گیاه جاتروفا (نگهداری + پرورش)

نیازهای محیطی جاتروفا

جاتروفا به نور روشن نیاز دارد و نور غیر مستقیم برای بوته‌ها مناسب تر می‌باشد .در طول فصل رشد این گیاه بایستی تحت شرایط دمایی 18-22 درجه سانتیگراد در منزل نگهداری شود .آبیاری گیاه به طور تدریجی در بهار و تابستان صورت می‌گیرد و بایستی برای آبیاری مجدد اطمینان حاصل شود که دو سوم رطوبت خاک تخلیه شده است و در زمستان بایستی مواظب بود که خاک کاملا خشک نشده باشد .

خاک مناسب برای جاتروفا شامل یک قسمت مواد آلی ،یک قسمت پیت و دو قسمت ماسه می‌باشد و باید از زهکشی مناسب زیر گلدان اطمینان حاصل شود .تعویض گلدان در هر بهار صورت گرفته و بوته‌ها به گلدان‌های با قطر بزرگتر از گلدان‌های قبلی انتقال داده می‌شوند .برای تقویت گیاه در اردیبهشت تا مهر می‌توان از کود مایع هر دو هفته یکبار استفاده کرد .

روش تکثیر جاتروفا

ازدیاد این گیاه از طریق قلمه می‌باشد .قلمه‌ها از قسمت انتهایی گیاه از خرداد تا تیرماه تهیه و ریشه دار می‌شود.پس از تهیه قلمه آنها را بایستی در آب معمولی قرار داد تا شیره (لاتکس ) آن خارج و سپس قلمه‌ها را به مدت 2 روز نگهداری می‌کنند تا خشک شوند و سپس در مخلوطی از پیت و ماسه به نسبت مساوی می‌کارند.

ویژگی‌های عجیب درخت جاتروفا

جاتروفا سالیان سال است که از دانه‌های روغنی برای تولید سوخت خودرو در کشور‌های مختلف استفاده می‌شود. حتما این موضوع را قبلا هم شنیده اید که سهم قابل توجهی از سوخت خودروها را در برخی کشورها روغن دانه‌های روغنی از قبل سویا ذرت افتابگردان و غیره تشکیل میدهند. ولی استفاده از این مواد ستم به مواد غذایی موردنیاز انسانهاست و از طرفی باعث میشود آب کشاورزی و نیز سطح زیر کشت وسیعی از اراضی قابل کشت کشاورزی برای تولید سوخت اشغال شود. همچنین این موضوع به شدت مورد اعتراض سازمان جهانی غذا است.

گیاه جاتروفا گیاهی است فوق العاده سمی و پر انرژی و با درصد روغن فراوان که اتفاقا به هیچ عنوان امکان کاربرد خوراکی نداشته و از همه مهمتر در زمینهایی قابل کشت بوده که سایر گونه‌های کشاورزی خوراکی قابلیت کشت مناسبی ندارد و به اصطلاح در زمینهای لم یزرع قابل استحصال میباشد. ضمنا این گیاه حدود 50 سال طول عمر دارد و نکته جالب اینکه مانند گاو که از همه اجزای آن میتوان سود برد این گیاه نیز علاه بر روغن سوختی (بیودیزل) از تفاله‌های آن برای تولید سموم آفت کش طبیعی و نیز کود گیاهی میتوان تولید کرد.

دانه‌های جاتروفا حدودا 40% روغن داره. روغن به دست اومده در هکتار جاتروفا 10 برابر بیشتر از روغن ذرت و 4 برابر بیشتر از روغن سویاست. تمام این خصوصیات جاتروفا رو به عنوان یه سوخت زیستی با صرفه مطرح می‌کنه.

گیاهان غیر خوراکی ، Jatropha Curcas (جی . سی) ، برای تولید سوخت زیستی به عنوان یک جایگزین برای سوخت‌های فسیلی سنتی در زنجیره تولید انرژی و توازن زیست محیطی محسوب می‌گردد . سرمایه گذاری در زمینه سوخت زیستی جی . سی در مناطق گرمسیر مانند کنیا و در کشور‌های خاص و کمتر توسعه یافته در حال رشد است .

ویژگی‌های جاتروفا

از ویژگی جاتروفا آن است که اگر پس از سه سال به بار بنشیند حدود شش تن بذر در هکتارتولید می‌کند از این میزان سه تن روغن به دست خواهد آمد . ، یعنی از هر بذر آن حدود 50 درصد روغن خالص به دست می‌آید و بدون هیچگونه عملیات فرآوری و حتی ترکیبی به عنوان جایگزینی مناسب به طور مستقیم وارد موتورهای دیزلی می‌شود . دانه‌های آن را می‌توان به سوخت‌های زیستی موتورهای دیزلی تبدیل کرد و از آن می‌توان در تولید برق و سوخت مورد نیاز برای پخت و پز در خانواده‌های روستایی بسیار فقیر در مناطق خشک استفاده کرد .
ریشه‌های جاتروفا در جستجوی آب به اعماق زمین نفوذ می‌کند و در سطح زمین نیز گسترده می‌شود لذا برای جلوگیری از فرسایش خاک بسیار موثر است ، به گفته فائو سطح زیر کشت گیاه جاتروفا در سرتاسر جهان به نهصد هزار هکتار رسیده ولی پیش بینی می‌شود تا سال دو هزار و پانزده سطح زیر کشت این گیاه به دوازده میلیون و هشتصد هزار هکتار برسد .
این گونه نوعی بوته است که در مناطق استوایی و اراضی تخریب شده ، بیابان و حاشیه آن ، بسیار مقاوم و تکثیر آن آسان و دارای ساقه سخت بوده و دامنه اکولوژیک گسترده دارد ، در اراضی غیر قابل استفاده برای زراعت می‌تواند کشت شود و بدون هیچگونه آفتی به راحتی رشد کند . از سوی دیگر ، آب مورد استفاده برای کشت گیاه هرز آب هایی است که در کشاورزی قابل بهره برداری نیست و با پساب‌ها می‌توان آن را آبیاری کرد . نهال این گونه در 3 2 سال ابتدایی نیاز به آبیاری داشته و پس از طی این دوره ، نیاز آبی بسیار کمی دارد . برای چرای دام نیز ارجحیتی ندارد . این گیاه تا سن 50 سالگی خاصیت بذردهی خود را حفظ می‌کند .

جاتروفا دارای قدرت پا جوش دهی و حداکثر ارتفاع درخت 3 متر است بذر باقالی شکل این گونه آن قدر سنگین است که امکان پخش آن در اراضی جانبی آن وجود ندارد و در زمین‌های دیم و کم بازده و شور با متوسط بارندگی 250 میلی متر درسال رشد می‌نماید . منطقه اصلی پراکنش آن در اطراف خط استواست ، میزان روغن موجود در بذر جاتروفا 45 37 درصد بوده و پایه سوخت بایودیزل را تشکیل می‌دهد این درخت پس از 3 سال ، دوبار در بهار و تابستان بذر تولید کرده و هر درخت هر بار 5 تا 8 کیلوگرم بذر می‌دهد و در سال‌های پایانی عمر گیاه ، تولید بذر کاهش می‌یابد . روغن تولید شده بسیار ارزان و روغنی است که مستقیما ً می‌تواند به عنوان سوخت یا روغن موتور در موتورهای سنگین استفاده شود.
روغن بذر این گونه جایگزین مناسبی برای سوخت موتورهای دیزلی ، هواپیما و تانک‌ها است . این محصول در ایران در نهالستان منطقه باغو در بندرعباس به صورت آزمایشی کشت شده و کشت تجاری و تولید سوخت آن و تامین اعتبار آن در حال مطالعه و بررسی هست.کشت این محصول و پالایشگاه آن در شهرهای جنوبی از جمله بوشهر،بندرعباس و سیستان و لوچستان میتونه تاثیری زیادی بر اشتغال زایی و تامین معیشت مردم داشته باشد.
در ضمن این گونه گیاهی مانند گونه‌های کهور که حالت مهاجم دارند و در هر جا استفاده شوند بر گونه‌های بومی به علت پراکنش راحت بذرشون غالب میشن ف این حالت مهاجمی در جاتروفا به علت سنگینی بذرها وجود ندارد.