شمشاد جنگلی (نگهداری + پرورش)

شناخت و معرفی درخت شمشاد

درخت شمشاد با نام علمی Buxus و نام لاتین Boxwood از گیاهان تزیینی است که انواع مختلفی دارد . این گیاهان در فضای شهری و مسکونی کاشت می‌شوند و ظاهری بسیار زیبا دارند . این گیاه داراری بوته‌های کوتاهی است و به رشد درختچه ای عادت دارد . بادانه برفی شرایط لازم برای رشد این گیاه بینظیر را بیاموزید .

این گیاهان جز گیاهان همیشه سبز بوده و توسط باران تغذیه می‌شود . یعنی در کشور ایران بیشتر در مناطق وسیعی از استان‌های گیلان ، مازندران و گرگان دیده می‌شوند که در آن جا قطعا بارندگی زیاد است .

این گیاهان ، از راسته‌ی شمشاد سانان و تیره‌ی Buxaceae ، celastraceae (شمشادیان و گوشوارکیان ) هستند .

از گونه‌های گیاهی ممنوع القطع و در حال انقراض محسوب می‌شود .

زیستگاه اصلی این گیاهان ، آسیا ، اروپا و آفریقا می‌باشد .

این گیاهان جز گیاهان کم رشد ( پس از 5 سال بمی توانند به ارتفاع 1 متر برسند ) ، پایا محسوب می‌شوند .

بوته شمشاد را در ابتدا در گلدان پرورش داده و پس از تبدیل شدن به گیاه جوان در باغچه ، فضای سبز و … می‌کارند .

این گیاهان در نواحی گرم و مرطوب بهترین عملکرد را دارند .

رویشگاه‌های شمشاد حدود 72 هزار هکتار از عرصه‌های جنگلی شمال کشور را به خود اختصاص داده اند، اما در حال حاضر هجوم آفت شب پره بیش از 4 هزار هکتار از این رویشگاه‌ها را در بر گرفته است که در صورت غفلت و یا تعلل، این گنجینه ارزشمند از دست می‌رود.
شمشاد از گونه‌های ارزشمند و منحصر به فرد جنگل‌های هیرکانی است که چند سالی است در معرض هجوم انواع آفت‌ها قرار دارد، این درخت هنوز از آفت ‘بلایت’ یا ‘سوختگی شمشاد’ که عامل آن قارچی به نام Cylindrocladium buxicola است، رهایی نیافته است که آفتی جدید به نام شب پره شمشادی آن را تهدید می‌کند. شب پره شمشادی اواخر خرداد ماه وارد جنگل‌های هیرکانی شد و اکنون به کابوسی برای شمشادها تبدیل شده است.

پرورش و نگهداری شمشاد

مشخصات:

اسم علمی این گیاه Euonymus japonicus،از خانواده celastraceae میباشد.این جنس شامل 176 گونه مختلف می‌باشد گیاهانی همیشه سبز ، زیبا و مناسب برای پرچین‌ها و هرس پذیر هستند.

شمشاد رسمی

این گونه بومی ژاپن بوده و ارتفاع آن در طبیعت به 4 متر هم میرسد. برگهای آن براق چرمی و سبز تیره بوده و به شکل وار تخم مرغی با دندانه‌های کوتاه در لبه می‌باشد. گل آزین گرزن آن به طول 5 سانتی متر و گلهای آن سبز مایل به سفید است و در وسط بهار ظاهر می‌شود شمشاد رسمی میوه‌های صورتی ونارنجی دارد. مهمترین مسئله در مورد این نوع شمشاد، نگاه داری آن خارج از آپارتمان در فصل تابستان و دادن کود کافی در زمستان ونگه داری داخل آپارتمان در محل خنک می‌باشد.

نگهداری و مراقبت :

نور و گرما:

به مكان آفتابی یا نیمه سایه نیاز دارد و حداقل دمای قابل تحمل آن 5 درجه سانتی گراد است.

آبیاری :

آبیاری شمشاد باید بطور منظم انجام شود و خاک گیاه بهتر است قبل از آبیاری مجدد مرطوب باشد،

رطوبت :

50تا 70 درصد

کود:

می توان به میزان 5 گرم در لیتر، هر دو هفته یکبار، از اردیبهشت تا شهریور به این گیاه کود داد.

انواع شمشاد گلدار (انواع درخت شمشاد)

این درختچه‌ها دارای 176 گونه‌ی مختلف هستند .

1 – شمشاد جنگلی یا معمولی buxus sempervirens :

این شمشاد دارای برگ‌های گرد ، با لبه هایی صاف و به رنگ سبز تیره ر از شمشاد ژاپنی است .

دارای برگ‌های کوچک است .

این گیاه جز گیاهان همیشه سبز است .

ارتفاع این گیاهان به 4 الی 10 متر رسیده و یک گیاه هرس پذیر برای ساخت انواع پرچین ، اشکال مهندسی و … است .

قطر تنه آن می‌تواند تا 20 سانتیمتر نیز برسد .

دارای گل هایی ریز ، کمی عطری و به رنگ سبز مایل به سفید هستند .

فصل شکوفایی گل‌ها در بهار است .

شمشاد جنگلی مناطق سرد را بیشتر از مناطق معتدل می‌پسندد .

2 – شمشاد ژاپنی یا برگ بوی ژاپنی Aucuba japonic

شمشاد ژاپنی یا گیاه آکوبا با نام علمی Aucuba japonica نام یک گونه از سرده برگ بوی ژاپنی است.

همانطور که از اسم این گیاه مشخص است ، این گیاه بومی ژاپن ، تایوان ، کره و چین می‌باشد .

این گیاه در واقع جز شمشادیان محسوب نمی شود ولی به علت اسم گیاه به شمشاد ژاپنی با گونه‌های شمشاد ژاپنی اشتباه گرفته می‌شود .

در کشور ایران به اشتباه به این گیاه ، شمشاد ژاپنی و گاهی شمشاد رسمی می‌گویند .

شاید این گیاه شبیه به شمشاد ژاپنی باشد اما با این گیاه تفاوت‌های زیادی دارد .

این گیاه جز گیاهان همیشه سبز محسوب می‌شود .

دارای برگ هایی درشت و خالدار ( خال‌های زرد و سبز دارد ) است .

فرق این گیاه با شمشاد ژاپنی به وضوح در توضیحات و عکس زیر مشخص است .

3 – برگ نعنایی یا شمشاد ژاپنی Euonymus microphylla و euonymus japonicus microphylla

نام دیگر این گیاهان شمشاد طلایی ، شمشاد پرتقالی یا شمشاد رسمی است .

چراکه دارای برگ هایی سبز و ابلق است ( این گیاه هم نوع سبز دارد و هم ابلق ) .

نام لاتین این گیاه Boxleaf Euonymus می‌باشد .

این نوع از گیاه شمشاد هم جز گیاهان همیشه سبز محسوب می‌شود .

دارای برگ هایی شبیه به گیاه برگ نعنایی (پیچک سوئدی) است به همین علت به آن شمشاد برگ نعنایی می‌گویند .

ارتفاع این گیاهان به 1 الی 1/5 متر رسیده و یک گیاه هرس پذیر برای ساخت انواع پرچین ، اشکال مهندسی و … است

دارای برگ‌های کوچک و براق است .

دارای گل هایی ریز ، کمی عطری و به رنگ سبز مایل به سفید هستند .

فصل شکوفایی گل‌ها در بهار است .

( دارای میوه‌های صورتی ونارنجی است ) دمای پایین را تحمل می‌کنند اما ترجیح می‌دهند در مناطق معتدل نیز کاشته شوند .

4 – شمشاد پیچ Euonymus fortunei

شمشاد پیچ نام یک گونه از تیره گوشوارکیان است .

این گیاه دارای برگ‌های ابلق ( از زرد تا نارنجی روشن ) است .

به این گیاهان همانند شمشاد ژاپنی در زبان فارسی شمشاد پرتقالی و طلایی نامیده می‌شود .

این گیاهان جز گیاهان همیشه سبز است ، یعنی می‌تواند برگ‌های خود را در فصل‌های سرد سال حفظ کند.

این گیاهان می‌توانند به شکل خزنده و رونده ، سطح زمین ، تنه درختان و … را بپوشانند .

این گیاهان در خاستگاه اصلی خود حتی می‌توانند به 20 متر هم برسند !!!

البته گیاهانی که در گلخانه و یا خانه از این نوع پرورش می‌دهید ، قامت کوتاهی داشته و رشد آن‌ها به 1 الی 2 متر بیشتر نخواهد رسید .

مزیت‌های هرس

مثلا در بوته‌های جوان ، برای انتقال آن‌ها به محل اصلی مثل حیاط ، باغ و … باید ریشه‌ها را هرس کرد و پس از کاشت برای تراکم بیشتر باید به مدت 3 سال به طور مرتب هرس شوند . یا شمشاد هایی که به منظور استفاده‌ی پرچین و یا اشکال دیگر ( اشکال هندسی و یا مجسمه ای ) کاشته می‌شوند باید به طور مرتب هرس شوند . در شمشاد‌های کاشته شده در فرم‌های پرچینی باید با توجه به فرم پرچین و به نسبت میزان رشد ، آن را در یک یا چند نوبت هرس کرد . هرس آن‌ها به گونه ای است که قبل از ظاهر شدن شاخه‌های جدید در فصل بهار ، شاخه‌های تولید شده در اواخر تابستان گذشته را هرس کنید . شاخه‌های جدید را بعد از آن که شروع به محکم شدن کردند قطع کنید .

در هرس‌های پرچینی دقت کنید که قسمت‌های پایین بزرگ تر از قسمت بالایی و یا مساوی آن باشد . در غیر این صورت قسمت بالایی پرچین به علت متراکم شدن روی قسمت‌های پایینی سایه اندازی کرده و مانع از رسیدن نور خورشید و هوا به قسمت‌های داخلی و پایینی می‌شود . اگر در آب و هوای معتدل زندگی می‌کنید بهتر است برای شمشادهایی با اشکال مجسمه ای و پرچین ، در اواخر فصل پاییز دست به کار شوید تا در فصل زمستان شکل مناسبی داشته باشند . در شمشاد‌های بوته ای برای حفظ شکل بوته ای خود و برای تحریک رشد جوانه‌های جانبی باید به طور مرتب هرس پانسمان ( یعنی چیدن نوک شاخه‌ها ) انجام داد .

یکی دیگر از مزیت‌های هرس ، تهویه‌ی هوا در قسمت‌های داخلی تاج گیاه و جلوگیری از بیماری سفیدک است .