گیاه انگور (نگهداری + پرورش)

مراحل کاشت درخت انگور

بستر سازی

تهیه نهال مرغوب

کندن گودال مناسب برای کاشت قلمه و نهال

آبیاری به موقع و مناسب

فرم دهی به درخت و هرس آن

آماده کردن شرایط ثمردهی درخت انگور

نحوه کاشت و پرورش درخت انگور

پرورش درخت انگور با استفاده از نهال:

برای کاشت درخت انگور, باید نهال مناسبی را از مراکز معتبر باغبانی تهیه بفرمایید. این نهال باید از نوعی انتخاب شده باشد که سریع تر به ریشه زایی می‌رسد. در این صورت عمل ریشه زایی سرعت می‌یابد.

در نواحی که شرایط آب و هوایی با کاشت درخت انگور به شکل طبیعی سازگار است، این کشت به شکل دیمی پیگیری می‌گردد. البته برای چنین محیط هایی از روش دیمی و نهال هایی با ریشه زایی سریع استفاده می‌شود.

نیاز اکولوژی

آب و هوا:

در آب و هوای نسبتاً ملایم تابستانی انگور‌های زود رس در صورتی که در شیب‌های جنوبی کاشته شوند، می‌توانند محصول بدهند. اغلب واریته‌های آن در مقابل سرمای زمستانی بخوبی مقاومت می‌کنند. انگور به سرمای شدید زمستانی اهمیتی نمی دهد، ولی برای گیاه این مهم است که بهار و تابستان گرم و آفتاب داشته باشد باد‌های شدید به انگور بیش از سرما می‌توانند صدمه بزنند در بهار به محض اینکه هوا از 10 درجه سانتیگراد بالا صفر بیشترشد گیاه رشد را شروع می‌کند.

آبیاری:

هر چه هوای منطقه گرمتر باشد گیاه به آب زیادتری نیاز دارد. ریشه‌های انگور در خاک‌های مختلف تا عمق‌های متقاوت رشد می‌کنند. مثلاً در خاک‌های سنگین و رسی حداکثر تا 90 سانتی متر، در خاک‌های متوسط رسی شنی تا 5/3 متر، و در خاک‌های سبک تقریباَ شنی حتی تا عمق 6 متر و بیشتر هم نفوذ می‌کنند. در خاک‌های کم عمق و نسبتاًَ رسی که ریشه‌ها تقریباً در عمق کمتر از یک متر پخش شده‌اند دفعات آبیاری را باید زیادتر کرد، زیرا معمولاَ آب در نزدیکی‌های سطح خاک باقیمانده و به سرعت تبخیر می‌شود. مقدار آب لازم درختان انگور با عامل گرما، تغییر می‌کند مثلاً یک منطقه سردسیر که تابستان‌های گرم داشته باشد به حدود 500 میلی لیتر آب نیاز دارد. مناطق گرم معتدل 750 میلی متر و نقاط خیلی گرم تا 1350 میلی متر آب احتیاج دارد.

خاک:

خاک‌های اسیدی یا دارای نمک زیاد، برای کاشت انگور نامناسب می‌باشند. مناسب ترین خاک، خاک هایی سبک و عمیق شنی رسی که کمی هم آهک داشته و آب را به راحتی از خود عبور دهد، می‌باشد. مقدار محصول درخت انگور در درجه اول به کودشیمیایی، هوموس، شخم، آبیاری، زهکشی و تکان دادن زمین از عمق زیاد (مثلاً 50 سانتی متر یا عمیق تر) به کمک Soussoleuse قبل از کاشت نهال و پس از به بار نشستن آن با سمپاشی و هرس‌های صحیح و به موقع و کوددان‌ها بستگی دارد. عوامل دیگری که در درجه دوم اهمیت روی مقدار محصول اثر می‌گذارند عبارتند از:: رنگ خاک (هر چه تیره تر جذب نور خورشید بیشتر) عمق خاک، مقدار آهک و همچنین pH آن.

کود دهی:

برای کوددهی باغ‌های انگور از اوره استفاده می‌شود که می‌توان به عنوان کود برگی با غلظت 1 درصد هم داد. زیاده روی در دادن کود‌های ازته اثرات منفی در رشد گیاه دارد که مهمترین آن‌ها عبارتند از: رشد بیش از حد بهم زدن رشد طبیعی گل‌ها و در نتیجه کم شدن محصول.

پتاسیم:

برای ساختن ساختمان برگ‌ها وچوبی و سخت شدن شاخه‌ها بویژه ساقه‌ها و همچنین برای رسیدن خوشه‌های انگور وجودش لازم است. گ.
منیزیم: یکی از کود‌های اصلی مورد نیاز است. وجودش در برگ‌ها برای ساختن کلروفیل و در نتیجه جذب Co2 از هوا و تبدیل آن به قند ضروری است و معمولاً به صورت سولفات منیزیم به زمین داده شده که براحتی در آب حل میشود.

کلسیم:

از کود هایی است که انگور شدیداً به آن وابسته است و باید همه ساله به مقدار لازم به باغ‌های انگور داد.

روش تکثیر

ازدیاد مو به 2 طریق امکان پذیر است. الف) ازدیاد غیر جنسی ب) ازدیاد جنسی

الف.) ازدیاد جنسی:
روش قلمه زدن: برای اینکار، هر گاه در پائیز خواستیم قلمه بزنیم، از شاخه‌های سال جاری که مقداری هم شاخه دو ساله داشته باشد استفاده می‌کنند. قسمت دو ساله را در انگور کاری “کلید” می‌نامند. طول قلمه هارا 60 تا 80 سانتی متر می‌گیرند. بعد از بریدن در پائیز آن‌ها را در زیر ماسه‌های نرم، مرطوب و نسبتاً سردتا بهار نگه می‌دارند در بهار و زمان درخت کاری آن‌ها را ابتدا مدت 48 ساعت در داخل آب می‌خوابانند به طوری که در آب کاملاً غرق باشند آنگاه آن‌ها را می‌کارند قلمه هارا می‌توان در آذر یا دیماه هم گرفته و درسرمای 4 درجه و هوای مرطوب تا بهار نگه داشت با گرم شدن هوا از سردخانه در آورده سپس آنرا کاشت اگر در بهار بخواهند قلمه بگیرند باید از شاخه‌های یک ساله استفاده شودکه همراه چند سانتیمتر از شاخه 2 ساله (کلید) است.
خواباندن:

شاخه‌های دراز یکساله و یا امسال را در پائیز زیر خاک می‌کنند و به وی فرصت می‌دهند که ریشه بدهد و حتی هر جوانه اش به گیاه تازه ای تبدیل شود. همیشه قویترین شاخه‌های یکساله را انتخاب می‌کنند. روش خوابانیدن بهترین نتیجه را می‌دهد و همچنین گیاه تولید شده زودتر به بار می‌نشیند.
پیوند:

در درخت انگور از پیوند اسکنه ای استفاده می‌شود. زمان پیوند فصل پائیز است و درخت انگور پیر و فرتوت را از نزدیکی خاک بریده در مقطع آن شکافی ایجاد کرده و جوانه یا پیوندک انگور مرغوب را در شکاف قرار می‌دهند. این عمل در انواع انگور وحشی و غیر مرغوب نیز صورت می‌گیرد.
ازدیاد به وسیله جوانه: یک جوانه را که خوب رشد کرده با یکی دو سانتی متر چوب در سمت راست و چپ آن بریده و در داخل خاک یک گلدان افقی گذاشته و فشار می‌دهند. بطوریکه داخل خاک فرو رفته تنها جوانه از خاک بیرون باشد. گلدان را باید در اطاق یا محیط گرم گذاشت، چون جوانه برای رشد به خاک گرم احتیاج دارد
ب.) ازدیاد جنسی:
ازدیاد به وسیله بذر: این روش زیاد معمول نسیت و بیشتر برای ایجاد واریته‌های تازه انگور استفاده می‌شود.

روش کاشت:

در پائیز و پیش از کاشتن نهال‌های انگور نخست روی زمین کود‌های معدنی و آلی را به مقدار لازم ریخته، آنگاه با یک شخم عمیق آن‌ها رابه زیر خاک می‌فرستند. سپس زمین را به صورت جوی و پشته در می‌آورند. نهال‌ها روی پشته و کنار جوی کاشته می‌شوند. هنگام کاشت چاله‌ها را به عمق حدود 50 سانتی متر کنده نهال‌ها را در آن‌ها می‌کارند. در کاشت مو معمولاً نهال هایی که درگلدان کاشته شده و در حال رشدند از قلمه‌ها و یا نهال هایی که با خوابانیدن شاخه‌های مو بدست آمده‌اند بهترند. نهال‌های گلدانی از جابجایی صدمه ای نمی بینند و به رشد طبیعی خود در جای تازه ادامه می‌دهند لیکن دیگر نهال‌ها با تغییر محل آسیب می‌ببنید. دیگر آنکه نهال‌های گلدانی برای کاشت در هر فصلی مناسبند، ولی قلمه‌ها و نهال‌های ناشی از خوابانیدن کاشت آن‌ها تنها در فصول که گیاهان در حال استراحت زمستانی باشند و برگهایشان بطور طبیعی ریخته باشند، عملی می‌باشد.

چاله هایی که در آن‌ها نهال‌ها کاشته می‌شوند به صورت 50×50×50 سانتی متر کنده و داخل آن‌ها مقداری کمپوست کهنه و فسفر و آهک می‌ریزند این مواد برای رشد نهال‌ها مفیدند، ولی نباید زیاد روی نمود که نهال‌ها صدمه دیده و ریشه هایشان بسوزد در باغ‌های بزرگ معمولاً نهال‌ها با فاصله 120 تا 150 سانتی متر از یکدیگر کاشته و بر روی سیم‌ها می‌بندند. بهترین زمان برای کاشت نهال‌های انگور اوایل بهار یعنی پیش از باز شدن جوانه‌ها است نهال‌ها را طوری می‌کارند که حداقل 2 جوانه اش داخل خاک مانده، ولی سرشان حدود 5 سانتی متر خارج از خاک باشد و آنگاه چاله‌های را با مخلوطی از خاک و کود پر کرده سر نهال‌ها را حدود 1 سانتی متر می‌برند. پس از اتمام خاک ریزی خاک‌های اطراف نهال‌ها را با کفش فشار داده به دنبال آن به شدت آبیاری می‌کنند. کود‌ها را همه ساله باید به نهال‌ها داد، ولی نه در کنارش یا در سطح چاله‌های قبلی بلکه در فاصله ای متناسب با رشد ریشه هایشان و دور از تنه‌ها بعد از رفع خطر سرمای اوایل بهار و کمی پیش از باز شدن جوانه‌ها بدون توجه به ارتفاعی که نهال رسیده آنرا از بالای جوانه سوم می‌برند بطوریکه برای نهال تنها 3 جوانه باقی بماند در بهار یا تابستان پس از آنکه جوانه‌ها رشد کردند به محض اینکه یکی از آن‌ها به 20 سانتی متر رسید.

دو جوانه دیگر را ازته هرس می‌کنند و جوانه 20 سانتی متر را به عنوان شاخه اصلی یا تنه بحساب می‌آورده به یک قیم می‌بندند. در اواخر پائیز آنرا به 6 جوانه و شاخه‌های دیگر را هر کدام به 2 جوانه محدود می‌کنند. این هرس همه ساله باید به همین ترتیب (شاخه اصلی 6 جوانه و شاخه‌های دیگر 2 جوانه) تکرار شود تا شاخه اصلی درازای مورد نظر برسد. هر گاه نهال از بازار خریداری شده باشد ابتدا آنرا 24 ساعت داخل آب (مثلاً وان) می‌خوابانند بطوریکه آب آن‌ها را خوب بپوشاند. سپس آن‌ها را بیرون آورده یکساعت در هوای آزاد گذاشته سپس فوراً آن‌ها را در محل اصلی به روش توضیح داده شده بالا کاشته و آب فراوان می‌دهند.