زعفران (نگهداری + پرورش)

خاک مناسب برای کاشت زعفران و پرورش آن:

پیاز زعفران بین 5 تا 7 سال در زمین باقی می‌ماند، بنابراین زمین باید دارای خاک سبک یا ترکیبی از شن و رس باشد که پیاز زعفران بتواند در مدت زمان طولانی علاوه بر تامین مواد غذایی، در مقابل شرایط خاص منطقه ای نیز مقاومت کند. برای رشد و نمو مناسب گیاه زعفران و تولید محصول مرغوب و مطلوب زمین‌های حاصلخیز و زهکشی شده بدون درخت با خاک لومی، لیمونی، رسی و شنی و آهک دار که PH آن بین 8 تا 7 باشد بر زمین‌های شور، فقیر و مرطوب، اسیدی ارجحیت دارد. زعفران در زمین هایی که دارای قلوه سنگ یا علف‌های هرز یا مواد آلی پوسیده نشده باشد محصول خوبی نمی دهد.

راه و روش تهیه زمین برای کاشت زعفران:

جهت آماده سازی زمین برای کاشت زعفران ابتدا در پاییز یا زمستان زمین را شخم عمیق می‌زنند در حالی که شرایط مناسب نبوده یا دسترسی به تراکتور امکان پذیر نباشد می‌توان شخم را در پایان بهار یا اوایل تیر ماه نیز انجام داد. در زراعت مکانیزه زعفران، زمین را در پاییز سال قبل از کاشت با گاو آهن شخم عمیق می‌زنند در بهار پس از قطع باران‌های بهاری خاک را با انجام شخم متوسط ضمن سله شکنی از وجود علف‌های هرز پاک می‌کنند در مرداد یا شهریور پس از پخش 80 تا 40 تن کود حیوانی و 200 کیلوگرم فسفات آمونیوم زمین را به صورت فارو درمی آورند و برای کاشت گیاه آماده سازی می‌کنند.

نحوه انتخاب پیاز زعفران و کاشت آن:

چون کاشت زعفران در زمین‌های جدید تنها با پیاز آن ممکن است، دقت در انتخاب آن بسیار مهم و حائز اهمیت می‌باشد. پیاز زعفران را می‌توان از خاک درآورد به انبار یا مزرعه دیگری انتقال داد، با توجه به دوره خواب یا استراحت پیاز که از اواخر اردیبهشت ماه تا اواخر مرداد ماه ادامه دارد می‌توان در این فاصله نسبت به بیرون آوردن پیاز اقدام نمود. بهتر است پیاز‌ها پس از بیرون آوردن از زمین کاشته شوند تا به ادامه استراحت در زمین جدید مستقر شده برسند. از بیرون آوردن پیاز‌ها در اواخر مرداد به بعد باید خودداری کرد چون در این موقع بعضی از پیاز‌ها امکان دارد برای ریشه دادن و جوانه زدن آماده شده باشند. هر اندازه فاصله بیرون آوردن پیاز‌ها تا زمان کاشت کمتر باشد بهتر است. با این حال پیاز زعفران را برای مدت چند ماه در محل سرد و خشک با ارتفاع 30 تا 20 سانتی متر به صورت پخش شده نگهداری می‌کنند، اما این امر باعث عدم توسعه فیزیولوژیکی گل‌ها شده و باردهی سال اول کاشت را به شدت کاهش می‌دهد. پیاز زعفران را از موقع خزان بوته می‌توان کاشت اما بهتر است از کشت پیاز زعفران در اواخر تیر ماه و اوایل ماه مرداد خودداری کنید زیرا در این مواقع هوا و زمین بسیار گرم است و ترس آن وجود دارد که رطوبت پیاز موقع جابه جایی از بین برود و به آن صدمه وارد شود. طبق تحقیقات انجام شده توسط مرکز پژوهش‌های صنعتی خراسان، بهترین زمان کاشت پیاز زعفران خرداد ماه می‌باشد.

کاشت پیاز زعفران:

جهت کاشت پیاز زعفران ابتدا چاله‌های یک ردیف را با بیل در می‌آورند و در داخل هر چاله از 15 تا 3 پیاز قرار می‌دهند. عمق کاشت پیاز بین 20 تا 15 سانتی متر در نظر گرفته می‌شود و در موقع کاشت سر پیازها باید رو به بالا قرار بگیرد. پیازها را در عمق 20 سانتی متری در زمستان از سرما و یخبندان و سایر تنش‌های محیطی و در تابستان از گرما زدگی مصون می‌مانند. برای کاشت زعفران 5 تا 4 نفر شرکت می‌کنند به این منظور که یک نفر با بیل چاله‌ها را درمی آورد دو نفر پیاز‌های قابل کشت را به صورت دسته‌های 3 تا 5 یا 15 تایی انتخاب می‌کنند و نفر چهارم پیاز‌ها را در داخل چاله‌ها می‌گذارد. در انتها سطح مزرعه را که نا مسطح شده با بیل یا ماله ای که صاف و فشرده باشد، مسطح می‌سازند تا پیازها به خاک بچسبند. زمین کاشت شده را به همین صورت تا موقع آبیاری پاییزه رها می‌کنند و قبل از آبیاری در حدود 20 الی 10 تن کود حیوانی کاملا پوسیده شده را با بیل در سطح زمین پخش می‌کنند. پس از انجام عمل کاشت روی شیارها را با ماله پوشانده و زراعت ردیفی به نظر می‌آید.

آبیاری:

بعد از پایان کاشت پیاز‌های زعفران که حداکثر تا آخر شهریور طول می‌کشد، حدودا 15 تا 10 روز بعد از کاشت اقدام به آبیاری مزرعه می‌کنند. در نقاط مختلف خراسان بسته به وضعیت آب و هوایی منطقه از اواسط مهر ماه تا دهه اول آبان ماه آبیاری زعفران شروع می‌شود. گل کردن زعفران تا حدودی وابسته آبیاری اولیه می‌باشد بنابراین برای اینکه برداشت زعفران با مشکل مواجه نگردد آبیاری اولیه را در بین قطعات با فاصله چند روز تقسیم می‌کنند تا به این شکل دوران اوج گلدهی قطعات با یکدیگر همزمان نباشد. آبیاری اولیه زعفران خیلی مهم است و تمام نقاط زمین باید به طور کافی و یکنواخت آب بخورد تا گل‌های یک قطعه با هم و هم زمان بیرون بیایند. بعد از گاورو شدن مزرعه برای سله شکنی از کج بیل و چهار شاخ فلزی یا گاو آهن ایرانی با عمق کم استفاده می‌کنند، متعاقبا زمین را ماله می‌کشند. سله شکستن زمین سبب می‌گردد که جوانه‌های گل زعفران با راحتی بیشتری از خاک بیرون آمده و رشد قوی و مطلوبی داشته باشند. پس از آبیاری اولیه به فاصله 20 الی 15 روز بعد اولین گل‌های زعفران ظاهر می‌شوند بدیهی است که مزرعه زعفران در سال اول محصول قابل توجهی نمی دهد. از اوایل فروردین تا زمانی که رنگ برگ‌ها به زردی مایل شود هر 12 تا 6 روز یک بار آبیاری انجام می‌شود. بعد از وجین باید یک نوبت آبیاری به تاخیر بیفتد تا علف‌های هرز از بین برود و مجددا سبز نشوند. آبیاری آخر در درشت شدن پیاز‌های زعفران بسیار موثر است.

نحوه سله شکنی زمین زعفران:

پس از آبیاری اولیه به محض گاورو شدن زمین سطح مزرعه باید سله شکنی شود به نحوی که پیاز‌ها صدمه نبینند. بهترین وسیله برای سله شکنی کج بیل و بیل شیار دار و گاو آهن ایرانی و کولتیواتر می‌باشد. سله شکنی سبب می‌گردد که گل‌ها به رحتی از خاک سر برآرند و کود حیوانی با خاک ترکیب شود. در مواقعی که کشاورز نتوانسته باشد به زمین خود کود دهد قبل از انجام آبیاری می‌توان کود لازم را در سطح خاک پخش کرده و با شخم سطحی با خاک مخلوط کرد و بعد از این عمل که در واقع حکم سله شکنی را دارد جهت هموار نمودن زمین و چسباندن خاک به پیاز‌ها زمین را ماله می‌کشند.

نحوه وجین علف‌های هرز:

علف‌های هرز از راه رقابت با گیاه زعفران از نظر آب و مواد غذایی و نور خورشید موجب کاهش محصول می‌گردد. همچنین امکان دارد در مراحل کاشت و برداشت زعفران، مزاحمت هایی ایجاد و گیاه میزبان تعدادی از بیماری‌ها و حشرات و اللخصوص نماتد باشد. وجین مزرعه در هر موقع که علف‌های هرز رشد کردند، امری ضروری می‌باشد. در مزارع زعفران اولین وجین بعد از آبیاری دوم انجام می‌شود و این وجین سبب از بین رفتن علف‌های هرز مزرعه زعفران می‌شود. معمولا اولین وجین زعفران بعد از برداشت گل‌ها و دومین آن در صورت لزوم به فاصله در حدود یک ماه قبل از آب سوم انجام می‌گردد. در مورد مبارزه شیمیایی با علف‌های مزرعه باید توجه کرد که چون اثر این علف کشها بر روی گیاه آزمایش نشده باید به هنگام رشد بوته‌های زعفران از مصرف علف کش‌های شیمیایی اجتناب شود.

برای کاشت زعفران به تمام موارد مهم ذکر شده در این مقاله توجه کنید و تمام نکات ضروری و مهم را به کار ببندید تا محصول خوبی برداشت نمایید.