به عنوان کسی که به تازگی با حرفه عکاسی آشنا شده یا به این رشته علاقهمند است، به احتمال زیاد تاکنون انواع فیلتر عکاسی را دیده یا حتی از آن استفاده کردهاید. عکاسان از فیلترهای لنز به دلایل گوناگونی بهره میبرند، اما مهمترین و متداولترین دلیل استفاده از آنها، جهت مدیریت شرایط دشوار نورپردازی هنگام عکسبرداری است. استفاده از فیلتر لنز در به حداقل رساندن روشنایی زننده( Glare) و سطح بازتاب نور، نقش موثری ایفا میکند و به تقویت رنگها، کاهش نور ورودی به لنز و برخی موارد دیگر کمک مینماید. هر فیلتر لنز یک کاربرد خاص و منحصر به فرد دارد؛ زیرا هر فیلتر برای اساس یک اثر و کارکرد خاص طراحی شده است که این امر میتواند به بهبود کیفیت و تقویت ظاهر نهایی تصویر کمک کند. چنانچه هیچگونه آشنایی با انواع فیلتر عکاسی نداشته و تمایل دارید تا اطلاعات بیشتری در این رابطه کسب نمایید، توجه شما را به راهنمای خرید فیلتر عکاسی جلب میکنیم:
.
نکات مهم درباره انتخاب فیلترها
ـ اندازه فیلترها باید متناسب با دهانه لنز دوربین انتخاب شود. اگر دهانه فیلتر از دهانه لنز دوربین بزرگ تر باشد میتوان با استفاده از تبدیل مناسب آن را کوچک تر کرد و مورد استفاده قرار داد، اما در صورتی که دهانه فیلتر کوچک تر باشد این امکان وجود ندارد. زیرا آن قسمت از سوژه که نورش از دهانه فیلتر عبور نکرده است، درون تصویر نهایی سایه ایجاد میکند.
ـ این فیلترها را با تمامی فیلمها و دوربینها میتوان مورد استفاده قرار داد و این موضوع به ابعاد و اندازه فیلم مربوط نمی شود.
ـ فیلترها را در دوربینهای عکاسی و فیلمبرداری میتوان مورد استفاده قرار داد.
در مجموع استفاده از فیلترها بخصوص فیلترهای UV برای محافظت از لنز دوربین نیز بسیار حائز اهمیت است و همچنین فیلترهای ND نیز که از ورود حجم زیادی از نور به درون تصویر جلوگیری میکنند. فیلترهای قطبی نیز به گونه ای هستند که هر عکاسی میتواند به راحتی از آنها استفاده کند. این فیلترها بسیار ارزان هستند و در عین حال میتوانند تفاوتهای بسیار زیادی در عکسها ایجاد کنند.
.
جنس فیلترهای لنز دوربین
فیلترهای شیشه ای:
این نوع فیلترها از شیشه بسیار با کیفیتی ساخته شدهاند و بسیار کاربردی هستند. این نوع فیلترها بر روی لنز دوربین نصب میشوند و به طور معمول قطر دهانه آنها با قطر دهانه لنز دوربین یکسان است که در غیر این صورت عکاس مجبور به استفاده از تبدیل خواهد شد. اگر فیلتر کوچک تر از لنز دوربین باشد امکان استفاده از آن به همراه تبدیل هم وجود نخواهد داشت.
فیلترهای استاتی:
این فیلترها معمولا توسط عکاسان حرفه ای مورد استفاده قرار میگیرند. همچنین این نوع از فیلترها همانند طلقهای رنگی هستند و در برخی موارد به صورت شیشه نیز ساخته شدهاند و مورد استفاده قرار گرفته اند.
فیلترهای ژلاتینی:
این فیلترها بسیار حرفه ای تر از سایر فیلترها هستند. این نوع فیلترها در مقابل حرارت و افت دما بسیار کم طاقت و شکننده هستند. از این فیلترها معمولاً در تصویربرداریهای سینمایی استفاده میشود که بر روی دهانه منبع نور که شامل سافت باکس، چتر و غیره نصب میشوند. این نوع فیلترها به صورت متری در بازار عرضه میشوند و میتوان این فیلتر را با متراژها و در سایزهای مورد نیاز تهیه کرد. ابعاد مورد استفاده از این فیلترها به نوع سوژه و نور نیز بسیار بستگی دارد.
.
شیوه نصب فیلترهای لنز
لنزهایی که در ساخت آنها از شیشههای شفاف و یا نیمه شفاف استفاده شده است، بهتر است از فیلترهای ژلاتینی استفاده کنند که به راحتی در جلوی لنز دوربین قابل نصب هستند. این فیلترها از لنز دوربین حفاظت میکنند و همچنین تغییراتی در خصوصیات نور عبوری اعمال میکنند که باعث میشود تا افکت هایی ویژه و یا رنگ هایی خاص در تصاویر ایجاد شود. این فیلترها در دو نوع وجود دارند. یک از این فیلترها به صورت پیچی و نوع دیگر به صورت کشویی موجود هستند.
فیلترهای پیچی
اینگونه فیلترها به صورت مستقیم به لنز دوربین متصل میشوند و با چرخاندان آن بر روی لنز سوار میشوند. هر کدام از این لنزها از قطر خاصی برخودار هستند و در هنگام تهیه این نوع فیلتر، باید فیلتری مناسب با لنز مورد نظر استفاده خود را انتخاب کنید. این نوع فیلترها بسیار مناسب هستند و با استفاده از این نوع فیلتر میتوانید به راحتی برای تعویض فیلترهای UV و با پولاریزه اقدام کنید.
فیلترهای کشویی
افرادی که قصد استفاده از این نوع فیلتر را دارند، ابتدا باید یک نگهدارنده فیلتر بر روی لنز مورد نظر خود نصب کنند. در اغلب موارد این نگهدارندهها به صورت حلقه ای بوده و میتوان آنها را به راحتی تعویض نمود. همچنین این نگهدارندهها برای استفاده بر روی لنزهایی که قطر متفاوتی نیز دارند، مناسب هستند. نگهدارندهها اغلب دارای سه یا چهار شیار هستند تا عکاس بتواند فیلترهای بیشتری بر روی آن قرار دهد. این نوع فیلترها را میتوانید به راحتی و با سرعت اضافه کرده و یا از آنها کم کنید. همچنین با استفاده از این نوع فیلترها، میتوان فیلترهای بزرگ تر را بر روی لنزهای کوچک تر نیز مورد استفاده قرار داد.
.
انواع فیلترها بر اساس کاربرد
اصلی ترین تفاوت فیلترهای لنز، کاربرد آن هاست. هر کدام از انواع فیلترها، برای منظور خاصی طراحی شدهاند و تحت شرایط خاصی مورد استفاده قرار میگیرند. در ادامه قصد داریم انواع فیلترهای لنز را بر اساس نوع و کاربرد به شما معرفی کنیم.
فیلتر UV
این نوع فیلترها که به فیلترهای فرابنفش نیز معروفند، سطحی شفاف دارند و همانگونه که از نام آن مشخص است مانع از عبور نور فرابنفش میشود و استفاده از آنها سبب میشود حالت مه مانندی که در برخی از عکس هایی که در روز گرفته میشود، از بین برود. برخی از فیلترهای UV از قدرت بسیار خوبی برخوردارند و مانع از ایجاد حاشیههای بنفش درون عکسها و حالت مه مانند میشوند. حاشیههای بنفش یا Purple Fringing یک شبح بنفش میباشد که ممکن است گاهی بر روی لبههای سوژه ای که روی آن فوکوس نشده است، ظاهر شود. لنزهایی که در عکاسی مورد استفاده قرار میگیرند، بیشتر حساس بوده و ممکن است به راحتی دچار خراشیدگی شوند که همین امر موجب میگردد تا از ارزش آنها کاسته شود. در این مواقع استفاده از فیلترها میتواند اثرات مخرب ناشی از خراشیدگی را از بین ببرد. این نوع فیلترها عمدتاً برای جلوگیری هاله مه مانندی که بر اثر اشعه UV ممکن است بر روی عکس ایجاد شود، مورد استفاده قرار میگیرند. یکی از محبوب ترین فیلترهای UV، دایره ای شکل هستند. نوع دیگر این فیلترها به صورت مربع شکل است که چندان مورد استفاده قرار نمی گیرد و نوع دایره ای شکل آن از نظر محافظت از لنز دوربین نیز کاربردی تر است.
فیلتر پولاریزه
این نوع فیلترها که با نام پولارایز یا قطبی نیز شناخته میشوند. این فیلترها در هنگام استفاده مقداری از روشنایی را کم میکنند. برای مثال در هنگام عکسبرداری از آسمان مقداری از روشنایی آن میکاهند تا تضاد میان آسمان و ابرها مشخص شود. همچنین این نوع فیلترها نیز همانند فیلترهای UV مانع از حالت مه مانند میشوند و نوری که از خورشید تابیده میشود را نیز کاهش میدهند. کارکرد عمومی این نوع فیلتر، حذف بازتاب نور درون آب و یا شیشه است. هنگامی که این فیلتر به درستی و در زاویه مناسب قرار بگیرد میتواند از بازتاب نور از پنجره و یا آب ممانعت کند. این نوع فیلتر نیز به دو صورت خطی و دایره ای موجود است.
این گونه فیلترها عمدتا از نوع چرخشی هستند و در هنگام چرخاندن آنها افکت هایی را بر روی تصاویر از خود به جای میگذارند. به همین منظور پس از نصب پولارایز کننده و انجام قاب بندی مورد نظرتان، باید فیلتر آن را به آرامی بچرخانید تا بتوانید در منظره یاب یا همان حالت Live View تأثیر آن را بر روی کادر مورد نظرتان مشاهده نمایید.
این نوع فیلترها در دو نوع خطی و مدور موجود هستند. به دلیل تداخلی که فیلترهای پولاریزه خطی در حالت فوکوس خودکار و نوردهی خودکار ایجاد میکنند، چندان رایج نیستند. به همین دلیل فیلترهای مدور در میان کاربران از محبوبیت بیشتری برخوردار هستند. اما برای کاربرانی که عکاسی با فوکوس و نوردهی دستی را مورد استفاده قرار میدهند، میتوانند به راحتی از فیلترهای پولارایز خطی استفاده کنند. همچنین فیلترهای خطی نیز از قیمت کمتری در مقایسه با فیلترهای مدور برخوردارند.
قدرت کاهندگی فیلترهای پولارایز به دو عامل بستگی دارد. یکی از عوامل نحوه قرارگیری فیلتر بر روی لنز است و عامل دیگر موقعیت فیلتر نسبت به خورشید است. در هنگام چرخاندن این نوع فیلتر بر روی لنز، ناحیه تاریک و روشن با هم جابه جا میشوند که همین امر موجب میگردد تا نور عبوری از لنز کم و یا زیاد شود. همین ویژگی کمک میکند تا عکاس بتواند میزان کنتراست تصویر را به صورت مناسب تنظیم کند.
فیلتر تعادل رنگ
همانگونه که حتما میدانید، نور مرئی از طیف وسیعی از رنگها تشکیل شده است که در هنگام عکاسی مجبور هستید تا تعادل رنگ سفید یا White Balance دوربین عکاسی را برای ثبت صحیح رنگ آبی که در نور روز وجود دارد و یا رنگ نارنجی مایل به قرمز را تنظیم کنید که در اینگونه مواقع فیلترهای تعادل رنگ برای اصلاح رنگ نورهایی که درون عکس به طور متفاوت ثبت میشوند، مورد استفاده قرار میگیرند. برای مثال، نور روز سرد است که همین امر موجب میگردد تا آبی به نظر برسد و همچنین نور نارنجی که در لامپهای تنگستن وجود دارد مایل به رنگ قرمز میباشد که استفاده از فیلترهای اصلاح رنگ در این مواقع به عکاس کمک میکند تا این رنگها را به صورتی طبیعی تر در عکسها به ثبت برسانند. البته ذکر این نکته نیز لازم است که، امروزه به دلیل توسعه نرم افزارهایی مانند فتوشاپ، استفاده از این نوع فیلترها مرسوم نیست. اما همچنان برخی از عکاسان این فیلترها را برای ایجاد جلوه هایی هنری، مورد استفاده قرار میدهند.
فیلتر کاهنده نور یا (ND -Neutral Density)
فیلترهای کاهنده که با نام فیلترهای ND نیز شناخته میشوند، به صورت گزینشی نور را از خود عبور میدهند، این نوع فیلترها تمام طیف نور ورودی به لنز دوربین را کاهش میدهند. استفاده از این نوع فیلتر به عکاسان کمک میکند تا سرعت شات را به میزان مورد نیازشان کاهش دهند. اما بدون استفاده از این نوع فیلتر، کاهش سرعت شات عملا غیر ممکن است، حتی اگر ایزو را رو حداقل میزان خود و دیافراگم را نیز روی حداکثر میزان خود قرار دهید، همچنان موفق به مهار نور نخواهید شد.
همچنین در مواقعی که نیاز است تا عمق میدان نور را به میزان قابل توجهی کاهش دهید، استفاده از این فیلترها بسیار مؤثر است. مثلاً در یک عصر آفتابی و روشن در نظر دارید تا با استفاده از لنز F/1.2 عکاسی کنید. واضح است که این لنز از نوع دیافراگم باز است که همین امر به کاهش عمق میدان نور در عکس کمک میکند به گونه ای که میتوان روی یک سوژه بر روی پس زمینه فوکوس کرد و پشت سر آن را محو نمود. اما نکته ای که از اهمیت بالایی برخوردار است، این است که استفاده این این لنز که دیافراگم باز است، بدون همراه داشتن یک فیلتر کاهنده بسیار دشوار و در برخی موارد ممکن است غیرممکن باشد. در صورتی که ایزو را روی عدد 100 و یا حتی 50 نیز قرار دهید، به دلیل دیافراگم باز بودن این نوع لنز، نور بسیار زیادی را از خود عبور خواهد داد و همین امر موجب میگردد تا تصویر ثبت شده بسیار پر نور باشد. در جهت رفع این مشکل استفاده از فیلتر کاهنده بسیار کاربردی است و نور وردی به لنز را مقداری کاهش میدهد و با استفاده از این نوع فیلترها میتوانیn با هر دیافراگمی عکاسی کنید.
ذکر این نکته نیز ضروری است که تمامی فیلترهای ND به یک مقدار مشخصی کاهندگی ندارند و در انواع گوناگونی به بازار عرضه میشوند و بر اساس اعدادی که میزان کاهندگی آنها را نشان میدهد از یکدیگر متمایز میگردند. به عنوان نمونه میتوان از فیلتر کاهنده 3 استپی نام برد! این جمله به این معناست که، این فیلتر به میزان 3استپ، شدت نور را کاهش میدهد. این نوع فیلترها معمولاً از 1 تا 15 درجه بندی میشوند.
فیلتر مدرج کاهنده نور (Graduated Neutral Density)
استفاده از فیلترهای ND زمانی مناسب است که لازم است تا همه نور ورودی به لنز دوربین کاهش پیدا کند. اما در مواقعی که نیاز است تا نور سوژه ای که از آن در حال عکاسی هستید کاهش پیدا کند، باید فیلترهای مدرج کاهنده را مورد استفاده قرار دهید.
همانطور که از نام این نوع فیلترها مشخص است، این نوع فیلترها فقط بخشی از نور ورودی به لنز دوربین در محدودههای خاصی را کاهش میدهند. مثلاً در مواقعی که سوژه عکاسی یک کوه است و زاویه تابش خورشید به آن به گونه ای است که بخشی از کوه بسیار پر نور و بخشی دیگر نور کمتری دارد، اگر دوربین را در مقابل بخش پر نور قرار دهید، بخشی که از نور کمتری برخوردار است، تاریک خواهد شد و اگر دوربین را در مقابل قسمتی که از نور کمتری برخوردار است قرار دهید بخشی که نور بیشتری دارد، پر نور تر خواهد شد و ممکن است به رنگ سفید درآید. در این مواقع استفاده از فیلتر مدرجی که بخش بالایی آن تاریک و بخش پایین آن روشن است، مشکل به وجود آمده را برطرف خواهد کرد.
فیلتر فوکوس ملایم
فیلتر فوکوس ملایم یا (SF) از شارپ بودن و یا وضوح تصویر میکاهد، البته این کار به مقداری انجام میشود که قابل توجه نیست. از این فیلترها اغلب در عکاسی از چهره افراد استفاده میشود. این فیلتر به دلیل قابلیت پخش کنندگی که دارد، کمک میکند تا قسمتی از پوست که شرایط مناسبی ندارد با آن قسمت از پوست که از شرایط بهتری برخوردار است ادغام شود و در نهایت پوست فرد بهتر نشان داده شود. همچنین از این فیلتر برای عکاسی از مناظر و یا آثار باستانی هم میتوان استفاده نمود. این فیلترها از بافت نرمی برخوردارند که همین امر سبب میشود تا وضح تصویر مقداری کاهش پیدا کند.
فیلترهای رنگی
برای عکاسی به صورت سیاه و سفید، فیلترهایی موجود است که مسیر عبور طیف خاصی از نورها را سد میکنند تا نمای تک رنگ در تصویر ثبت شده ایجاد شود. این نوع فیلترها که با نام Color Correction و یا CC نیز شناخته میشوند شامل رنگ هایی از جمله سیاه و سفید، فیروزه ای، ارغوانی، زرد، قرمز، سبز و آبی هستند. هر کدام از این فیلترها با در نظر گرفتن رنگی که دارند، میتوانند رنگهای درون عکس را نیز چند درصد افزایش دهند و برای اصلاح تراز رنگ منابع نوری نامنظم یا ناسازگار بسیار مناسب هستند. با توجه به پیشرفتهای نرم افزاری نیاز استفاده از فیلترهای CC مقدار زیادی کاهش یافته است، اما همچنان برخی عکاسان در هنگام عکاسی همچنان این فیلترها را مورد استفاده قرار میدهند.
.
منابع:
.https://negahshop.com
.https://www.yjc.ir
مجله دوربین و عکاسی
