گیاه جینسینگ (نگهداری + پرورش)

جینسینگ یکی از گیاهان نیروبخش و مقوی است که در جهان معروف است و بهتر است آن را گیاه جوانی یا نوشدارو بنامیم. در کتب سنتی و به عربی ریشه گیاه را «جنسه» و «جنسا» می‌نامند. به فرانسوی و انگلیسی Ginseng و Asiatie ginsengو Chinsese ginseng گفته می‌شود. گیاهی است از خانوادۀ عشقه Araliaceae می‌باشد که نام علمی آن Panax ginseng می‌باشد.این گیاه Panax ginseng که بیش از 5000 سال است در چین به کار می‌رود. برای پزشکان عرب قرن نهم میلادی شناخته شده بود.
جینسنگ نامی عمومی برای هر یک از 11 گونه گیاهان همیشه سبز از خانواده آرالیاسیه می‌باشد. پراکنش آن اغلب در حوزه جنگل‌های آسیای شرقی متمرکز می‌باشد. البته این بدین معنی نمی باشد که در سایر نفاط دنیا نمی شود جنسینگ پیدا کرد بله ما در فلور برخی کشورها میبینیم که جنسینگ‌های وحشی بسیاری رشد و نمو میکنند و بومیان آن منطفه از ریشه آن برای فواید درمانی ان استفاده می‌کنند.

یکی از این مناطق آمریکا می‌باشد در منطقه ویسکانسین، نمونه‌های وحشی و بومی بسیاری رشد می‌کند که بومیان از آن استفاده‌های بسیاری می‌کنند. آنها حتی برای خرید و فروش و جمع آوری آن نیز برنامه ریزی می‌کنند. دستورالعمل کشت جنسینگ، بذر جنسینگ یا پرورش آن در مزرعه در مناطف مختلف دنیا متفاوت می‌باشد.جنسینگ یک گیاه خزان کننده است و قسمت بالایی آن با شروع پاییز خشک می‌گردد و در شروع فصل بهار مجدد رشد می‌کند.

معمولا جنسینگ در مکان هایی سایه دار (بخصوص دامنه‌های شمال و شرق) در جنگل‌های چوبی و مرطوب بویژه آن جنگل‌های خزان کننده مانند صنوبر زرد، بلوط، افرا و صنوبر بهترین رشد را دارد. جنگل‌های بالغ با درصد سایه 75 الی 80 درصد ایدآل می‌باشد.

کاشت بذر جنسینگ و شرایط نگهداری از آن

خاک مورد نیاز برای کاشت جنسینگ: 5٠٪ پیت ماس ٢5٪ کوکوپیت و ٢5٪ ماسه که بعد از مخلوط کردن کامل بایستی با محلول سم قارچ و سم حشره کش با دز بالا (به اختیار) شستشو دهید و ٢4 ساعتت در هوای آزاد بگذارید و بعد برای رفع اثرات سم آبشویی کنید و بعد از ٢4 ساعت آماده برای کاشت هست.

بذرها رو با دست خورد می‌کنیم (بذر اصلی داخل پوسته هست) و سپس با دست روی خاک آماده شده که در سینی نشاء ریختیم پخش می‌کنیم و طوری آب میدیم که کاملاً خیس باشد و تا 5 روز باید خیس آب باشد و بعد از 5 روز با آب پاش روی اونها آب می‌ریزیم (هر روز) و سپس تا ٣ ماه ادامه می‌دهیم و بعد از سه ماه آبیاری رو شروع می‌کنیم.

سم قارچ هم هر پانزده رو یک بار باید تا سه ماهگی به صورت آب پاش داده به شه و از سه ماهگی به بعد تا یک سالگی ماهی یک بار. رطوبت باید تأمین باشه و تا سه ماهگی به آفتاب تند نیاز نداره و معمولاً در گلخانه‌ها با شید ٨٠٪ می‌کارند. و برای تأمین رطوبت تا دو یا سه ماه رویان رو با پلاستیک می‌پوشانند و فقط قسمتی بابت رد و بدل شدن هوا باز خواهد ماند.

معمولاً در ٨ ماهگی از سینی نشاء به گلدان 6 انتقال داده میشه و در یک سالگی برای تبدیل شدن به بونسای سر این گیاه زده میشه که از ٩٩ ماهگی هم این کار امکان پذیر هست، و ظرف مدت ١٨ ماه به یک پایه بونسای حدود سی گرمی تبدیل می‌شود.

شرایط نگهداری بونسای جنسینگ

نور مورد نیاز جینسینگ :

جینسینگ محل نورگیری را میپسندد که دور از تابش مستقیم آفتاب باشد. مکانی بسیار سایه گیر برای این بونسای نامناسب است هر چند در مقابل نور کم مقاومت خوبی دارد.

پس اگر آنرا نزدیک پنجره ای که به سمت جنوب و یا غرب است قرار دهید خوشحال خواهد شد. اگر از لامپهای گرمایشی استفاده مینمایید مراقب باشید که گیاه را زیاد نزدیک قرار ندهید و سعی کنید فاصله ای در حدود 31 سانتی متر بین بونسای و لامپ حفظ شود. اگر بون سای رو به پنجره است روزانه آنرا 90 درجه بچرخانید.

دمای مناسب جینسینگ :

دما بایستی نسبتا ثابت نگه داشته شود. حداقل 16 و حداکثر 27 درجه سانتی گراد باشد و از 12 درجه کمتر نشود. حداقل درجه حرارت در زمستان 15 درجه سانتیگراد و در تابستان حداکثر 24 درجه می‌باشد.

آبیاری جینسینگ :

معمولا در بهار و تابستان هفته ای دو بار، در پاییز هفته ای یکبار و در زمستان هر دو هفته یکبار آبیاری برای این گیاه کافی است. هرچه محیط روشن تر و گرم تر باشد آب بیشتری مورد نیاز است.بین دو آبیاری خاک سطحی (معمولا تاعمق یک سانتی متری) باید خشک شود اما هیچ گاه اجازه ندهید خاک کاملا خشک شود. آب بدون کلر با دمای اتاق مناسب آبیاریست.حدود یک سوم فنجان آب را به آرامی در پای گیاه بریزید. گاهی خاک کمتر از این میزان نیاز دارد.

اجازه ندهید آب به ریشه‌های هوایی بخورد و همین طور آب نبایست در پای گیاه جمع شود بلکه باید به سرعت جذب خاک شود.آبیاری بیش از اندازه موجب پوسیدن ریشه می‌شود. روزی یک و حداکثر دوبار بونسای جینسینگ را به صورت ملایم غبارپاشی (اسپری آب) نمایید.

رطوبت مناسب جینسینگ :

برای ایجاد رطوبت مناسب از زیرگلدانی حاوی سنگریزه استفاده نمایید. کمبود آب موجب ریز برگها می‌شود ولی به محض اینکه شرایط بهتر شد برگها مجدد رویش میکنند.

خاک جینسینگ :

خاک مناسب برای بونسای جنسینگ باید سبک باشد با زهکشی مناسب و بتواند رطوبت را تا حدودی حفظ کند. ترکیب کوکوپیت، ماسه، و مقداری ورمی برای این گیاه مناسب می‌باشد.

نحوه استفاده از جینسینگ

ریشه خشک شده جنسینگ سالیان سال است که مصرف خوراکی دارد. ریشه خشک شده این گیاه به تنهایی به صورت دمنوش و چای یا حتی به صورت افزودنی به سوپ یا به شکل قرص مصرف می‌شود. اما رایج ترین شکل استفاده از آن، به صورت دم کرده و چای یا به صورت عصاره (شیره) می‌باشد. سرخپوستان در هنگام طی مسافت‌های طولانی،برای رفع گرسنگی ، ریشه‌های جینسینگ را می‌جوند و به این ترتیب از خواص آن بهره می‌برند.

تهیه چای جینسینگ

مقداری آب را در ظروف غیر فلزی مانند قوری لعابی یا چینی یا پیرکس بجوشانید. 1 تا 3 گرم ریشه خشک شده‌ی جینسینگ را به آب در حال جوش اضافه نمایید. سپس با کم کردن شعله اجازه دهید تا 20 یا 30 دقیقه ، چای دم بکشد. برای غلظت بیشتر می‌توانید بیشتر از این زمان برای دم کشیدن چای ، صرف کنید. در طب سنتی همیشه پیشنهاد می‌شود که چای گیاهیی را باید کمی سرد و ولرم بنوشید. می‌توانید روزانه 1 یا 2 فنجان از این چای بنوشید. برای تهیه چای می‌توانید ریشه‌های جینسینگ را قطعه قطعه کنید. البته باید توجه داشت که این ریشه‌ها باید تا پایان مرحله خنک شدن چای ، درون قوری باقی بمانند.

آفات و بیماری‌های گیاه جینسینگ

جنسینگ به بیماری قارچ حساس هست و در صورت مبتلا شدن ابتدا ساقه چروک و یک دفعه گندیده و خراب می‌شود و معمولاً درمان خیلی سخت و غیر ممکنه و بهترین راه پیشگیری از بیماری با مانکوزب ٨٠٪ هست که ماهی یک بار گیاه رو از گزند بیماری قارچ بیمه خواهد کرد.

بیماری دوم شپشک آرد آلود هست که بسیار بیماری سمجی هست که بهترین راه با پیشگیری به صورت سم پاشی از سموم سیستماتیک هر دو ماهه یک بار هست.

برگ‌های جنسینگ بسیار شبیه ficus microcarpa هست فقط خیلی نازک تر و پیوند این فیکوس به راحتی روی جنسینگ امکان پذیر هست و درصدد خرابی پیوند معمولاً نزدیک به صفر هست.

البته در دنیای حرفه ای این گیاه در رسته بونسای‌های حرفه ای قرار نمی گیرد اما به دلیل زیبایی و رشد عالی و قیمت بسیار ارزان در تمام دنیا طرفدار دارد.کود NPK و کود آهن ماهی یک بار کمک شایانی به رشد گیاه می‌کند. و بهترین خاک پیت ماس و ماسه 5٠/5٠ هست برای این گیاه.هر دو ماه یکبار باید سر شاخه‌ها کوتاه و هرس شود و سالی یک بار باید کل برگ‌ها هرس شود. که معمولاً بهترین زمان اسفند ماه هست.هرس کردن سر شاخه‌ها و برگ‌ها کمک شایانی به رشد غده جنسینگ خواهد کرد.

.