درخت تیس (نگهداری + پرورش)

1. تیس گیاهی است از خانوادهRosaceae، درختچه ای است به بلندی شش تا چهارده متر که انشعابات تازه آن کم و بیش نارنجی رنگ و بعدا خاکستری می‌شود. جوانه هایی دوکی شکل و صاف به طول دوازده تا چهارده میلی متر دارد. برگ‌های سبز مرکب، دارای سیزده تا پانزده برگچه نوک تیز و شش یا هفت جفت و یک برگچه در انتها، کناره‌ی برگچه‌ها دارای دندانه‌های منظم اره ای می‌باشد.
2. گل‌ها آن در حالت شکوفه قهو ه ای و پس از آن شیری رنگ می‌شود. میوه آن کوچک و در ابعاد نخود به رنگ قرمز مرجانی دارای گوشتی با طعم گس و غیرقابل خوردن است. این درختچه در هند و مناطق غربی معتدله هیمالیا از کشمیر تا کومائون انتشار دارد، در ایران در جنگل‌های مرطوب شمال و ارتفاعات کلاردشت، نور، پلی زنگوله و کجور تا ارتفاع دوهزار متر از سطح دریا دیده می‌شود.
3. این درخت به علت داشتن میوه‌ها و گلهای زیبا و زرق و برق دار محبوب مییباشد و در باغها به وفور کاشته میشود.این درخت مناسب برای کنترل فرسایش خاک میباشد.
4. درخت تیس برگریز بوده، گستردگی بین 4 تا 8 متر دارد ، تاج آن گرد میباشد و بین 20 تا 50 سال زمان نیاز است تا گیاه به رشد نهایی خود برسد. درخت در 10 سالگی بالغ شده و شروع به میوه دادن میکند. پوست تنه آن خاکستری مایل به زرد است که بعدها به خاکستری مایل به سیاه و سفید تبدیل میشود و دارای ترک‌های طولی نیز میباشد.
5. تنه بلند و باریک میباشد ، چوب تنه انعطاف پذیر بوده ولی با دوام نیست و به عنوان سوخت مورد مصرف قرار میگیرد.( به دلیل استفاده بیش از حد از چوب این درخت، این گونه در معرض خطر قرار گرفته است.) برگهای این گیاه 20 سانتیمتر طول دارند و بین 8 تا 12 سانتیمتر عرض دارند ، پر مانند هستند و حاشیه ای دندانه دندانه دارند.
6. برگها 6-7 عدد برگچه دارند .( از برگها برای تعلیف دام‌ها استفاده میشود.)
7. گلها زرد ، سفید ،صورتی و کوچک میباشند ( بین 8 تا 10 میلی متر قطر دارند و دارای 5 گلبرگ هستند.) به صورت خوشه ای و در تابستان ظاهر میشوند و جلوه ای بسیار زیبا به درخت میبخشند. میوه این درخت جنبه زینتی داشته و مانند توت میباشد.
8. رنگ آن نارنجی مایل به قرمز است ، 8-10 میلی متر قطر دارد. میوه‌ها در مهر و آبان بر روی شاخه‌ها دیده میشوند و منبع غذایی بسیار مهمی برای پرندگان محسوب میشوند.

ترکیبات شیمیایی تیس :

از نظر ترکیب شیمیایی و مواد عامله پوست این درختچه دارای گلوکوزید و تانن و لورو سرازین است. میوه آن دارای الکل سوربیتول، قند سوربوز، سوربیک اسید، مالیک اسید، پاراسوربیک اسید، سیتریک اسید، سوکسینیک اسید، سوربیتانیک اسید، خیلی کم پروسیک اسید و سرانجام کمی اسانس می‌باشد.

پوست میوه آن دارای ماده رنگی قرمز است. در تخم آن در حدود 22 درصد روغن ثابت یافت می‌شود. گل آن دارای ماده تری اتیل آمین و برگ آن دارای آمیگدالین و تانن است. آمیگدالین ماده متبلوری است که در بادام تلخ، برگ‌های تیس، هسته گوجه درختی، آلوبالو، هلو و … یافت می‌شود.

خواص تیس :

از عصاره تازه یا پخته میوه تیس برای رفع سرفه، گرفتگی صدا، اسهال ساده، اسهال خونی و همچنین در موارد تحریک‌های کیسه صفرا و اختلالات هاضمه که در اثر خوب کار نکردن کبد اتفاق می‌افتد، استفاده می‌شود. در هند از میوه آن به عنوان مدر، قاعده آور و ضد اسکوربوت به مقدار محدود استفاده می‌شود زیرا مصرف زیاد آن مسمومیت ایجاد می‌کند و همچنین جوشانده میوه آن را در موارد بواسیر و استرانگوری مفید می‌دانند.

از این گیاهان دو نوع در ایران می‌رویند که علت خواص دارویی میوه آن‌ها که به عنوان قابض بسیار نافع می‌باشد.

شرایط نگهداری از درخت تیس :

دمای مناسب درخت تیس :

این درخت در برابر سرما مقاوم بوده و تا -6 درجه را تحمل میکند. درخت تیس برای کاشت در فضای شهری نیز مناسب است زیرا در برابر آلودگی هوا مقاوم است.

خاک مناسب درخت تیس :

خاک شنی، ماسه ای ، لومی غنی از هوموس، خوب زهکشی شده و مرطوب. بهتر است خاک اسیدی و یا خنثی باشد.

نور و آب مورد نیاز درخت تیس :

آفتابی – نیم سایه در جنگل‌های سایه دار نیز به راحتی رشد میکند به آبیاری و رطوبت متوسط نیاز دارد.

تکثیر گیاه تیس :

تکثیر این درخت به 2 روش صورت میگیرد 1- کاشت بذر 2- قلمه چوب نرم. استفاده از روش اول درصد موفقیت بالاتری دارد.