معروف ترین گیاه زینتی از خانواده پنیرکیان، ختمی چینی است. درختچه ای همیشه سبز با گلهای درشت که بومی مناطق گرمسیری آسیا بوده و در مناطقی عاری از یخبندان کاشته میشود. با این وجود سازگاری این گیاه به کاشت در گلدان موجب استقبال از آن در مناطق سردتر شده است. عمر یک درختچه ختمی چینی کاشته شده در گلدان زیاد است و عمر چهل سال برای آن دور از دسترس نیست.سرعت رشد این گیاه زیاد است و ارتفاع گیاه بالغ به 3 متر و گستردگی اش به 2 میرسد. گیاهان کاشته شده در گلدان کوچک تر بوده و به دلیل هرس به منظور گلدهی بیشتر، ارتفاع کمتری دارند. برگهای آن تخم مرغ شکل و نوک دار است. لبه برگها دندانه دار است و رنگ برگها سبز تیره است.گلها به طور معمول از پنج گلبرگ تشکیل شدهاند ولی گل تعدادی از ارقام، پُرپر است. کاسه گل، استکانی شکل است و اندازه یک گل 15-10 سانتیمتر است. طول عمر هر گل یک تا دو روز است.رنگ متداول و خاص ختمی چینی، قرمز است با این حال ارقام مختلفی از آن وجود دارد که دارای رنگهای صورتی، زرد و نارنجی هست.زمان گلدهی گیاه تابستان است و برای گلدهی بیشتر در اوایل بهار یک سوم ساقههای چوبی گیاه را هرس میکنند.این گیاه را از بادهای شدید باید محافظت کرد. در ضمن گیاه مستعد آفات و بیماریهای زیادی است و در نگهداری از آن کمی باید دقت کرد.
گل ختمی د ر شرایط مناسب و د ر فضای آزاد تا بیست و پنج سال عمر میکند ، شرایط پرورش آن بسیار آسان است و با هر موقعیت و شرایطی خود را تطبیق مید هد. از انواع گل ختمی مشهور میتوان هیپیسکوس روزا سینن زیس را نام برد.
بومی نواحی شمالی آمریکا است. گیاهی یکساله است که در ابتدا بر افراشته و تک ساقه بوده و سپس منشعب مشود. دارای برگهای تخم مرغی یا واژ تخم مرغی به طول 8 سانتی متر است. حاشیه برگهای بالایی و رگبرگهای آن سفید است. از اواخر تابستان تا پائیز چترهای انتهایی به قطر حدود 5 سانتی متر از سیاتیومها و گریبانهای سفید متمایل به سبز که هر دو ابلق میباشند، ظاهر میگردد. گیاه مناسبی برای استفاده به عنوان گل بریدنی است. جنبه زینتی آن ابلق بودن برگهای بالایی و گریبانها است.
خاک مورد نیاز ختمی چینی :
خاکی لومی با بافت نه خیلی سنگین با زهکشی خوب نیاز دارد. خاک گلدان آن را میتوان با ترکیبی مساوی از یک قسمت پیت ماس + یک قسمت خاک برگ + یک قسمت کود گاوی تهیه کرد. اضافه کردن شن یا ورمی کولیت به اندازه ده درصد کل خاک برای زهکشی مناسب ، مخلوطی ایده آل برای آن فراهم میآورد.
آبیاری ختمی چینی :
این گیاه به خشکی کشیدن حساس است و به آبیاری منظم نیاز دارد. آبیاری نامنظم میتواند باعث ریزش غنچهها شود. نیاز آبی آن متوسط است و اجازه دهید خاک رویی گلدان در فواصل بین آبیاری خشک شود. آبیاری گیاهان گلدانی با آب ولرم در فصل سرد مفید است . زرد شدن برگهای مسن گیاهان همیشه سبز عجیب نیست ولی در صورتی که تعداد برگها زیاد باشد و علائم بیماری در برگها نباشد، علت آن آبیاری زیاد است.
رطوبت و غبار پاشی ختمی چینی :
در شرایطی که دمای هوا افزایش مییابد به تامین رطوبت هوا نیز توجه کنید. میتوانید گیاه را به شکل روزانه با آب ولرم و البته بدون املاح غبارپاشی کنید و یا آنکه یک زیر گلدانی بزرگ را تا لبه آن پر از سنگریزه کنید و سپس تا نیمه ارتفاع آن آب بریزید و سپس گلدان حاوی گیاه را بر روی سنگریزهها قرار دهید به یاد داشته باشید که کف گلدان نباید با آب در تماس باشد. آب درون زیرگلدانی به تدریج تبخیر میشود و رطوبت مورد نیاز برگسار را تامین خواهد کرد.
نور مورد نیاز ختمی چینی :
این گیاه به نور کامل آفتاب احتیاج دارد. در صورت نگهداری در آپارتمان، محل قرار دادن گیاهان نزدیک به پنجرههای شرقی یا جنوبی است. همچنین در فصل زمستان به نور مصنوعی هم احتیاج دارد. کم نوری گیاه را مستعد به ابتلا به بیماری میکند.
دمای ختمی چینی :
ختمی چینی بومی مناطق گرمسیری است و به یخبندان مقاومت ندارد. در صورت کاشت در مکانی پرنور مثل باغچههای جنوبی تا دمای نزدیک صفر درجه خشک نمی شود. البته مکان مورد نظر باید از جریان باد محفوظ باشد. گلدانهای ختمی چینی را در فصل سرد به مکانی پرنور و گرم تر منتقل کنید.
کوددهی و تغذیه ختمی چینی :
برای کوددهی گیاه میتوان از کودهایی همانند 10-10-10 در طی فصل رشد یعنی بهار و تابستان از کودهای مخصوص گیاهان آپارتمانی هر دو هتفه یکبار استفاده شود.
هرس ختمی چینی :
ظهور گلهای زیاد و زیباتر در سال آینده ناشی از هرس است، در اواخر زمستان ارتفاع شاخهها را به نصف کاهش داده و محل قطع را به منظور جلوگیری از ورود عوامل بیماری زا با گرد گوگرد ضد عفونی نموده و با وازلین سطح آن را بپوشانید.
تعویض گلدان ختمی چینی :
در صورت انجام هرس و کنترل رشد گیاه، تقریبا هر 3-2 سال یکبار نیاز است تا گلدان این گیاه با گلدانی بزرگتر عوض شود و بهترین زمان تعویض گلدان در اواخر فصل زمستان است.
تکثیر با قلمه :
یکی از راههای تکثیر این گیاه ریشه دار کردن قلمههای آن است. در فصلهای مختلف میتوان قلمه تهیه کرد .
فصل قلمه زدن گل ختمی : در اواسط بهار تا اوایل تابستان قلمه سبز، در اواسط تابستان تا اوایل پاییز قلمه نیمه چوبی و در طی پاییز و زمستان قلمه چوبی را میتوان تهیه کرد فقط توجه داشته باشید هر مقدار که قلمه چوبی تر باشد بهتر است که طویل تر نیز باشد .
مثلا قلمه نیمه چوبی به طول 15-10 سانتیمتر و قلمه چوبی را حتی به طول 30 سانتیمتر میتوان استفاده کرد و از همه کوتاه تر قلمه سبز است که طول حدود 7 سانتیمتر نیز برای آن قابل استفاده است .بعد از تهیه قلمهها آنان را در محیطی مرطوب همانند پرلایت و یا شن و دمای محیط حدود 21 درجه سانتیگراد قرار میدهند تا ریشه دار شوند که حدود 6-4 هفته طول میکشد. توجه داشته باشید که قلمه سبز در مقایسه با قلمه چوبی به مراقبت بیشتری بخصوص میزان بیشتری رطوبت هوا نیاز دارد زیرا این نوع از قلمهها آب را سریعتر از دست میدهند و احتمال خشک شدن آنان بیشتر است.
تکثیر با بذر :
بذر گل ختمی چینی به رنگ قهوه ای تیره و یا سیاه رنگ است که میتوان برای تکثیر از آن استفاده کرد. به گفته برخی از پرورش دهندگان اگر بعد از تهیه بذر از گیاه مادری به مدت 3-2 ماه در یخچال نگهداری شوند درصد جوانه زنی آنان افزایش مییابد .
بهترین زمان کاشت بذر در بهار است و دمای مناسب برای جوانه زنی 25 درجه سانتیگراد با رطوبت محیط بالا میباشد.بستر کاشت را مرطوب نگهدارید و گلدان محتوی بذرها را در مکانی روشن اما به دور از نور مستقیم آفتاب قرار دهید.بذرها معمولا سریع و در طی 4-1 هفته جوانه میزنند و بعد از اینکه گیاهچهها در حدود 4 یا 6 جفت برگ داشتند میتوان آنان را به گلدالهایی جداگانه منتقل کرد.
خوابانیدن ساقه :
در این روش ساقه را همانطور که به گیاه مادری وصل است طوری خم میکنیم که بتوان قسمتی از آن را در زیر خاک کاشت . آن قسمت از ساقه که در زیر خاک قرار میگیرد ریشه خواهد داد و بعد از شکل گیری ریشه میتوان این شاخه را از گیاه مادری جدا کرد و به شکل گیاهی مستقل در گلدانی جداگانه کاشت کرد.
گلدهی:
از اواخر بهار تا پائیز گل میدهد.
نیازها:
حساس به سرما بوده و به خاک سبک با زهکشی خوب و نور کامل آفتاب نیاز دارد.
افزایش:
در کرج بذر آن در اواخر زمستان در گلخانه و یا در بهار کشت میشود.پس از رسیدن به 5-7 سانتی متر هر 3-5 عدد نشاء آن در گلدان 15 سانتی متری کاشت میشود و پس از ظهور رنگ ابلق به زمین منتقل میگردد
.
منبع: ساعدنیوز | https://saednews.com
مجله گل و گیاه
