گل کوکب (نگهداری + پرورش)

طبقه بندی کوکب

انجمن کوکب آمریکا این گیاهان را در 14 گروه کلی طبقه بندی کرده است. از انواع عمده آن که جهت تولید گل بریده استفاده می‌شود می‌توان سه رقم تزیینی، کاکتوسی بزرگ و منگوله ای را نام برد. نوعی طبقه بندی کوکب براساس شکل ظاهری به صورت زیر است:

الف) کوکب‌های کم پر

الف-1- کم پر ساده: یک یا چند گلچه شعاعی دارند که ممکن است همپوش باشند و در اطراف دیسک مرکزی قرار گیرند. اندازه گل به طور معمول کوچکتر از 10 سانتی متر است.

الف-2- کم پر یقه دار: دو ردیف گلچه کناری دارند که یک ردیف اضافی آن حاصل تغییر شکل پرچم‌ها است. بخش خارجی شامل یک ردیف از گلچه‌های شعاعی پهن است و بخش داخلی شامل حلقه ای از گلچه‌های کوچک است که در اطراف دیسک مرکزی قرار دارند. قطر گل به طور معمول 10 تا 15 سانتی متر است.

ب) کوکب‌های پرپر

ب-1- کوکب‌های شبیه به نیلوفر آبی: گلچه‌های شعاعی پهن به نسبت کم هستند که صاف بوده و یا در حاشیه‌ها کمی به سمت داخل یا خارج خم شده‌اند و به گل‌ها ظاهری تخت داده اند. گل‌ها در اندازه‌های کوچک یا متوسط دیده می‌شود.

گلدهی:

دوره گلدهی بیشتر ارقام کوکب به نسبت طولانی بوده و از اواخر بهار تا اواخر پاییز گل می‌دهند. در نواحی کوهستانی جایی که تابستان‌های خنک تری دارد، کوکب فوق العاده رشد می‌کند و گل‌های آن بسیار درشت می‌شود. رنگ گل‌ها نیز در این مناطق پررنگ تر و جالب تر است.

نیازها:

کوکب به زه کشی خیلی حساس است و در خاک دارای زه کشی نامناسب، به سرعت می‌پوسد. خاک آن باید حاویموادآلی کافیو نیز دارای زه کشی مناسب باشد. PH مناسب آن 7-6 است. زمینی که درآن کوکب کاشته می‌شود باید آب کافی دریافت کند تا خاک همیشه مرطوب باشد ولی نباید زیاده از حد آبیاری شود. گهگاهی از خاک پوش به ویژه کاه به ضخامت حدود 5 سانتی متر برای نگهداری رطوبت اطراف گیاه استفاده می‌شود. محل کاشت باید آفتاب گیر باشد. دامنه دمایی بهینه برای رشد رویشی 25-13 و برای گلدهی 15-10 است. بهترین گل‌ها در مناطق با شب‌های خنک به دست می‌آید. نیتروژن وفسفر مهمترین عناصر مورد نیاز گل کوکب هستند. مقادیر به نسبت کم پتاسیم و کلسیم برای رشد بهینه و نیز برای تولید ریشه‌های ژوخه ای و حفظ تعداد گل‌های تولید شده لازم است. در اوایل تابستان مصرف کودهای نیتروژنه به صورت هفتگی و از اواسط تابستان تا پاییز مصرف کودهای پتاسه برای آن مفید است. در مناطقی که کوکب کود کافی دریافت نمی کند، تعداد گل‌ها کم و اندازه آنها کوچک می‌شود. ارقام پابلند این گیاه نیاز به قیم دارند. حذف گل‌های پژمرده به گلدهی آن کمک می‌کند.

انواع باغچه ای کوکب نیاز به قیم ندارند و باید سر برداری شوند. در انواع پابلند زمانی که به حدود 40 سانتی متر رسیدند باید سر برداری شوند تا تعداد انشعابات زیاد شود. برای انواع گل درشت 5-3 و برای انواع با گل کوچکتر 10-7 ساقه گلدهنده باید حذف شود. برای بدست آوردن گل با کیفیت بالا دو جفت از جوانه‌های تشکیل شده در محور برگ در پایین جوانه انتهایی باید حذف شود و برای تولید گل‌های خیلی درشت باید سه جفت از جوانه‌ها حذف شوند.

گلدهی و نیز رشد ریشه‌های ژوخه ای، هر دو تحت تأثیر دما و فتوپریود قرار می‌گیرد. از نظر فتوپریود، کوکب به عنوان یک گیاه روز کوتاه اختیاری طبقه بندی می‌شود. اغلب واریته‌ها در 14-12 ساعت روشنایی گل می‌دهند. برخی ارقام روز خنثی هستند در حالی که برخی از آنها در دوره نوری کمتر از 16 ساعت گل نمی دهند. روزهای کوتاه باعث جلوگیری از تشکیل گل و یا سبب عدم تکامل گل می‌شود. در این شرایط ژوخه‌ها سریع رشد می‌کنند.

افزایش:

کوکب به سه روش بذر، تقسیم (جدا کردن ریشه ژوخه ای) و قلمه افزایش می‌یابد. از لحاظ تجاری انواع بریدنی کوکب، در درجه اول با قلمه و سپس توسط بذر افزایش می‌یابد. افزایش از طریق تقسیم ریشه، جنبه تجاری نداشته و فقط توسط علاقه مندان به این کار انجام می‌شود.

بذر:

انواع باغچه ای به طور معمول با بذر افزایش می‌یابند، گرچه از ژوخه‌های آن نیز می‌توان استفاده کرد. کاشت بذر در اسفند در شاسی یا گلخانه نیم گرم انجام شده وقتی گیاهان 4 برگه شدند (در فروردین ماه) آنها را در گلدان‌های استکانی نشاء کرده گلدان‌ها را دوباره درون شاسی سرد قرار داده و پس از رفع خطر سرما، به زمین اصلی منتقل می‌کنند. ممکن است بذرکاری در اوایل اردیبهشت انجام شود که زمین اصلی کشت شده و نیاز به تنک کردن دارد.

قلمه:

جهت تهیه قلمه بدین صورت عمل می‌شود که ساقه را کمی بالاتر از سطح خاک قطع کرده و قسمت باقی مانده را با خاک میپوشانند. در این حالت به سرعت از نزدیک محل طوقه جوانه‌ها شروع به رشد می‌کنند. پس از آنکه جوانه‌ها کمی رشد کردند دوباره پای بوته را خاک می‌دهند. سرعت ظهور جوانه‌ها به دما، رطوبت و نوع رقم بستگی دارد. پس از آنکه چند ریشه بر روی آن ظاهر شد از آنها قلمه گیری می‌شود. گاهی ریشه‌های ژوخه ای را در بهمن یا اسفند در گلخانه، در گلدان یا شاسی می‌کارند و دمای 20-15 برای آن فراهم می‌کنند تا جوانه‌های آن رشد کنند. وقتی طول جوانه‌ها به 10 سانتی متر رسید از آن قلمه گیری می‌کنند. قلمه‌ها ممکن است معمولی یا پاشنه دار باشند. قلمه پاشنه دار 4-2 میلی متر از طوقه یا ژوخه را نیز به همراه دارد و از نظر رشد مطمئن است ولی تعداد گیاه حاصل از این راه کم است. در قلمه معمولی از جوانه رشد کرده 4-3 قلمه تهیه می‌کنند. باید توجه داشت که قلمه‌ها در مقابل آفتاب قرار نگیرند، چون رطوبت خود را به سرعت از دست میدهند. قلمه‌ها را در دمای 18 -15 در شرایط سایه کشت می‌کنند که 3-2 هفته بعد ریشه دار می‌شود. قلمه‌های ریشه دار در اردیبهشت در زمین اصلی کشت می‌شوند. گاهی در گلدان هم کشت می‌شود ولی کمتر رایج است. گیاهانی که با قلمه زیاد می‌شوند پاکوتاه شده و گل‌های درشتی خواهند داد.

تقسیم ریشه:

ریشه‌های ژوخه ای کوکب به سرما حساس هستند بنابراین آنها را در پاییز از خاک خارج کرده ودر فروردین می‌کارند. ژوخه‌ها فاقد جوانه هستند (چون ریشه متورم شده اند) بنابراین همراه آنها باید بخشی از طوقه وجود داشته باشد. چون مطمئن نیستیم که قطعه جدا شده جوانه دارد یا نه، یکی دو هفته پیش از کشت، دسته ژوخه‌ها را در ماسه مرطوب با دمای بالای 10 قرار می‌دهیم تا جوانه‌ها رشد کرده و ظاهر شوند. زمانی که جوانه‌ها 2 سانتی متر رشد کردند، ژوخه‌ها را به چند قسمت تقسیم می‌کنیم. این ژوخه‌ها پس از 12-8 هفته گل می‌دهند. اگر ژوخه بدون جوانه کشت شود، پوسیده و از بین می‌رود.

نگهداری ریشه ژوخه ای:چون این گیاه به سرما حساس می‌باشد با شروع اولین سرما بوته‌ها خشک شده و باید هر چه زودتر ریشه‌های ژوخه ای از خاک خارج شوند. ریشه‌های ژوخه ای در دمای 2- یخ می‌زنند. ژوخه‌های خارج شده از خاک چند روز در معرض نور خورشید قرار داده می‌شوند تا کمی رطوبت خود را از دست بدهند. سپس به آنها قارچ کش زده و درون ماسه با کمی رطوبت نگهداری می‌شوند. بهترین شرایط انبار کردن ریشه‌های ژوخه ای، خزه حاوی 50 درصد رطوبت و دمای 5 تا 10 درجه سانتی گراد می‌باشد. استفاده از یک پوشش پارافینی نیز در جلوگیری از کاهش وزن و رشد منلسب ژوخه‌ها پس از کاشت مؤثر است. هر چند وقت یکبار باید ریشه‌ها را بازدید کرد و بافت عهای آلوده را حذف نمود و دوباره قارچ کش زده شود.

برداشت و نگهداری گل:گل‌ها را زمانی که به طور کامل باز شدند می‌چینند. ساقه چیده شده را باید در آب با دمای 50 به مدت 30 ثانیه فرو برد یا ته شاخه را با شعله سوزاند تا قادر به جذب آب شود. گل‌ها را در دمای 40 به مدت 5-4 روز می‌توان انبار کرد.منبع: سایت باغ شیشه ای