گیاه زرشک زینتی (نگهداری + پرورش)

زرشک زینتی از گیاهان بومی مناطق ژاپن و نقاط معتدل نیمکره شمالی می‌باشد. این گیاه درختچه هاییی تیغ دار دارد که چوب آنها قرمز و یا قهوه ای و زرد است. زرشک زینتی عموما ارتفاعی به اندازه 1 تا 5 متر به خود گرفته و برگ‌های آن به شکل تخم مرغ و سر نیزه ای بوده که رنگی سبز تا قرمز و زرشکی دارد. گل‌های این درختچه به صورت خوشه ای رشد می‌کند که رنگی زرد داشته و این امر در اواخر بهار اتفاق می‌افتد. پس از آن در حالیکه میوه‌های رشد کرده درختچه به اندازه ای کامل رسیده باشد به رنگ کاملا سرخ در خواهد آمد. این گیاه از دسته گیاهان زینتی است که هم می‌تواند به عنوان پرچین استفاده شود و هم به عنوان تک درختی زینتی، نور مناسب برای این گیاه آفتاب کامل است و از دسته گیاهان مقاوم به سرما به حساب خواهد آمد. برای رشد زرشک زینتی بهتر است آبیاری متوسطی انجام دهید و در نظر بگیرید که این گیاه مقاوم به کم آبی است.

برگ‌ها واژ تخم مرغی ، با طول 3 سانتی متر ، تا حدی صاف ، دندانه تا حدی پهن ،گل‌ها با گل آذین خوشه ای کوتاه و بلند 5-10 تایی ، گل آذین چتری ، و زمان گلدهی اواخر اردیبهشت تا اواسط تیرماه و میوه‌ها بیضوی ، به طور حدود 1 سانتی متر ، قرمز درخشان که زمان میوه دهی آن اوایل خرداد تا اواخر تیر ماه می‌باشد.

زرشک زرافشانی: مناسب برای کشت گروهی در وسط بزرگ راه ها، قابل کشت در حاشیه استخرها و آبریزها، جایگزین پیرکانتا در برخی محل ها.

زرشک معمولی: مناسب برای کشت توده ای به عنوان درختچه پوشاننده و راهنما، قابل کشت در حاشیه رودخانه‌ها و کشت به عنوان پرچین.

از زرشک علاوه بر مصارف گفته شده جهت رنگ کردن الیاف پشم، ابریشم و پنبه نیز استفاده می‌شود. دلایل متعددی برای استفاده از رنگ‌های گیاهی و معدنی برای رنگ کردن به خصوص پشم وجود دارد که عمدتا پایداری این رنگ‌ها و حفظ محیط زیست در نتیجه کاربرد آن هاست.

زرشک، الیاف را معمولا به رنگ زرد درمی آورد و مخلوط آن با زاج، رنگ زرد خالص می‌دهد. از ریشه زرشک جهت رنگ کردن چرم هم استفاده می‌کنند.

عصاره میوه زرشک با زاج زرد، رنگ قرمز ارغوانی می‌دهد و برای رنگ کردن پشم در صنایع قالی بافی مورد استفاده قرار می‌گیرد. از پوست تنه درختچه زرشک هم برای رنگ زرد در قالی بافی استفاده می‌شود.

بومیان شمال غرب اقیانوس آرام از ریشه نوعی زرشک برای رنگ کردن سبدها استفاده می‌کرده اند.

در هندوستان از قسمت‌های مختلف گونه B.aristata D.C علاوه بر مصارف دارویی به عنوان یک منبع رنگ و تانن برای رنگ لباس و تانن زدن به چرم استفاده می‌شود.

از ریشه دو گونه زرشک از هیمالیا نیز جهت تهیه رنگ زرد برای پارچه و پشم استفاده می‌کنند.

نتایج پژوهشی که در ایران با هدف استفاده از رنگدانه میوه زرشک به جای هماتوکسیلین (یک رنگ طبیعی که از مغز درخت چوب سرخ به دست می‌آید) انجام شده نشان می‌دهد که این رنگدانه جهت

رنگ آمیزهای بافتی در آزمایشگاه آسیب شناسی و بافت شناسی جایگزین خوبی برای هماتوکسیلین نسبتا گران قیمت است.

همچنین از چوب زرشک که بسیار خوب خراطی می‌شود برای کارهای خاتم کاری و منبت کاری استفاده می‌شود و خار آن نیز برای خلال دندان مفید است. ضمنا چوب زرشک جلاپذیر است.

در درمان بیماری گیاهی سوختگی آتشین با نام علمی Erwinia amylovora هم کاربرد عصاره گونه B.vulgaris مؤثر است و با استرپتومایسین قابل مقایسه است.

علاوه بر این با توجه به خواص دارویی قسمت‌های مختلف گیاه زرشک، استعداد بالقوه اثرات درمانی آن در خوراک دام و طیور نیز وجود دارد که با ادامه تحقیقات آغاز شده در این زمینه نتایج آن مشخص خواهد شد.

اقلیم:

مناسب مناطق گرمسیری نیست،ولی در بسیاری از مناطق دیگر می‌روید.نسبت به یخبندان بسیار مقاوم است

میزان نور و دما :

برای نشان دادن همه‌ی محاسن خود به آفتاب کامل نیاز دارد

خاک :

در بسیاری از خاکها به خوبی می‌روید ولی بهترین رشد را در خاک تقویت شده با مواد آلی دارد

طرز کاشت و پرورش:

آبیاری :

با این که همه‌ی زرشکها در برابر خشکی تحمل نشان می‌دهند،آبیاری منظم تابستانه آنها را پر جاذبه می‌دهند

کودهی :

غذای کامل گیاهی را اوایل بهار به کار بریدو برای انگیختن رشد بیشتر آن غذا را در اواسط تابستان تجدید کنید.

مشکلات :

ممکن است حشرات سپردار به بوته‌ها حمله کنند.این حشرات با سمپاشی یا پاشیدن روغن زمستانه به خوبی مهار می‌شوند.

گلدهی:

گلهای زرد درخشان در طول ماههای بهار شکوفا می‌شوند.

هرس:

بطورکلی برخی از پرورش دهندگان،آنرا با قیچی سرزنی به شکل گرد آرایش میکنند،ولی زرشکها اصولا به هیچ نوع هرسی نیاز ندارند.بهترین وقت قیچی زدن شاخه‌ها اواخر زمستان است،اما مرتب کردن در هر موقعی از سال مجاز است.

تکثیر زرشک زینتی :

بذر :

زرشکهای وحشی معمولاً بذر تولید می‌کنند و می‌توانند با پراکندن بذرشان به خوبی تکثیر شوند و حتی برخی از گونه‌های آن به دلیل تولید زیاد بذر و تکثیر زیاد، در برخی مناطق که شرایط آب و هوایی برای رشد و نمو آنان مناسب است به شکل گیاهی پر رشد و مزاحم در میایند. به نحوی که برای کنترل و کاهش میزان رشد آنان گاهی از سموم شیمیایی نیز استفاده می‌شود.

قلمه :

کاشت قلمه‌ها راه دیگر تکثیر این گیاهان است که میتوان از قلمه نیمه خشبی آن در اواسط تابستان تا حدود فصل پاییز استفاده کرد. قلمه‌ها به طول 15-10 سانتیمتر تهیه می‌شوند و حدود یک سوم تا یک دوم قسمت پایینی آن بدون برگ می‌شود و برخی از پرورش دهندگان نیز تنها 3-2 برگ در بالای قلمه باقی می‌گذارند و مابقی را قطع می‌کنند . برای محیط کاشت می‌توان از مخلوط شن +پرلایت و یا هر مخلوط دیگری که علاوه بر داشتن رطوبت مناسب زهکش خوبی نیز داشته باشد می‌توان استفاده کرد. قلمه‌ها را در محیط کاشت قرار دهید و مراقب عدم خشک شدن محیط باشید. گفته می‌شود اگر حداقل سه گره (گره محل اتصال برگها به ساقه است که البته این برگها قبل از کاشت قلمه‌ها حذف می‌شوند) در زیر محیط کاشت قرار گیرد نتیجه بهتری در ریشه زایی بدست می‌آید وجود دستگاه مه افشان و یا کشیدن پلاستیکی شفاف بر روی قلمه‌ها به منظور نگهداشتن و حفظ رطوبت اطراف قلمه‌ها به ریشه زایی بهتر آنان کمک می‌کند. محیط نیز می‌بایست روشن باشد اما گلدان محتوی قلمه‌ها و یا مکان کاشت آنان حتماً به دور از نور مستقیم خورشید باشد و دما نیز در حدود 22-20 درجه تنظیم شود. ریشه زایی قلمه‌ها در حدود شش تفه طول می‌کشد و زمانی که طول ریشه‌ها به حدود 3-2 سانتیمتر رسید می‌توان نسبت به جابجایی آنان اقدام کرد.

پاجوش :

روش دیگر تکثیر این گیاه استفاده از پاجوشهای آن است . پاجوشهای 3-2 ساله را که حدود 70-60 سانتیمتر طول دارند می‌توان از کنار گیاه مادری جدا کرد و به عنوان گیاهی مستقل در مکان جداگانه کشت کرد. معمولا درختچه‌ها و بوته هایی که حدود شش سال سن دارند پاجوش مناسب تولید می‌کنند که برای جداسازی مناسب است .منبع: سایت باغ شیشه ای و گاردن مارکت و سپاهان