⇠ استفاده از گياهان دارويي به دليل نداشتن عوارض جانبي براي درمان بيماريهاي شايع براي كودكان از سوي درمانگران و متخصصان طب سنتي توصيه ميشود.
⇠ گياه درماني از رايجترين شيوههاي درماني طب سنتي ايران است كه بخش مهمي را در مكاتب درماني طبيعي همچون طب سنتي چين، طب سنتي هند و طب سنتي تبت برعهده دارد.
⇠ در اين شيوه درماني درمانگران با كمك گياهان دارويي يا داروهايي كه از تركيب چند نوع گياه دارويي يا معدني تهيه ميشوند به درمان بيماريهاي جسمي و روحي بيمارانشان ميپردازند.
⇠ خوشبختانه درمانگران مصرف اين داروها كه با منشأ طبيعي و گياهي توليد ميشوند را از جمله كمعارضهترين و غيرتهاجميترين شيوههاي درماني در جهان ميدانند. از اينروست كه از اين شيوه درماني به راحتي براي درمان نوزادان، كودكان و حتي افراد كهنسال نيز استفاده ميشود.
.
• چگونه تب كودك را كاهش دهيم؟
⇠ سرماخوردگي و زكام در كودكان و نوزادان بهويژه آن دسته از كودكاني كه سيستم دفاعي و ايمني ضعيفي دارند، بسيار ديده ميشود. اين كودكان در مقايسه با ساير كودكان بيشتر به سرماخوردگي و زكام مبتلا م شد و مدت درمان آنها نيز طولاني تر است.
⇠ درمانگران طب سنتي در اين شرايط براي درمان كودكان و پايين آوردن حرارت بدن آنها از شيوههاي مختلفي در طب سنتي استفاده ميكنند كه بسياري از ما قطعا يكي، دو مورد از آن را تجربه كردهايم. پاشويهكردن يا قرار دادن دستمالهاي مرطوب و خنك روي بدن يكي از اين راههاست كه به سادگي ميتواند ميزان تب كودك را در حد قابل ملاحظهاي قريب به يك درجه كاهش دهد.
⇠ براي تاثيرپذيري بيشتر در اين مرحله ميتوانيم به آب مقداري سركه اضافه كرده و با كمك اين مخلوط بدن كودك را شست و شو داده و او را بخوابانيم. بهتر است اين كار را 2 تا 3 بار در طول روز انجام دهيم تا حرارت بدن بهخوبي كاهش يابد.
.
• درمان نفخ كودكان با رازيانه
⇠ متاسفانه بعضي از نوزادان از نعمت تغذيه با شير مادر محرومند. اين مسئله به دلايل مختلفي ممكن است بروز كند كه يكي از آنها توانايينداشتن مادر در شيردادن به نوزاد يا قبولنكردن شير توسط نوزاد است.
⇠ به هر حال در صورتي كه نوزاد از شير مادر محروم باشد و به وسيله شيرخشك تغذيه شود، حتما با مشكل نفخ و درد شكم روبهرو ميشود. اين درد بهدليل واردشدن هوا هنگام مصرف شيرخشك به معده نوزاد بهوجود ميآيد.
⇠ در طب سنتي ايران شيوههاي درماني مختلفي براي اين مسئله وجود دارد كه يكي از سادهترين آنها استفاده از عسل تهيه شده از گل گياه رازيانه است. يا تهيه كردن دم نوش رازيانه و خوراندن آن به كودك البته بايد دقت داشته باشيد بنا به توصيه متخصصان طب سنتي تجويز هر گونه عسل براي كودكان كمتر از يك سال توصيه نميشود.
.
• درمان بیاشتهایی کودک
⇠ رازيانه يكي از مفيدترين گياهان دارويي است كه براي درمان نفخ معده در نوزادان و كودكان مفید است
.
• رفع سوختگي پاي نوزاد با گل هميشه بهار
⇠ سوختگي پاي نوزادان يكي از شايعترين موضوعاتي است كه خانوادهها با آن دست و پنجه نرم ميكنند. بروز كوچكترين ادرار سوختگي در پاي نوزادان موجب بيقراري و بيتابي نوزاد شده و سلامت وي را تحتتاثير خود قرار ميدهد. بسياري از نوزادان با ابتلا به ادرارسوختگي و شروع بيتابيشان كم غذا و بياشتها ميشوند و اين مسئله موجب كاهش وزن آنها نيز ميشود.
⇠ خوشبختانه امروزه كرمها و داروهاي مناسبي در جهان براي درمان ادرار سوختگي وجود دارد كه برخي از آنها شيميايي و برخي از آنها توليد شده از گياهان دارويي هستند. يكي از بهترين اين داروها كرمهاي ضدسوختگي نوزاد تهيه شده از گل هميشه بهار است. اين پماد كه در حال حاضر بهصورت صنعتي با نام تجاري «كالاندولا» در داروخانهها موجود است يكي از بهترين داروها براي درمان ادرار سوختگي محسوب ميشود.
.
• نفخ معده در نوزادان و كودكان
⇠ همانطور كه گفتيم گياه رازيانه يكي از مفيدترين گياهان دارويي است كه براي درمان نفخ معده در نوزادان و كودكان توسط درمانگران طب سنتي توصيه شده است. براي تهيه اين چاي كافي است يك قاشق چايخوري از گياه رازيانه را كه بهصورت پودر درآمده در يك استكان آب جوش دم كنيد.
⇠ اين چاي پس از 10دقيقه آماده ميشود. ميتوانيد اين چاي را بهصورت مستقل و با كمك قاشق چاي خوري آرامآرام به كودك بخورانيد يا در صورتي كه كودك شما از شيرخشك تغذيه ميكند آن را با شير مخلوط كرده و به او بخورانيد. براي استفاده از عسل تهيه شده از گل رازيانه نيز كافي است يك قاشق چاي خوري از آن را با شير كودك مخلوط كرده و به او بدهيد. اين مخلوط تاثير زيادي در از بين رفتن نفخ كودك و تسكين دردهاي شكمي او دارد.
.
• چگونه اشتهاي كودك را تحريك كنيم؟
⇠ بي اشتهايي كودكان از جمله معضلاتي است كه امروزه بسياري از خانوادهها را نگران سلامت و تندرستي فرزندانشان ميكند. از آنجا كه تغذيه مناسب، مغذي و مفيد براي رشد و تقويت سيستم ايمني كودكان شرط اصلي محسوب ميشود، بسياري از خانوادهها با كاهش اشتهاي كودكشان دچار پريشاني شده و نسبت به رشد نكردن او نگران ميشوند.
⇠ بسياري از درمانگران طب مكمل استفاده از انواع مرباها و مارمالادهاي ترش و شيرين را براي بهبود اشتهاي كودكان موثر ميدانند. اين درمانگران براي كودكاني كه دچار كماشتهايي شدهاند مصرف مرباي زغال اخته، آلبالو، گوجه سبز و آلوچه را در وعده غذايي صبحانه و پيش از وعدههاي غذايي ناهار و شام بهترين دارو براي درمان بياشتهايي ميدانند. به اعتقاد اين درمانگران مداومت در مصرف مرباهاي ترش و شيرين بهمدت يك تا يكماهونيم تاثير زيادي در بهبود اشتهاي كودك خواهد داشت.
.
• راهي براي درمان اسهال كودك
⇠ حتما به ياد داريد كه در دوران كودكي هنگام ابتلا به اسهال پدر، مادر يا مادربزرگتان شما را به خوردن سيب تشويق كرده يا خوردن رنده شده سيب را براي بهبود اسهال توصيه ميكردند.
⇠ اين شيوه يكي از مفيدترين و كاربرديترين شيوههاي درماني در ميان درمانهاي خانگي اسهال براي كودكان است. در اين حالت بايد دقت شود رژيم غذايي كودك نيز در طول روزهايي كه به اسهال مبتلاست تغيير كند؛ به اين ترتيب كه در اين روزها از دادن غذاهاي آبكي مثل سوپ، خوراك يا انواع خورشها به كودك پرهيز شود. خوردن كته يكي از بهترين غذاها براي كودك در اين ايام است.
.
• جوشانده آويشن، ضدسرفه
⇠ از ديدگاه درمانگران طب سنتي نوشيدن جوشانده يا دمنوش گياه آويشن تاثير زيادي در درمان سرفههاي پيوسته كودكان دارد. براي تهيه اين چاي در هر وعده كافي است يك قاشق غذاخوري از برگهاي خشك آويشن را در يك ليوان آب جوش ريخته و روي حرارت ملايم قرار دهيد تا بجوشد. پس از آن اين مخلوط را صاف كرده و به كودك بدهيد.
⇠ اين جوشانده ممكن است طعم تلخي داشته باشد و كودك به راحتي آن را نخورد بنابراين ميتوانيد با اضافه كردن يك قاشق عسل به اين چاي طعم آن را شيرين كرده و كودك را براي خوردنش تشويق كنيد. مراقب باشيد در كودكان مبتلا به بيماري ديابت بايد بهشدت از اضافهكردن عسل به اين دمنوش پرهيز كرد؛ نوشيدن دمنوش آويشن 3 بار در روز تاثير زيادي در كاهش سرفههاي كودك خواهد داشت.
.
• درمان سرفههاي پيوسته كودكان
⇠ جوشانده يا دمنوش گياه آويشن تاثير زيادي در درمان سرفههاي پيوسته كودكان دارد
.
• تسكين دل درد با كيسه آب
⇠ در دوران كودكي دلايل مختلفي وجود دارد كه ممكن است موجب بروز درد در ناحيه شكم كودك شود؛ دلايلي از قبيل پرخوري، تندخوردن خوراكيها و مصرف خوراكيهاي سرد از جمله اين دلايل است كه موجب تحريك دستگاه گوارش بهويژه معده ميشود. براي درمان اين مشكل راهكارهاي سادهاي از قبيل نوشيدن چاي گياهي و گرم نگاه داشتن محيط شكم كودك توصيه شده است.
⇠ در اين حالت درمانگران با ماساژ شكم كودك با روغن كرچك يا با استفاده از كيسه آب گرم به گرم شدن و انبساط ماهيچههاي شكم كودك كمك كرده و دردهاي او را تسكين ميدهند. در اين شرايط نوشيدن چاي بابونه نيز كه با يك قاشق چاي خوري عسل شيرين شده باشد براي كودك مناسب است.
.
• درمان قی چشم کودک
⇠ قی چشم یکی از مواردی است که بسیاری از بچهها آن را در زندگی تجربه میکنند. این اختلال به دلیل تنگ شدن مجرای اشک کودکان در آنها دیده میشود. با تنگ شدن مجرای چشم، اشک کودک به خوبی از مجرا عبور نمیکند و رسوباتی در اطراف مجرای اشک جمع میشود که گاهی تجمع این رسوبات موجب بسته شدن مجرای اشک میشود به گونهای که چشم پزشک برای باز کردن آن مجبور میشود از سوند یا میل استفاده کند. برای درمان و بهبود قی چشم 2 راهحل در شیوه طب سنتی وجود دارد:
⇠ شستوشوی چشم با جوشانده گل بنفشه، گیاه ناخنک و گل بابونه. برای تهیه این جوشانده کافی است یک قاشق چایخوری از هر یک از گیاهان ذکر شده را با 2 استکان آب بجوشانید تا یک استکان آب آن باقی ماند. آب باقی مانده را صاف کنید و با یک قاشق چایخوری از آن چشمهای کودک را 2 تا 3 بار در روز شستوشو دهید.
⇠ روش دیگر این است بعد از تهیه جوشانده مورد نظر یک قطره شامپوی بچه به این جوشانده اضافه کنید و با آن چشم بچه را شستوشو دهید و خیلی آرام کنار بینی او را به سمت گوشه چشم ماساژ دهید تا به این ترتیب مجرای اشکی او باز شود و التهاب این مجاری نیز کاهش یابد.
.
• مرهم گیاهی برای گل مژه
⇠ یکی دیگر از بیماریهای چشم که بیشتر در کودکان و خردسالان گرممزاج دیده میشود، گلمژه است که معمولا موجب سنگینی پلک کودک میشود و به دلیل اختلالی که در دید او به وجود میآورد او را بدخلق میکند و درمانگران طب سنتی برای درمان این گلمژه نیز از جوشانده گیاهی برگ گردو استفاده میکنند و محل گلمژه را با این جوشانده شستوشو میدهند.
⇠ آنها با شستوشوی چشم به کمک جوشانده برگ گردو به خروج عفونت و چرک داخل گلمژه میپردازند و به این ترتیب به درمان و بهبود آن کمک میکنند.
.
• بهبود پوستههای سر نوزاد
⇠ پوستههای کلفت سر نوزادان که در اصطلاح از آن با نام کلاه پوستهای یاد میشود، پوستههای کلفتی است که معمولا بعد از زایمان روی سر نوزادان دیده میشود و در طب سنتی برای برطرف کردن آن نسخههایی وجود دارد. یکی از طبیعیترین راهها برای این کار استفاده از خیسانده گلبنفشه و گل ختمی برای شستوشوی سر نوزاد است. برای تهیه این خیسانده کافی است یک مشت گل بنفشه را با یک مشت گل ختمی در 4 لیتر آب جوش بخیسانید و اجازه دهید این ترکیب به مدت یک ساعت بماند. پس از مناسب شدن دمای این خیسانده از آب آن برای شستوشوی سر بچه استفاده کنید و اجازه دهید این آب به شیوه طبیعی روی سر بچه خشک شود.
⇠ استفاده از این روش 2 بار در هفته تاثیر زیادی در کاهش و بهبود پوستههای کلفت سر دارد. روش دیگری که میتواند روند بهبود پوستههای کلفت سر نوزاد را تسریع کند، اضافه کردن 3 عدد قرص آسپرین پودر شده به 5 سیسی از شامپوی نوزاد و شستوشوی سر او با این شامپوست. در صورتی که کف شامپو به مدت 5 دقیقه روی سر نوزاد باقی بماند و کف آن با خیسانده گل ختمی و گل بنفشه شسته شود میتواند روند درمان پوستههای کلفت سر نوزاد را در زمانی کوتاه انجام دهد.
.
• رفع گرفتگی بینی کودکان
⇠ گرفتگی بینی از جمله اختلالات رایج در دوران نوزادی و خردسالی است که معمولا تنفس را برای بچهها مشکل میکند و موجب بیقراری آنها میشود. یکی از شیوههای طبیعی برای درمان این عارضه استفاده از جوشانده گل بنفشه است.
⇠ بوییدن بخار بدست آمده از جوشانده گل بنفشه در کودکان و خردسالانی که توانایی و شکیبایی لازم برای استفاده از این بخور را داشته باشند میتواند به برطرف شدن انسداد و گرفتگی بینی آنها کمک کند اما در صورتی که کودک بیتابی دارد و حوصله کافی برای استنشاق بخار این جوشانده را ندارد میتوان یکی دو قطره از این جوشانده را با کمک قطره چکان در حفره بینی او ریخت تا به این ترتیب به بهبود گرفتگی بینی او کمک کند. برای تهیه این جوشانده کافی است 10 گرم گل بنفشه را در یک لیتر به مدت 3 دقیقه بجوشانید آن را صاف کرده و از آن استفاده کنید.
.
• زکام سرد را مهار کنید
⇠ علاوه بر زکام گرم، نوع دیگری از زکام وجود دارد که طبیبان سنتی از آن با نام زکام سرد یاد میکنند. کودکانی که به این بیماری مبتلا میشوند معمولا بدنی سرد و رنگ و رویی پریده دارند و آبریزش بینی با سرفههای خلطدار را تجربه میکنند. رنگ ترشحات بینی و گلو در کودکان مبتلا به زکام سرد، سبز رنگ است. برای درمان این نوع از زکام نیز راهحل سادهای وجود دارد که آن استفاده از شربت سیاهدانه و عسل است.
⇠ برای تهیه این عسل باید سیاهدانه و عسل را یک به 3 با هم ترکیب کنید. به عنوان مثال 10 گرم سیاهدانه را با 30 گرم عسل ترکیب کرده و آن را با یک استکان آب و یک عدد لیموترش مخلوط کنید و روزی 2 تا 3 بار آن را به کودک بخورانید. مادرانی که تصمیم دارند از ابتدای پاییز کودکشان را از ابتلا به زکام سرد مصون بدارند میتوانند هر شب پیش از خواب یک قاشق چای خوری از مخلوط سیاهدانه و عسل را به نسبت یک به 3 به کودکشان بدهند تا از ابتلای او به زکام سرد پیشگیری کنند.
.
• درمان زکام گرم
⇠ ابتلا به زکام گرم یکی از شایعترین بیماریهای فصلهای پاییز و زمستان است. این بیماری با گلودرد آغاز شده و به دنبال آن تب و سرخی گونهها و صورت را در کودک به همراه دارد. در این حالت کودک از سردرد شکایت دارد و ترشحات گلو و بینی او زرد رنگ میشود و گهگاه سرفههای خشک دارد. در طب سنتی برای درمان این نوع از زکام از ترکیب چهارگل استفاده میشود.
⇠ به این ترتیب که چهار گیاه دارویی گل پنیرک، گل بنفشه، گل ختمی و گلگاوزبان را با هم مخلوط کرده و آن را مثل چای معمولی دم میکنند. برای خوشطعم شدن این چای گیاهی برای کودکان میتوانید یک قطعه نبات کوچک نیز به آن اضافه کنید و از این چای 2 تا 3 فنجان در روز به کودکتان بخورانید تا بیماریاش بهبود یابد و گلودرد و تب او برطرف شود.
.
• دوای بچههای پر سرو صدا
⇠ یکی از بهترین غذاهای دارویی برای بچههای عصبی و شلوغ که دائم در حال جیغ کشیدن در خانه هستند و آرامش اعضای خانواده را برهم میزنند، حریره بادام است. مصرف حریره بادام برای بچههای پر سرو صدا یا به اصطلاح «جیغجیغو» باعث میشود تا میزان آرامش آنها افزایش یابد و کمتر در خانه یا جمع مهمانیها جیغ بکشند و بیقراری کنند.
⇠ خوردن حریره بادام در طول هفته در وعدههای غذایی یا میانوعدههای مختلف میتواند به بهبود کیفیت خواب بچههای کمخواب و عصبی نیز کمک کند و موجب عمیقتر شدن خواب و آرامش آنها شود. علاوه بر این استفاده از گشنیز به عنوان یک سبزی مقوی و موثر در غذای کودکان میتواند تاثیر بسیار خوبی بر کودکان شلوغ و پرهیاهو داشته باشد و میزان تنشهای آنها را کاهش دهد. تهیه گشنیز پلو یا سوپ گشنیز یا استفاده از گشنیز در غذاهای مختلف میتواند در این زمینه بسیار موثر باشد.
.
منابع:
.https://www.beytoote.com
.https://fa.parsiteb.com
مجله عطاری و طب سنتی
