گیاه قهوه (نگهداری + پرورش)

قهوه گیاهی است که در گروه سرده‌ها قرار می‌گیرد، قهوه معمولا 3 یا 4 سال بعد از کاشته شدن شروع به گل می‌کند که اولین برداشت مفید بعد از کاشت قهوه 5 سال بعد است. برای کاشتن قهوه باید توجه کرد که دمای محیط در 24 درجه سانتی گراد قرار گرفته باشد.

قهوه با نام علمی coffea در گروه سرده‌ها و گیاهان گلدار قرار دارد، در نواحی گرمسیر رشد می‌کند و بلندی درخت آن بین 3 تا 10 متر است. هر درخت قهوه چیزی حدود 200 میوه می‌دهد که 6 تا 9 ماه رمان می‌برد تا میوه آن از رنگ سبز به قرمز و بعد به بنفش تغییر کند. میوه قهوه با دست چیده می‌شود و بعد از کاشت آن می‌توان از هر درخت قهوه چیزی حدود نیم کیلو قهوه برداشت کرد.

نحوه کاشت قهوه در گلدان

برای کاشت قهوه ابتدا باید بذر‌ها را به مدت یک شبانه روز در آب ولرم خیس کنید، بعد از گذشت 24 ساعت بر روی بدنه آن برآمدگی سفید ایجاد می‌شود، حال باید ظرفی به عمق و قطر 15 سانتی متر انتخاب کنید و داخل آن را با شن و ماسه یا ورمیکولیت پر کنید و هر بذر قهوه را در عمق‌های 12 میلیمتری از سطح گلدان قرار دهید، روی بذر را با مقداری خاک بپوشانید و دیگر گلدان‌ها را نیز به همین ترتیب انجام دهید.

نکته

به دلیل آنکه احتمال خطا در کشت وجود دارد و باعث از بین رفتن نیمی از بذر‌ها می‌شود ترجیحا تعداد بذر‌ها را به 20 عدد ارتقا دهید.

مکان گلدان و انتقال نور دهی

بعد از کاشتن بذر قهوه در خاک گلدان باید آن هارا در مکانی که در روز حداقل 6 ساعت نور غیر مستقیم آفتاب وجود دارد قرار دهید و در صورت نداشتن نور کافی از چراغ رشد استفاده کنید و آن را 12 ساعت در روز روشن بگذارید و آن را در فاصله 30 سانتی متری از گیاه قرار دهید، دمای مناسب جوانه زنی بذر قهوه 24 درجه سانتی گراد در طول شبانه روز است. هر روز خاک را مرطوب کنید و روی گلدان هارا با پلاستیکی شفاف بپوشانید تا رطوبت خاک حفظ شود، فقط زمان آبدهی بذر‌ها پلاستیک هارا بردارید. بعد از جوانه زنی پلاستیک را حذف کنید و اجازه رشد عادی به گیاه بدهید.

نکته

جوانه زنی بذر‌ها به تازگی و کهنه بودن آن‌ها بستگی دارد در بذر‌های تازه چیزی حدود 2 ماه و در بذر‌های کهنه چیزی حدود 6 ماه زمان لازم است.

بعد از اینکه اندازه گیاه به 15 سانتی متر رسید آن را در یک گلدان 20 لیتری دارای خاک، یا در باغچه ای در مکان نیمه گرمسیری انتقال دهید. گیاه را در گودالی به عرض 18 سانتی متری و عمق متناسب با ریشه گیاه بکارید و مواظب باشید که خاک تمام ریشه را در برگرفته باشد. هر روز به گیاه آب دهید و به طوری که 15 سانتی متر از سطح خاک مرطوب باشد. گیاهان را با فاصله‌های 2 متر و ردیف‌های 4 متر بکارید تا در زمان برداشت محصولی خوب جمع آوری کنید.

کاشت قهوه بیشتر در میان مردم برزیل رواج دارد. محدوده زمانی پرورش جوانه قهوه تا کاشت و انتقال آن به محوطه گلخانه چیزی حدود 6 تا 12 ماه به طول می‌انجامد. قهوه معمولا 3 تا 4 سال بعد از کاشته شدن شروع به گل می‌کند که به اصطلاحی به آن‌ها گیلاس قهوه میگویند. این گیلاس‌ها 8 ماه بعد از ظاهر شدن ، با تغییر رنگ از سبز به قرمز و بعد بنفش رسیده و قابل برداشت می‌شوند. اولین برداشت مفید از این گیاه بعد از کاشت 5 سال است.

شرایط و نحوه مراقبت از گیاه قهوه

ریشه گیاه قهوه برای تنفس نیاز به مقداری هوا دارد. قرار گیری ریشه آن در آب باعث زرد و بی‌روح شدن برگ ها، پژمرده شدن شاخ و برگ و مرگ درخت می‌شود. گیاه قهوه با رطوبتی بالای 90 درصد سازگاری دارد.

رطوبت هوا برای گیاه دو نقش ایفا می‌کند: 1- حفظ تبخیر از گیاه. 2- پخش و پراکندگی نور.

اگر نور خورشید بیش از حد به خاک بتابد باعث خشک شدن ریشه و مرگ گیاه می‌شود پس بهتر است که هنگام کاشت قهوه توجه کنید که خاک در سایه باشد.

قلمه زنی

در بعضی موارد شاخه‌های گیاه با میوه خودش به قدری سنگین می‌شود که منجر به شکستگی می‌شود، بنابراین در پرورش گیاه وجود شاخه‌های قوس و محکم اهمیت فراوانی دارد.

از این رو قلمه زنی یا پیوند صورت می‌گیرد که معمولا از دو شاخه پایینی استفاده می‌کنند.

آفات و حشرات موذی قهوه

بیشتر از 900 گونه حشره و آفت برای گیاه قهوه شناسایی شده است که یک سوم آن هارا حشرات بالدار و یک چهارم آن هارا لارو بندپا تشکیل داده است. همچنین حدود 20 گونه کرمک، 9 نوع کرم ریز و تعدادی حلزون با صدف و بی‌صدف در این گروه قرار گرفته اند. گاهی نیز پرندگان و جوندگان دانه‌های را می‌خورند اما خسارات و صدمات وارده آنها نسبت به جانوران بی‌مهره کمتر است.

برداشت محصول قهوه

در این مرحله گیلاس‌های رسیده را جمع می‌کنند، این گیلاس‌ها به صورت جداگانه و با دست جمع آوری می‌شود. افراد جمع آور هر 8 تا 10 روز به دور درخت می‌چرخند و گیلاس‌های انتخابی را می‌چینند. این نوع برداشت کاری پر زحمت است که فقط در قهوه‌های مرغوب به کار می‌رود ولی در برداشت‌های دیگر از ماشین هایی با شانه‌های بسیار منعطف استفاده می‌کنند. در این روش درخت‌های قهوه را می‌تکانند و میوه‌های رسیده را جمع می‌کنند.