مامیران کبیر (نگهداری + پرورش)

1. مامیران کبیر یک گیاه چندساله با قامتی راست است که ارتفاع آن بین 30 الی 120 سانتی متر می‌باشد. برگ‌های این گیاه در هر دو طرف ساقه رشد کرده و دارای شکل چنگالی با لبه‌های موج دار هستند که ارتفاعشان به 30 سانتی متر نیز می‌رسد. هنگامی که بدنه‌ی این گیاه زخمی شود، از خود شیرابه ای با رنگ زرد متمایل به نارنجی خارج می‌کند.
2. هر گل از چهار گلبرگ زرد به درازای 1 سانتی متر و دو کاسبرگ تشکیل می‌شود. گونه ای از این گیاه که دارای دو ساقه‌ی گل است، بیشتر در طبیعت یافت می‌شود. از اواخر بهار تا فصل تابستان می‌توان گونه هایی از این گیاه را مشاهده کرد که در آن‌ها از یک ساقه، 4 گل بیرون آمده باشد.
3. بذرهای آن سیاه و کوچک هستند که در یک کپسول استوانه ای و بلند حمل می‌شوند. هر یک از این بذرها دارای یک برجستگی در لایه‌ی بیرونی شان (گوشتاله) هستند که موجب جذب مورچه‌ها در حین بذرافشانی می‌شود.
4. گل‌های این گیاه به رنگ زرد بوده، که در گل آذین‌های چتری قرار دارند. هر کدام از آنها دارای دو کاسبرگ، چهار گلبرگ، پرچم‌های زرد رنگ متعدد و یک تخمدان هستند. از بخش‌های هوایی گل دار و خشک شده، ساقه‌های زیر زمینی تازه و ریشه خشک جمع آوری شده در پاییز، به عنوان مصارف دارویی استفاده می‌شود.
5. اندام دارویی ماميران قسمت هوایی گياه است كه در هنگام گل دادن جمع آوری می‌شوند. از ماميران کبیر به صورت خوراكی به عنوان صفراآور، ضداسپاسم، مسكن (ضعيف) و مدر و به صورت موضعی در درمان زگيل استفاده می‌شود.
6. در طب گذشته از تمام قسمت‌های گياه ماميران به ويژه شيرابه و ريشه آن در درمان ناراحتی‌های پوستی به ويژه درد دندان و نيز به عنوان صفراآور استفاده می‌كردند. اين گياه در زمين‌های باير به صورت خودرو رشد می‌كند و به صورت وسيعی در اروپا و آسیا می‌رويد.

مسمومیت با اجزای این گیاه دیده شده است و حتی دیده شده است که باعث مرگ گردیده است.

ترکیبات اندام‌های هوایی گیاه مامیران :

ترکیبات شامل آلکالوییدهای ایزوکینولینی متعلق به دسته پروتوبر برین شامل کوپتیزین (آلکالویید اصلی) و بربرین. آلکالوییدهای ایزوکینولینی متعلق به دسته بنزوفنانتریدین شامل کلیدونین کلریترین و سانگوینارین. آلکالوییدهای ایزوکینولینی متعلق به دسته پروتوپین شامل پروتوپین و کریپتوپین. مشتقات کافئیک اسید، کوفئويل، گلیسریک اسید، کوفئويل و مالیک اسید می‌باشد.

ترکیبات ریشه مامیران :

ترکیبات شامل آلکالوییدهای ایزوکینولینی متعلق به دسته پروتوبر برین شامل کوپتیزین (آلکالویید اصلی) و بربرین. آلکالوییدهای ایزوکینولینی متعلق به دسته بنزوفنانتریدین شامل کلیدونین، سانگوینارین، کلریترین. آلکالوییدهای ایزوکینولینی متعلق به دسته پروتوپین شامل پروتوپین و کریپتوپین مشتقات کافئیک اسید می‌باشد.

خواص داروئی گیاه مامیران کبیر :

تمام قسمت‌های این گیاه و شیره آن مصرف دارویی دارند البته ریشه آن قوی تر از بقیه قسمت‌های آن است :

• جوشانده و یا دم کرده مامیران برای درمان سرطان معده بکار می‌رود.
• در معالجه آسم اثر مفید درد.
• تشنج را برطرف می‌کند.
• فشار خون را پائین می‌آورد.
• ادرار آور و ملین است.
• درمان کننده تصلب شرائین است.
• دردهای سرطانی را ساکت می‌کند.
• برای معالجه آنژین دپواترین از آن استفاده می‌کنند.
• برای درمان آب آوردن بدن مفید است.
• سنگ کلیه را خرد کرده و دفع می‌کند.
• برای معالجه نقرس مفید است.
• داروی خوبی برای برطرف کردن بیماریهای کبدی است.
• برای درمان زخم‌ها‌ی چرکین ، ریشه له شده مامیران را مانند ضماد روی اینگونه زخم‌ها بگذارید.
• شیره مامیران داروی موثری برای از بین بردن زگیل و یا میخچه است .
• جوشانده ریشه مامیران ،تصلب شرائین وفشار خون را درمان نموده و از بروز سکته قلبی جلوگیری می‌نماید.
• جوشانده ریشه مامیران،تسکین دهنده دردهای عصبی ،خواب آور وآرام بخش است.
• عصاره مامیران ،زخمها ،زوائد گوشتی و زگیل و دیگر اختلالات پوستی را برطرف می‌سازد.
• جوشانده مامیران،محرک کلیه،فزونی دهنده حجم ادرار،دفع کننده سموم بدن و درمان کننده عفونتهای کلیه و مثانه ومجاری ادرار است.

شرایط پرورش گیاه مامیران کبیر :

پرورش این گیاه از طریق دانه صورت می‌گیرد و زمین زراعتی باید سایه دار و نسبتاً مرطوب, ماسه ای و نرم با خاک پوسیده باشد. بذر آنرا در گلخانه در اویل اسفند و یا مستقیماً در زمین شخم خورده در ردیفهایی به عرض 50 سانتی متر در طول فروردین ماه می‌کارند میزان بذر مورد نیاز گلخانه هر هکتار 200 گرم و میزان آن در زمین اصلی 2 کیلو گرم د رهکتار می‌باشد.
ماههای اردیبهشت و خرداد نهالها را در کرتهای 20*50 سانتی متر نشاء می‌کنند.

جهت تقویت زمین مقدار 150 تا 75 کیلو گرم کود ازت خالص ( نیترات آمونیوم و کلسیم سیانید ) در هر هکتار اضافه می‌کنند. برای مبارزه با علفهای هرز یک تا دوبار چنگک با دیسک ماشینی زده می‌شود.

برداشت گیاه مامیران کبیر :

قسمت هوایی گیاه را در فروردین تا شهریور و ریشه‌ها را از مهر تا آبان یا اسفند تا فروردین قبل از جوانه زدن محصول برداری می‌کنند ( از دومین سال کشت چین اول گیاه را در ماه اسفند و فروردین و چین دوم آنرا در شهریور یا مهر با علف چین و ریشه‌ها را در مهر و آبان و اسفند و یا فروردین برداشت می‌نمایند).

پس از برداشت محصول و تمیز کردن آن قسمت هوایی را در حرارت 50 تا 60 درجه سانتی گراد و ریشه را در حرارت 60تا 80 درجه سانتی گراد خشک می‌نمایند. با شرایط فوق الذکر بازدهی هر هکتار 6/3 تن محصول خشک به صورت گیاه کامل و 8/2 تن ریشه است.