باشد و با گذشت زمان نیز برمهارت‌های خود بیفزاید. یکی از اهداف کلاس‌های آموزش موتورسواری، یادگیری مهارت‌های اولیه برای راندن موتورسیکلت در شرایط ایمن و به دور از خطر می‌باشد.

 

استفاده از جای مناسب برای تمرین

جایی ایمن و خالی از وسایل نقلیه، عابران پیاده، کودکان و موانع دیگر را برای تمرین موتورسیکلت سواری انتخاب کنید. فضایی آموزشی که آموزشگاه و مربی به شما معرفی می‌کند استفاده نمایید.

پیش از شروع تمرین اطمینان یابید که محل همه کنترل کننده‌های موتورسیکلت و چگونگی استفاده مناسب از آن‌ها را می‌دانید و می‌توانید هنگام حرکت و توقف، موتورسیکلت خود را به خوبی کنترل و تعادل آن را حفظ کنید.

 

نکات پیش از حرکت

پیش از روشن کردن و راه اندازی موتورسیکلت به موارد زیر دقت کنید:
• از قفل نبودن چرخ‌ها مطمئن شوید.
• آینه‌ها را تنظیم کنید.
• شیر بنزین را باز کنید.
• در شب چراغ‌ها را روشن کنید.
• از همه تجهیزات ایمنی خود از قبلی «لباس، کلاه ایمنی، چکمه، محافظ صورت و دستکش» استفاده کنید.
• از طرف چپ سوار موتورسیکلت شوید و هر دو دسته فرمان را محکم بگیرید.
• موتور را در دور آرام گرم کنید.
• قبل از سوار شدن ترک نشین، موتورسیکلت را از دو پایه (جک) خارج کنید.
• جای پای خود را محکم کنید.
• از خالی بودن مسیر حرکت خود مطمئن شوید.

حرکت و توقف

شروع به حرکت و توقف دو موقعیت متداولی هستند که بیشتر موتورسواران مبتدی هنگام انجام این دو عمل کنترل خود را از دست می‌دهند. موتورسوار باید بین کلاچ و گاز هماهنگی ایجاد کند. شما باید بتوانید بدون این که موتورسیکلت پرش داشته باشد و اختلالی در عملکرد آن به وجود آید شروع به حرکت نموده، دنده را زیاد و یا کم کنید.

 

ببینید و دیده شوید

از آینه‌های موتورسیکلت استفاده کنید امام به طور کامل به آن‌ها اطمینان نکنید چراکه آینه‌ها تمام فضای اطراف و پشت سر شما را پوشش نمی دهند. به منظور پر کردن نقاط کور آینه ها، از بالای شانه‌های خود اطراف را نگاه کنید.

اطمینان یابید که در میدان دید سایر استفاده کنندگان از راه قرار دارید. بسیاری از رانندگان برای دیدن موتورسوارها دچار مشکل می‌شوند و ممکن است به طور ناگهانی در مقابل شما ظاهر شوند.

با چرخاندن مناسب سر به اطراف، میدان دید خود را افزایش داده، نقاط کور خود را پوشش دهید. انجام این کار به ویژه هنگام تغییر مسیر عبور و یا جهت حرکت ضروری می‌باشد.

بیشتر رانندگان وسایل نقلیه که با موتورسیکلت تصادف کرده اند، می‌گونید در موقع تصادف هرگز موتورسیکلت را ندیده اند. با رعایت حق تقدم عبور وسایل نقلیه و همچنین استفاده از چراغ‌های راهنما وارد جریان ترافیک شوید.

 

چگونگی نشستن

وقتی روی زین موتورسیکلت قرار می‌گیرید باید احساس آرامش کنید و بتوانید کنترل خود را حفظ کنید. طوری روی زین قرار بگیرید که وقتی دست هایتان روی دستگیره‌های قرمان قرار می‌گیرد، آرنجتان مقدار کمی خم باشد که هنگام چرخاندن فرمان دچار محدویت نشوید. برای کم کردن مقاوت هوا در برار حرکت، کمی به سمت جلو کج شوید.

فرمان موتورسیکلت را نرم ولی محکم بگیرید. مچ دست‌ها باید به طرف پایین باشند. این عمل مانع از استفاده ناگهانی و یک باره از گار موتوسیکلت خواهد شد.

برای حفظ تعادل خود در طول مسیر گردش، زانوهای خود را محکم در کنار باک بنزین نگه دارید. مسیری را که می‌خواهید در آن گردش کنید زیر نظر داشته باشد و از نگاه کردن به سطح زمین خودداری کنید.

پاهای موتور سوار در تمام لحظاتی که موتورسیکلت در حرکت است باید روی رکاب استقرار داشته، نوک پنجه پاها به طرف بالا قرار بگیرد. اگر نوک پنجه‌ها به طرف پایین باشد ممکن است پایتان در فضای بین جای پا و رکاب قرار گیرد. پاهای موتور سوار نقش بسیار مهمی در ترمز گیری و تعویض دنده دارند. لذا هنگام موتورسواری پاهایتان را نزدیک وسایل کنترل کننده قرار دهید.

 

حفظ تعادل

کنترل درست موتور سیکلت اهمیت فراوانی دارد که البته در حالت‌های مختلف تغییر می‌کند. راندن موتور سیکلت در ظاهر خیلی ساده به نظر می‌رسد و گاهی اوقات برای بعضی‌ها این تصور پیش می‌آید که اگر کسی بتواند اتومبیل را کنترل کند و یا دوچرخه ای را حرکت بدهد، راندن موتور سیکلت برای او کار ساده ای است. این گونه فکر کردن، باعث ایجاد درد سر برای اشخاص خواهد شد. بسیاری از افراد توانایی و مهارت لازم برای هدایت اتومبیل را دارا می‌باشند ولی در موتور سواری با مشکل روبرو هستند. شاید یک دلیل این موضوع آن باشد که اتومبیل دارای چهار چرخ است و در شرایط عادی واژگون نمی گردد ولی موتور سیکلت از اتومبیل دشوارتر است.

هنگام گذر از پیچها، حفظ تعادل میان نیروهای گریز از مرکز و جاذبه از یک طرف و همچنین کنترل ارتفاع مرکز ثقل از طرف دیگر دارای اهمیتی بالا می‌باشد. در تمام مراحل شتاب، حرکت، سکون و … موتورسوار باید واکنشی درست نشان دهد.

هر چه بر سرعت موتور سیکلت افزوده می‌شود، تمایل آن به حفظ همان وضعیت افزایش می‌یابد؛ این نکته ای است که موتورسواران تجربه می‌کنند. موتورسواران مبتدی، از واژگونی در سرعت‌های بسیار پایین بیم ناک هستند. البته این بدان معنی نیست که برای افزایش تعادل بر سرعت خود بیهوده بیفزاییم چراکه با افزایش دیوانه وار سرعت، ایمنی از دست می‌رود و همچنین انجام بسیاری از مانورها همچون تغییر جهت امکان پذیر نخواهد بود.

هدایت موتور سیکلت هنگام تغییر جهت

برای تغییر جهت موتور سیکلت دو روش و به عبارت بهتر دو نکته وجود دارد. برای سرعتهای پایین همچون سرعتهای کمتر از 20 کیلومتر بر ساعت می‌توان با چرخش فرمان در جهت دلخواه، با احتیاط تغییر جهت داد. تغییر جهت در سرعتهای بالاتر نیاز به مهارت و تجربه کافی دارد. به هنگام تغییر جهت و پیچیدن در سرعتهای بالا نیروی گریز از مرکز را به خوبی احساس خواهید کرد. در چنین شرایطی اگر بدن خود را به مقدار لازم به سمت داخل پیچ متمایل نکنید واژگون خواهید شد. برای روشن شدن بهتر این موضوع به شکل زیر دقت نمایید.

دنده معکوس

دنده معکوس در واقع همان کم کردم دنده و یا تعویض دنده از سبک تر به سنگین تر است؛ مانند تغییر دنده از چهار به سه، سه به دو ویا دو به یک. البته در اصطلاح، هر نوع کم کردن دنده ای را «دنده معکوس» نمی گویند. شاید تا به حال اصطلاح «دنده معکوس کشیدن» را از زبان رانندگان باتجربه تر شنده باشید. منظور آنها از کشیدن دنده معکوس، کاهش دنده از سبک به سنگین در شرایط غیر معمول است. بع عنوان مثال، زمانی که خودرو در یک سراشیبی سرعت بیش از اندازه ای گرفته و ترمزهای موجود در وسیله نقلیه دارای توانایی کافی برای کاهش سریع سرعت نباشند، رانندگان می‌توانند از دنده معکوس استفاده کنند ویا به اصطلاح خودشان دنده معکوس بکشند. در چنین شرایطی ممکن است دنده به راحتی از سبک به سنگین تغییر نکند . نیاز به فشار بیشتر و البته مهارت کافی باشد. قرار دادن وسیله نقلیه در دنده‌های سنگین تر، باعث می‌شود که سرعتش افت قابل ملاحظه ای نماید و در نتیجه کنترل نهایی آن با استفاده از ترمزها امکان پذیر گردد.

موتورسواران باید ترتیب کم کردن دنده‌ها را رعایت کنند. به عنوان مثال قرار دادن دنده به طور ناگهانی از چهار به یک، خود خطرات دیگری را در پی خواهد داشت. اگر فکر می‌کنید که انجام دنده معکوس باعث به هم خوردن تعادل چرخ عقب می‌شود از انجام آن پرهیز کنید.

کم کردن دنده نسبت به افزایش دنده دشوارتر است. کاهش دنده باید به آرامی انجام شود در غیر این صورت برای موتور سیکلت و سرنشیان مشکل ایجاد می‌شود. گرفتن کلاچ باعث قطع ارتباط موتور و چرخ عقب می‌شود و دور موتور بلافاصله به دلیل قطع شدن فشار اهرم گاز پایین می‌آید. اهمر دنده، نیرو را به دنده کمتر که سنگین ترا ست انتقال می‌دهد و در حالی که کلاچ هنوز درگیر نشده است، دور موتور باید به حدی برسد که با سرعت چرخش چرخ عقب هماهنگی داشته باشد، به طوری که در زمان درگیر شدن کلاچ و ارتباط دوباره موتور و چرخ عقب مشکلی به وجود نیاید.

موانع پیش بینی نشده

اتفاقات غیر منتظره و موانع پیش بینی نشده هنگام رانندگی بسیار زیادند. در صورت هوشیاری هنگام راندن موتور سیکلت، بسیاری از آنها را می‌توان تشخیص داده، واکنش لازم نشان داد.

با رعایت نکات زیر، توانایی شما برای واکنش در برابر موانع پیش بینی نشده افزایش می‌یابد:

• همواره به جلو و اطراف خود توجه و دقت کافی داشته باشید.

• در طول مسیر حرکت روزانه سعی کنید اطلاعات کافی از مسیر به دست آورید.

• به علائم راهنمایی و رانندگی توجه و از آن‌ها پیروی کنید.

• پیش از ورود به پیچ از سرعت خود کاسته، در جایی قرار بگیرید که بیشترین میدان و عمق دید برای شما فراهم شود.
در صورتی که ذهن موتور سوار درگیر مشکلات شخصی باشد، تمرکز کافی برای پیش بینی خطرات احتمالی وجود نخواهد داشت!
اگر نمی توانید ذهن خود را از درگیری‌ها و مشغله‌های فکری خالی کنید، از رانندگی پرهیز نمایید هرچند احساس می‌کنید که موتور سوار متبحری هستید.

در صورتی که دید کافی از روبرو ندارید، آنقدر از سرعت خود بکاهید تا دست کم تمام وسایل متحرکی را که 5 ثانیه با شما فاصله دارند در دیدرس شما قرار گیرند. منظور از فاصله 5 ثانیه ای، فاصله ای است که وسیله‌ی نقلیه‌ی شما در مدت زمان 5 ثانیه (با همان سرعتی که در حال حاضر دارد) طی می‌کند.

طبیعی است هر چه سرعت شما بیشتر باشد، فاصله دیداری 5 ثانیه ای نیز بیشتر خواهد بود که این موضوع منطقی است؛ چراکه در صورت وقوع یک اتفاق غیر قابل پیش بینی در این محدوده، باید مسافت کافی برای تصمیم گیری و کنترل موتور سیکلت داشته باشید.

رسیدگی و تجهیز موتورسیکلت

بعضی از قطعات موتور سیکلت مصرفی بوده پس از مدت معینی باید با یک قطعه نو تعویض شوند. تایرها، لنت‌های ترمز و روغن موتور از مهمترین بخش هایی هستند که با توجه به میران پیمایش فرسوده و مستهلک می‌شوند.

بعضی بخش‌های دیگر از موتور سیکلت ممکن است بر اثر برخوردها و یا واژگونی‌های احتمالی دچار آسیب شوند و کارآیی خود را از دست بدهند. چراغهای راهنمای عقب از این دست قطعات هستند که به تجربه مشاهده گردیده نسبت به قطعات دیگر بیشتر آسیب می‌بینند. تعمیر و یا تعویض قطعات آسیب دیده را نباید به تعویق انداخت.

بسیاری از موتورسواران پس از خرید موتور سیکلت، با توجه به نیاز یا علاقه‌ی شخصی، ممکن است قطعات یا سیستم هایی را به موتور سیکلت خود اضافه یا نصب کنند. بعضی از این تجهیزات کاربردی بوده، خللی در عملکرد و ایمنی موتور سیکلت ایجاد نمی کنند که از آن جمله می‌توان به طلق محافظ باد اشاره نمود که بر روی دسته‌های فرمان نصب می‌شود. میله‌ها یا گارد محافظ پا، پشتی عقب ویا صندوقچه‌ی سبک کوچکی که در پشت نصب می‌شود نیز از جمله این موارد می‌باشند. این گونه تجهیزات در صورتی که بیرون زدگی از عرض یا طول متعارف موتور سیکلت نداشته باشند و خطری برای موتور سوار و دیگران ایجاد نکنند می‌توانند مورد استفاده قرار گیرند ولی نصب سیستم هایی همچون بوق‌های گوش خراش یا چراغ‌های تزیینی خیره کننده، نادرست و خلاف قوانین و مقررات می‌باشد.

استفاده از قفل زنجیر برای حفظ موتورسیکلت در برابر سرقت در صورتی که جای مناسب و ایمنی برای آن در نظر گرفته شود و مقابل دید شماره‌ی پلاک وسیله را نیز نگیرد بدون اشکان می‌باشد.

حرکت در سربالایی

حرکت در سربالایی به ویژه هنگام شروع به حرکت دشوارتر از حرکت در زمین مسطح است. اگر شیب سربالایی خیلی زیاد باشد، خطر بلند شدن چرخ جلو و افتادن از عقب نیز وجود خواهد داشت به ویژه زمانی که یک نفر ترک نشین پشت سر شما باشد.

برای تمرین چگونگی بالا رفتن از شیب و سربالایی ها، ابتدا از شیب‌های کم و دارای فضای کافی برای دور گرفتن استفاده کنید. بعد از این مرحله در قسمت بعدی باز هم از شیب‌های کم استفاده کنید؛ با این تفاوت که این بار موتور سیکلت را از ابتدای شیب یعنی بدون دور گرفتن اولیه به حرکت در آورید تا تجربه بیشتری برای بالا رفتن از شیب به دست آورید.

در مراحل ابتدایی تنها از دنده یک استفاده نمایید ولی در مراحل بعدی می‌توانید دنده‌های سبک تر را نیز تجربه کنید. البته این به شرطی است که شیب سربالایی، سرعت و قدرت موتور سیکلت این امکان را برای تان فراهم کند. تعویض دنده در این حالت باید خیلی سریع تر از حالت عادی انجام شود، چرا که موتور خیلی زود دور خود را از دست می‌دهد.

برای شروع حرکت در سربالایی، ابتدا باید با استفاده از ترمز عقب مانع حرکت موتور سیکلت به عقب شد. در صورتی که برای حفظ تعادل موتور سیکلت نیاز به هر دو پا می‌باشد. می‌توان از ترمز جلو استفاده نمود. هنگام شروع به حرکت باید توجه داشت که هم زمان با رها کردن تدریجی کلاچ، ترمز را نیز باید به تدریج آزاد نمود. در صورت نیاز باید از گاز بیشتری برای حرکت استفاده نمود.
حفظ تعادل نیز در انجام مراحل بالا دارای اهمیت می‌باشد چرا که به دلیل جاذبه زمین، موتور سیکلت تمایل به واژگونی دارد.

حرکت در سرازیری

برای مهارت یافتن در پایین آمدن از سرازیری، ابتدا از شیب‌های خیلی کم استفاده کنید. برای تمرین ابتدا موتور سیکلت را در دنده یک قرار دهید و بدون استفاده از گاز شروع به پایین آمدن از سرازیری کنید. وقتی که موتور خلاص نیست و در حالت دنده قرار دارد. دارای نوعی ترمز موتوری (کمپرس موتور) می‌باشد که نیروی ناشی از همین نوع ترمز، برای پایین آمدن ایمن از سرازیری‌ها بسیار موثر است.
در شیب‌های بسیار تند باید از دنده یک استفاده نمود ولی در شیب‌های کمتر می‌توان دنده‌های سبک تر را نیز به کار گرفت.

نکته بسیار مهم در سرازیری‌ها آن است که هرگز با دنده خلاص حرکت نکیند چرا که کنترل موتور با ترمزها به تنهایی خطرناک بوده حتی در مواردی امکان پذیر نمی باشد. خلاص کردن موتور و استفاده از ترمزها به تنهایی باعث داغ شدن لنت و از دست رفتن قدرت ترمزگیری می‌گردد.

تعویض دنده

تعویض آرام، به هنگام و درست دنده، کاهش فرسودگی موتور سیکلت را در پی خواهد داشت. در دفترچه راهنمای هر موتور سیکلت، حداکثر سرعت مجاز برای هر دنده آورده شده است. هنگام حرکت و یا افزایش و کاهش سرعت، دنده درست را انتخاب کنید. استفاده نادرست از دنده به ویژه در شیب‌ها و یا زمین‌های سر، موجب به هم خوردن تعادل موتورسیکلت می‌شود.

.
منابع:

.https://bama.ir
.https://test-drive.ir