تنس یا TENSچیست؟
تحریک الکتریکی اعصاب یک روش درمانی است که میتواند برای درمان دردهای حاد (برای مثال درد زایمان و یا درد بعد از جراحی) و یا دردهای مزمن (کمر درد) استفاده شود. این تحریک، یک شکل از انرژی الکتریکی است که به صورت موجهای مختلف بر اعصاب وارد میشود. چنانچه این امواج الکتریکی از طریق الکترودهای واقع در روی پوست دریافت شوند، به آن تحریک الکتریکی عصب از طریق پوست و یا به اختصار TENS گفته میشود.
تنس یک روش غیر تهاجمی است که در آن مسیر سیگنالهای عصبی که به سمت مغز و نخاع میروند، مسدود میشود. پیامهای درد میتواند به حدی تغییر کند که باعث تسکین درد به طور موقت و یا طولانی مدت شود.
الکترودهای TENS باعث احساس ارتعاش در بافتهای مولد درد میشود و این امکان را برای بیمار فراهم میآورد تا بدون درد به زندگی طبیعی خود ادامه دهد. دستگاه TENS کوچک و قابل حمل است و جایگزین موثری برای داروهای مسکن محسوب میشود.
این وسیله عوارض جانبی ندارد و مورد تایید پزشکان میباشد. معمولا جریانی که درون دستگاههای تنس برقرار است فرکانسی ما بین 50 تا 150 هرتز میباشد که شدت آن بین 12 الی 30 میلی آمپر میباشد.
این تحریکات الکتریکی میتواند علاوه بر کنترل درد، باعث بهبودی گردش خون در محل و کاهش یا بهبود کامل اسپاسم عضله گردد.
.
کاربردها و مزایا دستگاه تنس
از TENS میتوان برای کاهش دردهای ناشی از بسیاری بیماریها استفاده کرد. انواع درد از جمله کمر درد ناشی از تخریب نخاع، مشکلات دیسک و عمل جراحی ناموفق کمر را میتوان از طریق این روش تسکین داد. همچنین درد عصب (نوروپاتی) ناشی از بیماری هایی مثل CRPS یا دیابت را نیز میتوان توسط روش TENS کنترل کرد.
روش TENS بر روی افرادی که از درد ناشی از سرطان، درد فانتوم اندام (سندرم درد مزمن پس از قطع عضو) و میگرن یا سردرد مزمن رنج میبرند، به کار رفته است.
از TENS همچنین میتوان در مواردی از جمله درد عضله در اثر کار کشیدن بیش از حد از آن، بیماریهای التهابی، آرتروز و آرتروز روماتوئید استفاده کرد. ورزشکارانی که دچار آسیبهای حاد و دردناک میشوند، (مثل رگ به رگ شدن یا کشش عضله) نیز میتوانند از این روش استفاده کنند.
گاهی اوقات، روش درمانی TENS در موارد دردهای پس از عمل جراحی (مثل جاانداختن مفصل، عمل جراحی قلب، انواع عمل جراحی شکم و یا سزارین) به کار میرود. مطالعات نشان داده است که TENS میتواند به طور قابل ملاحظه ای نیاز به استفاده از مسکنها (داروهای ضد درد از جمله مواد مخدر) پس از عمل جراحی را کاهش دهد.
کاربردها و مزایای روش الکتروتراپی (TENS) به طور خلاصه در زیر آمده است:
- تسکین و کاهش دردهای مزمن
- افزایش جریان خون و تسریع بهبودی
- بهبود مشکلات خواب
- کاهش استفاده از مسکن ها
- افزایش عملکرد اندام
- تحریک رشد استخوان
- کاهش سردردهای میگرنی
- درمان شل شدن عضلات کف لگن
- کمک به بیماران دیابتی
- بهبود زخم ها
.
درمان با TENS چگونه است؟
الکترودهای دستگاه بر روی اعصاب خاصی بر روی پوست قرار داده میشوند تا جریان را از دستگاه به اعصاب منتقل کنند. جریانهای الکتریکی که از دستگاه TENS میآیند، را میتوان در فرکانسهای بین 10 تا 50 هرتز بالا و پایین برد. اغلب جلسات درمانی با TENS کمتر از 15 دقیقه زمان میبرد و هر موقع لازم بود میتوان از این روش استفاده کرد.
در حین انجام این روش کمی احساس سوزن سوزن شدن یا وز وز خواهید داشت. برخی افراد احساس ناراحتی بیشتری خواهند داشت مثل سوزش خواهند داشت؛ که در این مورد استفادهی مستمر از TENS مناسب نیست، با این حال این حس توسط این روش تا حدودی برطرف خواهد شد.
.
نتایج درمان دستگاه تنس
بسته به شدت و مدت درد، ممکن است بلافاصله پس از انجام این روش نتیجهی مثبت یا برعکس بگیرید. ممکن است چندین روز یا چندین هفته طول بکشد تا نتایج مورد نظر را به دست آورید. ممکن است براساس عواملی از جمله مقاومت پوست، نوع درد و اختلاف مکانیسم کنترل درد در بدن هر شخص، نتایج مختلفی به دست آید.
بسیاری افراد تا کنون نتایج خوب تا عالی را از این روش گزارش کرده اند، ابتدا کنترل درد، سپس کاهش درد و در نهایت کاهش استفاده از داروهای مسکن. هر چند در مورد همهی افراد صدق نمی کند، برخی از بیماران مبتلا به درد مزمن، به طور کامل از درد خود رهایی یافته اند.
با دست یابی به نتایج استفاده از روش الکتروتراپی یا TENS میتوانید شاهد افزایش سطوح فغالیت بدنی خود باشید، حتی با استفاده از فرکانسهای پایین تر امواج الکتریکی، کاهش شدت سیگنال و مدت زمان روشن بودن دستگاه.
.
عوارض جانبی استفاده از دستگاه تنس
روش درمانی تحریک الکتریکی عصب از طریق پوست، اغلب مواقع کاملا ایمن است. در موارد بسیار نادر، ممکن است شدت جریان الکتریکی برای یک فرد بیش از حد شدید باشد و در نتیجه موجب سوزش یا التهاب پوست شود.
تاثیرات TENS بر روی جنین هنوز ناشناخته است، بنابراین زنان حامله نباید برای کاهش درد از این روش استفاده کنند. بیماران قبلی نیز بهتر است در این مورد احتیاط کنند.
برخی افرادی که دچار آلرژیهای پوستی هستند، ممکن است نسبت به پدهای الکترودهای دستگاه واکنش نشان دهند. افرادی که همراه خود دستگاه ضربان ساز قلب، دفیبریلاتور، اینفیوژن پمپ و وسایلی از این قبیل دارند، نباید در معرض جریان الکتریکی تولید شده توسط این دستگاه قرار گیرند.
.
نکات ایمنی و منع استفاده در دستگاههای تحریک ماهیچه
هرگز از دستگاه در ناحیه نزدیک قلب استفاده ننمایید. الکترودها را نباید هیچگاه بر روی جناق سینه و مهمتر از همه بر روی عضله سینه بکار برد. در اینصورت ریسک فیبریلاسیون بطنی وجود دارد که منجر به ایست قلب میشود.
– عدم استفاده در قسمتهای استخوانی کاسه سر، نزدیک دهان ، گلو و حنجره
– عدم استفاده در نزدیگ گلو و سرخرگ کاروتید
– عدم استفاده در نزدیک اندام تناسلی
– عدم استفاده در محیطهای مرطوب
– عدم استفاده برای بیماران دیابتی
– عدم استفاده در هنگام خواب، رانندگی و یا همزمان با سایر ماشین آلات
– قبل از استفاده از دستگاه هر گونه جواهرات و تزیینات را از خود دور نمایید در غیر این صورت ممکن است منجر به سوختگی در بعضی نقاط شود.
– قبل از استفاده از دستگاه هیچ نوع کرم یا پماد استفاده ننمایید.
.
راهنمای خرید تنس عضلانی
همانطور که اشاره شد، دستگاه فیزیوتراپی به شما در تسکین دردهایتان کمک میکند و ابزاری مناسب برای کسانی است که از انجام فیزیوتراپی به روش معمول خسته شده اند. اما در زمان خرید دستگاه باید به چه مواردی توجه کنید؟ یا به عبارت دیگر مشخصات یک دستگاه فیزیوتراپی مناسب چیست؟
– عملکرد دستگاه
در زمان خرید بهترین دستگاه فیزیوتراپی، بهتر است قبل از هر چیز به بررسی هماهنگی قدرت آن و نیازهای خود بپردازید. به طور معمول، دستگاههای ارزان تر، قدرت ضعیفی دارند و به دنبال آن، کارایی آن نیز برای شما کمتر خواهد بود. از سمت دیگر، سطح قدرت دستگاه نباید به قدری زیاد باشد که به شما صدمه بزند. این موضوع ممکن است برای افراد مختلف یکسان نباشد. در نتیجه، خرید دستگاهی که متناسب با نیاز شما است، بهترین گزینه محسوب میشود. اگر دستگاههای ارزان قیمت را خریداری کنید، دیگر نباید انتظار کیفیت و کارایی بالایی باشید.
– باتری
بهتر است بدانید که امروزه بهترین دستگاه فیزیوتراپی دارای باتری یون لیتیوم است. زیرا این باتریها عمر بیشتری دارند و هزینههای مربوط به خرید باتری را کاهش میدهند. اگر باتری ذکرشده کیفیت بالایی داشته باشد، هفتهها از آن استفاده خواهید کرد.
– برنامه ها
وجود برنامههای مختلف در در یک دستگاه تنس، از جمله مواردی است که کیفیت محصول مورد نظر را مشخص میکند. بهتر است قبل از خرید بهترین فیزیوتراپی، نگاهی به امکانات موجود در آن بیاندازید. بسیاری از دستگاهها ممکن است دارای گزینههای محدودی باشند و به هیچ عنوان با قیمت خود تناسبی نداشته باشند. برخی از برنامهها نظیر ماساژ عضلات و برنامه هایی برای آرامش و بهبود اعصاب و روان است.
– کیفیت پد الکترودی
دستگاههای تنس مدلی از دستگاههای فیزیوتراپی هستند. این ابزار از طریق امواج بر شدت گردش خون و کاهش درد در ناحیه مورد نظر تاثیر میگذارند. یکی از مسائل مهم و قابل توجه در دستگاههای تنس، کیفیت پد الکترودی آن است. نقش این پدها در روند درمان توسط بهترین فیزیوتراپی مهم است. بنابراین، بایستی توجه بیشتری به جنس این پدها از خود نشان دهیم.
– قابلیت حمل
از آنجا که شما یا اعضای خانواده با این وسیله سروکار دارند، پس بهتر است دستگاه خریداری شده از نظر حمل نیز برای شما مناسب باشد. در غیر این صورت، در انتقال یا استفاده از آن به مشکل بر میخورید.
– گارانتی و خدمات پس از فروش
نه تنها در این دستگاه، بلکه در خرید هر وسیله ای، این گزینه امری مهم و ضروری به شمار میآید. وجود خدمات پس از فروش در بسیاری از موارد به شما کمک میکند. در نتیجه بهتر است قبل از اقدام به خرید بهترین دستگاه فیزیوتراپی، آن را از نظر گارانتی و خدمات پس از فروش ارزیابی کنید.
.
جهتهای مناسب قرار دادن پدهای فیزیوتراپی دستگاه تنس
اگر عصب سیاتیک شما دردناک شده است و درد در ناحیه گسترده ای از بدن شما پخش شده است (به عنوان مثال درد از ناحیه کمر تا بالای زانو ادامه داشته باشد) بهتر است یکی از پدها را به صورت عمودی در ناحیه بالای درد قرار دهید و پد دیگر را به صورت عمودی در پایین منطقه درد قرار دهید.
اگر ناحیه درد کوچک باشد (برای مثال درد ناحیه بازو) پدهای را به صورت موازی در دو طرف ناحیه درد قرار دهید.
در صورتیکه ناحیه درد در بخشی از یک مفصل وجود داشته باشد( مثلا درد آرنج) هر پد را به صورت افقی و موازی جهت عضله در ناحیه بالا و پایین درد قرار دهید.
هنگامیکه درد در ناحیه گسترده ای از بدن شما پخش شده باشد (مثلا ناحیه شانه در زیر گردن) پدها را در سمت راست و چپ ستون فقرات خود در جهت عمودی قرار دهید. در صورتیکه گستردگی درد تا نواحی شانه ای هم ادامه داشته باشد پدها را میتوان به صوذت زاویه دار قرار داد تا مناطق مزبور را پوشش دهد.
در صورتیکه عضله دلتوئید شما منقبض و دردناک شده است پدهای فیزیوتراپی را به صورت عمودی در دو طرف ناحیه درد قرار دهید.
اگر در ناحیه زانوی خود احساس درد دارید بهتر است دو پد را بالای زانو به صورت عمودی قرار دهید همچنین میتوانید به صورت افقی در بالا و پایین زانو قرار دهید.
در صورتیکه از دستگاه فیزیوتراپی تنس میخواهید برای بهبود گرفتگی عضلات ساق پای خود استفاده کنید یکی از پدها را به صورت عمودی در بالای ناحیه درد و یکی از پدها را به صورت افقی یا عمودی در پایین آن قرار دهید. توجه داشته باشد که پدهای الکتریکی نباید به صوت همزمان بر روی دو پا قرار داده شود و بهتر است به صوررت مجزا بر روی هر پا قرار داده شود.
اگر مچ پای شما دچار آسیب شده است و شما استفاده از دستگاه فیزیوتراپی را به عنوان یک روش درمانی در نظر گرفته اید پدها را مانند تصویر زیر در دو طرف ناحیه درد قرار دهید.
.
پاسخ به سوالات پر تکرار درباره دستگاه تنس
– آیا الکتروتراپی TENS ایمن است؟
بله، الکتروتراپی TENS آزمایش شده و ایمنی آن در درمان فیزیوتراپی به اثبات رسیده است. تا کنون هیچ گونه عوارض جانبی قابل توجه حین استفاده از دستگاه یا پس از آن گزارش نشده است. استفاده از دستگاه TENS برای درمان بیماریهای مختلف مورد تایید FDA و وزارت بهداشت است. متخصصین طب فیزیکی و فیزیوتراپی بیش از 30 سال است که از این دستگاه برای تسکین درد بیماران بهره میگیرند.
– آیا الکتروتراپی TENS دردناک است؟
شاید در ابتدا تصور رسیدن تکانههای برق به بافت عضله و پوست باعث ترس و نگرانی تان شود، اما واقعیت این است که الکتروتراپی دردناک نیست. اکثر بیماران گزارش میدهند که در طول درمان ارتعاش خفیفی را حس میکنند و هیچ گونه شوک یا انرژی الکتریکی آزاردهنده دریافت نمی کنند.
– زمانبندی استفاده از دستگاه الکتروتراپی TENS چگونه است؟
می توانید با یک جلسه 15 دقیقه ای شروع کنید، سپس درمان را در صورت لزوم برای 15 دقیقه دیگر تکرار کنید. بیش از سه دفعه در روز از دستگاه استفاده نکنید. حداکثر میتوانید سه بار در روز، هر بار به مدت 30 دقیقه از دستگاه استفاده کنید، بین زمانهای استفاده از دستگاه وقفه ایجاد کنید.
.
منابع:
.طوطی کالا | https://www.totikala.ir
مجله پزشکی، درمان و سلامت
