گیاه آکوبا بومی محیطهای مرطوب، نواحی نزدیک به رودخانهها و یا مناطق سایه دار و صخره ای کشورهای ژاپن و چین است. آکوبا، درختچه ای همیشه سبز به طول 5-1 متر است که البته به عنوان گیاهی گلدانی حدود 100-90 سانتیمتر ارتفاع مییابد و برگ هایی به طول 8-5 سانتیمتر و عرض 5-2 سانتیمتر دارد.
حاشیه برگها در بسیاری از ارقام صاف است و برخی ارقام حاشیه برگهایشان دندانه دار میباشد. برگ برخی از انواع این گیاه به رنگ سبز هستند، اما برخی دیگر انواع لکههای زرد رنگی بر روی پهنه برگ دارند که آنرا تبدیل به گیاهی بسیار زیبا کرده است.
برخی از ارقام این گیاه به دلیل طرحدار و رنگین بودن برگسار شبیه برخی از انواع گیاه کروتون میباشند. گیاهان نر و ماده این گیاه از هم جدا هستند.
گلها 8-4 میلیمتر قطر و چهار عدد گلبرگ ارغوانی رنگ دارند و 30-10 عدد از گلها در گل آذین از نوع گرزن (گل آذین گرزن نوعی گل آذین است که در ان گل انتهایی زودتر از گلهای پایینی محور گل آذین باز میشوند مثل گل آذین سیب) شکوفا میشوند.
هر دو نوع نر و ماده برگهای زینتی دارند. اگر گیاهان نر و ماده در نزدیکی یکدیگر باشند و گلهای ماده بارور شوند میوه هایی قرمز رنگ و به قطر 1 سانتیمتر در فصل پاییز تولید میشود.
قسمتهای مختلف این گیاه سمی است و نباید مصرف شود.
آبیاری:
این گیاه تا حدودی میتواند خشکی را به خوبی تحمل کند، اما برای رشد بهینه نباید به گیاه خشکی داد و میبایست رطوبت بستر کاشت را تامین نمود. بنابرای سطح گلدان را بررسی کنید و زمانی که متوجه شدید تا حدودی رطوبت خود را از دست داده است گیاه را آبیاری نماید. هیچ موقع نباید بستر کاشت اوکوبا خیس و غرقابی شود. آبیاری را در طی فصول سرد مقداری کاهش دهید تا خاک غرقابی نشود.
نور:
گیاهان گلدانی آکوبا را باید در مکانی روشن و پر نور، اما به دور از نور مستقیم آفتاب نگهداشت. تابش نور مستقیم آفتاب بخصوص در طی روزهای گرم تابستان و یا عصرهنگام در فصل زمستان موجب سوختن و سیاه شدن برگها میشود و برگهای جوان به این مسئله حساس تر هستند. وجود سایه موجب رشد انبوه گیاه میشود.
دما:
این گیاه در دمای 7 ال 18 درجه سانتیگراد رشد میکند و حتی تا دمای 15- درجه سانتیگراد را هم تحمل میکند. گیاهان گلدانی را در داخل خانه در نزدیکی منابع تولید گرما همانند گاز آشپزخانه، پکیج، بخاری یا شوفاژ قرار ندهید و در روزهای گرم تابستان نیز از پنجره دور نگهدارید.
خاک:
خاک آکوبا باید غنی از مواد غذایی باشد و زهکش خوبی نیز داشته باشد. برای فراهم کردن زهکش مناسب بکارگیری شن در ترکیب بسترهای کاشت پیشنهاد میشود. به عنوان مثال میتوان از یک قسمت شن+یک قسمت خاک برگ+ یک قسمت خاک رس استفاده کرد.
کمبود مواد غذایی موجب کوچک ماندن برگهای جدید و پریدگی رنگ آنها میشود. برای کوددهی میتوان یکبار در اوایل بهار، اوسط بهار و بار دیگر در اوایل تابستان از کود با فرمول 6-6-12 استفاده کرد. در کوددهی زیاده روی نکنید زیرا کوددهی بیش از اندازه موجب تحریک شیوع بیماری پوسیدگی ریشه، زردی و یا سوختگی حاشیه برگها و از بین رفتن نوک ساقهها میشود. زمانی که ریشههای گیاه از منافذ زیرین گلدان بیرون آمد زمان تعویض گلدان است که معمولا هر 3-2 سال یکبار نیاز به تعویض گلدان پیدا میکند و زمان این کار در بهار است.
اگر گلدان بیش از اندازه بزرگ و سنگین است و تعویض آن کار مشکلی است میتوانید حدود 8-5 سانتیمتر از خاک سطحی را با خاک غنی و تازه عوض کنید.
تکثیر:
از انتهای شاخههای جوان حاصل از رشد فصل جاری ، در بهار یا تابستان قلمه به طول 20-15 سانتیمتر گرفته میشود. مخلوطهای سبک همانند یک قسمت شن + یک قسمت کمپوست و یا یک قسمت پیت موس+یک قسمت شن برای ریشه زایی قلمهها مناسب هستند. میتوان از هورمونهای ریشه زایی نیز استفاده کرد.
این هورمونها موادی هستند که تکثیر سلولها را در ناحیه انتهای قلمهها تحریک کرده و به رشد ریشهها کمک میکنند. بستر کاشت را درمکانی گرم و بدور از نور مستقیم آفات قرار دهید. ریشه زایی قلمهها 6-4 هفته طول میکشد.
در صورت شکل گیری میوه از بذر آکوبا نیز برای تکثیر آن میتوان استفاده کرد. قبل از کاشت باید پوشش بذر را پاک کرد تا جوانه زنی آن راحت تر انجام شود. بذرها بهتر است که قبل از کاشت در طی یک شب خیسانده و سپس به مدت 2-1 هفته در دمای 3 درجه سانتیگراد نگه داشته شوند. این عمل سرمادهی نام دارد و موجب کاهش بازدارندههای جوانه زنی بذر میشود.
بذرها در محیطی سبک و مرطوب کاشته میشوند و در دمای 20 درجه حدود 3-1 ماه جوانه زنی آنها طول میکشد. خوابانیدن روش دیگر تکثیر است که در حدود 12 ماه طول میکشد تا شاخه ای که در تماس با محیط رشد مرطوب بوده است ریشه بدهد و بتوان آنرا به عنوان گیاهی مستقل جدا کرد و در گلدان دیگری کاشت.
هرس:
آکوبا اگرچه کند رشد است اما بالاخره بعد از مدتی شاخسار آن بلند میشوند که با هرس میتوان اندازه شاخهها را کنترل کرد. بهترین زمان هرس در اواخر زمستان الی اواخر بهار است. شاخه هایی را که بیش از اندازه بلند شدهاند کوتاه کنید همچنین برای اینکه گیاه بیشتر به شکل بوته رشد کند میتوان ساقهها را سرزنی کرد تا رشد شاخههای جانبی تحریک شود. گاهی در ارقام ابلق این گیاه که برگهای رنگین دارند شاخه هایی بوجود میاید که برگهای سبز ساده دارند این شاخهها را جدا کنید .
آفات و بیماری گیاه آکوبا:
زنگ از جمله بیماریهای این گیاه است که در اثر آن نقاط نارنجی، زرد و یا قهوه ای رنگی بر روی سطح زیرین برگها بوجود میآید. هوای مرطوب و یا پاشیدن قطرات آب بر روی برگسار در زمان آبیاری از جمله دلایل شیوع این بیماری است.
پوسیدگی ریشه با عامل قارچی پیتیوم یا فیتوفترا با خیس و غرقاب ماندن خاک شایع میشود. قسمت پایه ساقه بدرنگ و چروکیده میشود. برگها و ساقه پژمرده و زرد رنگ و در نهایت سیاه رنگ میشوند و از بین میروند.
برگ هایی که در نزدیکی سطح خاک قرار دارند علائم را زودتر نشان میدهند. ریشهها سیاه میشود و از بین میروند. البته بجز عامل قارچی عوامل دیگری همانند استفاده بیش از اندازه از کودها و یا غرقاب ماندن خاک به مدت طولانی از دیگر عوامل پوسیدگی ریشه این گیاه هستند.
در بیماری سوختگی جنوبی زخم هایی بر روی ساقه بخصوص در نزدیکی سطح خاک شکل میگیرد. زخمها به سرعت بزرگ میشوند و گیاه پژمرده میشود. هوای گرم و دمای حدود 29 درجه برای شیوع این بیماری مناسب است.
لکه برگی از دیگر بیماریهای قارچی است که در اثر فعالیت عوامل قارچی همانند آلترناریا بوجود میآیدو بر اثر ان لکههای قهوه ای تا سیاه رنگ بر روی نواحی مختلف برگسار بخصوص حاشیه آنها شکل میگیرد. لکهها به هم پیوسته و نواحی بزرگی را به وجود میآورند و در نهایت موجب ریزش برگها میشوند.
پوسیدگی:
پوسیدگی طوقه بیماری قارچی دیگری است که گاهی روی میدهد. این قارچ موجب از بین رفتن گیاه از ناحیه نزدیک به خاک میشود و این ناحیه سیاه رنگ میشود.
بر روی ساقه نیز گاهی پوشش سفید رنگی که نشانه رشد قارچ است مشاهده میشود. برگهای گیاه پژمرده شده و گیاه از بین خواهد رفت.
اگر گیاه دچار بیماریهای قارچی شد علاوه بر کاربرد قارچشکهای مناسب میبایست در اسرع وقت خاک را نیز عوض کرد و بعد از ضدعفونی کردن ریشهها با قارچکش مناسب از خاکهای ضدعفونی شده برای کاشت این گیاه استفاده کرد.
شته از جمله آفات این گیاه است که از شیره آن استفاده میکند و عسلک ترشح میکند که قارچ سیاه و دوده ای بر روی آن تجمع کرده و به ظاهر گیاه آسیب میرساند.
رشد نکردن آکوبا:
همچنین رشد گیاه ضعیف شده و در صورت شدت حملات برگها بخصوص برگهای جوان بدشکل شده و خواهند ریخت. نماتدها از دیگر آفات این گیاه هستند که به ریشهها آسیب وارد میآورند و موجب کاهش جذب مواد غذایی و در نتیجه کاهش رشد گیاه و ظاهر بیمار ان خواهند شد.
انواع کنههای گیاهی نیز گاهی این گیاه را مورد حمله قرار میدهند که به دلیل استفاده آنان از شیره گیاه، گیاه کم رشد و ضعیف شده و برگهای آن به خصوص در نواحی جوان، کم رنگ و بدشکل شده و ممکن است که ریزش برگ نیز مشاهده شود. برای تمامی آفات که از شیره گیاه تغذیه میکنند میبایست از سموم سیستمیک استفاده کرد.
منبع: ساعدنیوز | https://saednews.com
مجله گل و گیاه
