گیاه سنا (نگهداری + پرورش)

گیاه سنا با خاصیت نیرومند ضد یبوست خود، روده‌ها را تمیز کرده و حرکات آن‌ها را تسهیل می‌کند. خمیر تهیه شده از پودرِ برگ سنا می‌تواند برای درمان مشکلات پوستی مانند اگزما، رفع شقاق دست و پا، درمان خارش پوستی، برطرف کردن لکه‌های سیاه و سفید پوست، بهبود زخم‌های کهنه و مشکلات قارچی، بر روی موضع مورد نظر قرار داده شود. طبیعت سنا گرم و خشک بوده، برخی خواص برگ سنا شامل درمان تهوع و اختلالات گوارشی، ضد یبوست و ملین، تسکین درد مفاصل و درد کمر، درمان سیاتیک و نقرس، تصفیه کننده خون، قاعده آور و درمان بیماری صرع است. از دیگر موارد کاربرد این گیاه، استفاده از آن برای لاغری و رسیدن به تناسب اندام است.

سنا معطر بوده و مسهل، ضد کرم و ضد نفخ است.سنا بزرگترین زیرقبیله خانواده Fabaceae با نام cassiinae است که عمدتا شامل درختچه‌ها و یا درختانی با ارتفاعی متوسط می‌شود. این گونه خزاندار، چوبی، چند ساله و بوته ای است. ریشه عمودی داشته و ساقه‌های محکم آن معمولا کمتر از 2 متر ارتفاع دارد. این ساقه‌ها یا شاخه‌های کوچکتر معمولا بدون کرک و یا به مقدار کمی کرکدار هستند. برگها مرکب بوده و در هر برگ 6-4 برگچه وجود دارد که به صورت متناوب قرار گرفته اند. برگچه‌ها بیضی شکل بوده و در هر دو سمت به میزان کمی کرکدار است. گلدهی معمولا در فصل بارندگی رخ می‌دهد ولی در مناطق مرطوب گلدهی می‌تواند در تمام طول سال نیز انجام شود. گلها در این گونه پنج پر و شعاعی است. میوه‌های این گیاه، بیضی شکل، چروکیده و به شدت خمیده همستند به طوریه هلالی شکل می‌شود.

سنا بوته ای کوچک و بومی هند، مصر، آفریقای شمالی، نیجریه، سودان و چین است. در حالِ حاضر سنا در بسیاری از نقاطِ دنیا رشد داده می‌شود. برگ‌های این گیاه ظریف و شکننده اند. این برگ‌های سبزِ مایل به خاکستری، خواصِ داروییِ زیادی دارند. گیاهِ سنا گل هایی زرد رنگ می‌دهد و ساقه هایی به رنگِ سبزِ کمرنگ دارد. تخمدانِ این گیاه نیز دوکی مانند بوده و دارایِ خواصِ داروییِ بیشماری است. این گیاه حداکثر تا ارتفاعِ 1 متر رشد می‌کند.

این گیاهِ بومیِ مناطقِ استوایی، به طورِ طبیعی در مناطقِ گرم قاره آفریقا رشد می‌کند؛ اما ارزشِ داروییِ آن باعث شده است تا در اکثرِ نقاطِ جهان کِشت داده شود. کِشت این گیاه با کاشتنِ بذرِ آن و یا قلمه گرفتن از آن حاصل می‌شود. گیاهِ سنا خاک زهکش را ترجیح می‌دهد و برای شکوفایی به نورِ کاملِ خورشید احتیاج دارد. بذر هایِ این گیاه در فصلِ بهار کاشته می‌شوند و برداشت در تابستان صورت می‌گیرد. برگ هایِ سنا قبل و یا در هنگامِ شکوفه دهیِ گیاه برداشت می‌شوند. با این وجود تخمدان‌های رسیده باید در پاییز برداشت شوند.

هر میوه می‌تواند تا 11 بذر داشته باشد. بذرها سبز زیتونی، سبز و یا سیاه رنگ هستند. سنا معمولا در علفزارهای مناطق خشکتر آفریقا دیده می‌شود. ارتفاع از سطح دریا که بیشتر از 1850 متر باشد برای رشد این گیاه مناسب است. معمولا در کنار رودها و مناطق ماسه ای و در مناطق رها شده از قبیل مزارع رها شده ، فواصل بین شهری و حاشیه رودها رشد می‌کند. این گیاه با آب و هوای گرم سازگار است و در این شرایط می‌تواند در تمام طول سال رشد کند. برخی از این گونه‌ها را می‌توان به عنوان گیاهی زینتی به کار برد. از این گیاه برای احیای جنگلها استفاده شده و همچنین می‌تواند برای پروژه‌های بیابان زدایی نیز به کار گرفته شود.

انواع گونه ها

گونه آرتمیسی (سنا)

گونه فیستولا

گونه bicapsularis

ویژگی سنا

گیاه سنا به عنوان مسهل و ملین و تصفیه کننده حون است . اثرش بیشتر بر روی روده بزرگ است و حالت انقباضی (حرکات دودی) روده بزرگ را تحریک و تقویت می‌کند و به تخلیه ان کمک می‌کند .

ویژگی گیاه سنا این است که مستقیما و بدون واسطه دستگاه گوارش را تحریک نمی کند بلکه آن را به تجدید فعالیت انداخته و تخلیه روده را آسان تر می‌کند . سنا نباید در افراد کمتر از ده سال مصرف شود .

پراکنش

این گیاه به حالت خود رو به مقدار زیاد در افریقا مانند ناحیه سودان وصحرا،آسیای صغیر،عربستان و سواحل سومالی تا موزامبیک می‌رویدودر هندوستان در بنجاب ،در ایران در نواحی جنوبی وبلوچستان می‌روید .

ویژگی‌های بوتانیکی

درختچه ای به ارتفاع 70سانتی متر وچند ساله دارای برگهای مرکب برگها کمی پهن وتخم مرغی شکل گل آن زرد مایل به کبود،میوه آن به صورت غلاف قوسی و خمیده از نظر اندازه در حدود طول غلاف باقلا است.برگچه ومیوه آن خاصیت دارویی دارد.

ترکیبات شیمیایی ومواد مؤثره

رئین دارای صمغ،املاح منیزیم ونوعی قند است علاوه بر این دارای ماده اوکسی متیل،آنتراکینون ست ،الو امودین، سنئوزیدها وفلاونوئیدهااز دیگر ترکیبات موجود در سنا است.

روشهای ازدیاد و تکثیر

تکثیر با بذر:بذر کاشته شده در بهار به سهولت می‌روید. برای کاشت بذر لازم است بذر را حداقل یک شب در آب گرم بخوابانید تا پوسته‌ی سخت روی آن نرم و آماده‌ی جوانه زدن گردد.

نیازها:

اقلیم:

کاسیای S.artemisioides به خوبی به اقلیم یخبندان تحمل نشان می‌دهد،اما سایر گونه‌ها هوای گرم را ترجیح می‌دهند و در هوای خیلی سرد زنده نمی مانند.

میزان نور و دما:

تمام کاسیاها در آفتاب کامل بهترین رشد را دارند.

خاک:

کاسیاها به خاک کاملاً زهکشی شده و تهویه‌ی خوب نیاز دارند.گونه‌ی فیستولا در خاکی که مدتی پیش از زمان کاشت با مواد آلی پوسیده تقویت شده باشد بهترین وضعیت نشو و نما و تولید گل را خواهد داشت.

طرز کاشت و پرورش:

تکثیر:

بذر کاشته شده در بهار به سهولت می‌روید.برای کاشت بذر لازم است بذر را حداقل یک شب در آب گرم بخوابانید تا پوسته‌ی سخت روی آن نرم و آماده‌ی جوانه زدن گردد.

آبیاری:

گونه‌ی آرتِمیسی خشکی و خشکسالی را تحمل می‌کند،ولی بوته‌های تازه کشت شده به آبیاری منظم نیاز دارند.گونه‌ی فیستولا رطوبت تابستانیِ فراوان می‌طلبد،اما در زمستان دوست دارد در جای خشک نگهداری شود.

کوددهی:

تمام کاسیاها به تغذیه‌ی اضافی،ترجیحاً در اوایل بهار،خوب پاسخ می‌دهند.هر نوع غذای کامل گیاهی را نیز می‌توان به کاربرد.گونه‌ی آرتِمیسی،فقط به تغذیه‌ی مختصر نیاز دارد.

مشکلات:

کاسیاها از لحاظ آفت و بیماری مشکل خاصی ندارند.

گل دهی:

فصل:

گونه‌ی آرتمیسی از اواخر زمستان تا اوایل تابستان گل آذین است.گونه‌ی دو کپسوله در پاییز و گونه‌ی فیستولا در سراسر ماههای تابستان تا اوایل پاییز گل می‌دهد.

هرس(پیرایش):

به طور کلی:شکل دهی تنها پیرایش لازمی است که باید بر روی کاسیاها انجام داد.گونه‌ی دوکپسوله را بلافاصله بعد از خاتمه‌ی گل دهی از سرشاخه‌های کهنه بپیرایید تا از تشکیل نیام‌های بذر بر آنها جلوگیری کنید.

.