معرفی گیاهان گوشتخوار

گیاهان گوشتخوار چه نوع گیاهی هستند؟

گیاهان مواد غذایی را از خاک دریافت می‌کنند پس چرا بعضی از آنها حشره و یا موجودات دیگر را می‌خورند؟! گیاهان حشره خوار در مردابها یا لجنزارها رشد میکنند خاک این مناطق تهی از مواد مغذی است پس این گیاهان برای دریافت نیتروژن و مواد مغذی دیگر، حشرات را شکار می‌کنند و از مواد موجود در آنها تغذیه می‌کنند و تکامل می‌یابند. شما می‌توانید بعضی از این گیاهان را در منزل نیز نگه داری کنید زیرا علاوه بر اینکه هوا را تصفیه می‌کنند، آفات و حشرات مزاحم خانه را نیز می‌خورند .

معرفی انواع گیاهان گوشتخوار

گیاه مثانه دار bladderwort

پشه گیر یا گیاه انبانی بزرگترین گروه از گیاهان گوشتخوار شامل بیش از 200 گونه در سراسر جهان می‌باشد. این گیاه در برکه ها، دریاچه‌ها و نهرهایی با جریان آب آهسته و در کل در آب هایی با عمق کمتر از 60 سانتیمتر یافته می‌شود.

این گیاه بدون ریشه در نزدیکی سطح آب شناور می‌شود و شاخه‌های آن تا 90 سانتیمتر و بلندتر رشد می‌کند و ساقه‌های آن پر برگ هستند. این ساقه‌ها تا 20 سانتیمتر بالای سطح آب رشد می‌کنند و خوشه هایی از گل‌های زرد رنگ که شبیه گل میمون هستند، بر آنها می‌شکفد.

ساقه‌های زیرآبی منشعب شده و برگ‌های نخ مانند بسیار از آنها جوانه می‌زند. این برگها دارای کیسه‌های کوچک و سبکی هستند که مثانه یا bladder نام دارند. مثانه‌های جوان شفاف هستند و به تدریج تیره می‌شوند. هر مثانه در واقع تله ریز و تو خالی است که ورودی آن یک طرفه است.

اگر یک حشره آبزی کوچک یکی از چهار تار محرک این مثانه را لمس کند، در تله باز می‌شود و مانند یک جارو برقی، حشره به داخل این کیسه مکیده شده و درب تله در یک چشم برهم زدن حدود یک 15 هزارم ثانیه – بسته می‌شود.

ساقه‌ها که دارای غدد ترشح آنزیم هستند، کار هضم و جذب طعمه را بر عهده دارند. مثانه پس از یک یا دو ساعت آماده شکار طعمه جدید خواهد بود.

گل ساراسینا Sarracenia

ساراسینا؛ گیاهی گوشت خوار و زیبا است که بومی سواحل شرقی آمریکای شمالی، تگزاس و جنوب شرقی کانادا بوده از خانواده‌ی ساراسنیاسه و گیاهی دائمی و با ریزوم است. این گیاه هم حتما باید دارای خاکی ضعیف و مردابی و اسیدی مانند، باشد تا نیترات جذب نگردد، زیرا باید به وسیله‌ی حشرات جذب شود. گلدهی آن‌ها در اول بهار شروع شده و پس از اتمام شروع به تولید کوزه‌ها تا آخر پاییز می‌کنند در آخر پاییز هم گیاه پژمرده شده و انرژی خود را صرف ذخیره سازی در ریزوم می‌کند تا در بهار گلدهی داشته باشد.

برگ‌های این گیاه شبیه به یک قیف تکامل یافته و و برگ‌های بالاسری هم مثل یک هود عمل کرده و مثل یک دریچه از نفوذ آب باران به داخل کوزه جلوگیری می‌کند تا اسید معده یا شیره کوزه رقیق نشوند. گل‌های آن چتر مانند و توسط زنبور‌ها گرده افشانی می‌شوند. حشرات به وسیله رنگ و بو و نکتار آن جذب شده و مسیر داخلی دیواره کوزه به وسیله‌ی آنزیم‌ها و شیره‌ی داخل کوزه چرب شده و مسیری یکطرفه را به وجود می‌آورد که دیگر برگشت ممکن نیست. هنگام به دام افتادن حشره آنزیم‌های پروتآز و دیگر آنزیم‌های تجزیه کننده هجوم اورده و حشره را طوری تجزیه می‌کنند که انگار از اول حشره ای نبود است!

Genlisea

Genlisea؛ گیاهی از خانواده‌ی Lentibulariaceae و از زمان برادر، داروین تا سال 1998هنوز راز این گیاه کشف نشده بود؟! بوته هایی به هم فشرده و درهم و کسی هم شک نمی کرد که این گیاه ساده بوی مناطق مرطوب نیم کره جنوبی در آفریقا و آمریکا گوشت خوار باشد!

البته در اشل کوچک یعنی حشرات بسیار ریزو میکروب‌های زیر خاک! داستان از این قرار بود که در آزمایشگاه متوجه شدند ریشه‌های این گیاه بسیار ظریف و نابجا بوده (زیرا از روی ریزوم‌ها جوانه زدند) و توانایی جذب آب و استحکام گیاه را ندارند. استقرار این گیاه در خاک‌های خیلی خیس یا مردابی صورت می‌گیرد. این گیاه 2 جور برگ دارد یکی برگ‌های روی سطح که زحمت فتوسنتز و غذا سازی را می‌کشند و دومی برگ‌های زیر سطحی که وظیفه شکار موجودات را دارد. البته این برگ‌ها برای این کار کمی ساختار خود را تغییر داده و شبیه به لوله‌های توخالی مارپیچی می‌کند و سپس با فشار مکش پیوسته رو به داخل آب حشرات نیز به داخل کشیده می‌شوند سپس در طول مسیر به وسیله‌ی کرک‌ها و مو‌های جاذب جذب و هضم می‌شوند. سیستم این گل مثل گل اوتراکولاریا آبزی است.

سفالوتوس (cephalotus sp)

سفالوتوس با اینکه شبیه به گیاه کوزه ایست اما از لحظ فیزیکی کاملا با آن متفاوت است و کیسه‌های کوچک آن بر خلاف گیاه کوزه ای کاملا نزدیک به زمین می‌روید. سرپوش نیمه باز برروی این کیسه‌ها حرکت نمی کند و تنها از نفوذ آب باران به درون آن جلوگیری می‌کند. طریقه‌ی شکار حشرات توسط این گیاه همانند گیاه کوزه ای است به این صورت که داخل این کیسه‌ها از ماده‌ی آبکی و سیالی که خود گیاه می‌سازد نیمه پر است و وقتی حشره وارد آن شود دیگر نمی تواند خارج شود و همانجا هضم می‌شود.

بلدرورت (bladderwort)

پشه گیر یا گیاه مثانه دار در برکه ها، دریاچه‌ها و نهرهایی با جریان آب آهسته و در کل در آبهایی با عمق کمتر از 60 سانتیمتر یافت می‌شود. این گیاه بدون ریشه در نزدیکی سطح آب شناور است و از خوشه هایی از گل‌های زرد رنگ و ساقه هایی که در زیر آب منشعب شده‌اند و دارای برگ‌های نخ مانند هستند، متشکل شده است.

کیسه‌های کوچک و سبکی در برگ‌ها وجود دارد که bladder یا مثانه نام دارد، هر مثانه در واقع تله ریز و تو خالی است که ورودی آن یک طرفه است! حشرات آبزی به سمت این کیسه‌ها جذب می‌شوند و اگر یکی از 4 تار محرک این مثانه را جذب کنند درب تله باز می‌شود و گیاه حشره را به سمت داخل می‌کشد و درب بسته میشود و با ترشح آنزیم توسط ساقه‌ها کار هضم شروع می‌شود. مثانه پس از یک یا دو ساعت آماده شکار طعمه جدید خواهد بود!

ونوس حشره خوار dionea

بسیاری از افراد هنگام صحبت از گیاه حشره خوار به یاد ونوس مگس خوار (Venus flytrap) می‌افتند. این گیاه در مردابهای سواحل شرقی آمریکا می‌روید و از جمله گیاهانی است که می‌توان در گلخانه نیز پرورش داد. تله این گیاه از دو برگ تشکیل شده که مانند کفه‌های صدف باز و بسته می‌شوند. به محض اینکه حشره ای محرکهای درخشان این برگها را لمس کند، تله بسته می‌شود و تا زمان هضم حشره، بسته باقی می‌ماند.

این گیاه از آن دسته گیاهانی است که میتواند بشمارد یعنی 3 عدد کرک در وسط تله گیاه تعبیه شده که با برخورد به عین این 3 کرک تله بسته میشود حتی اگر دو کرک تکان بخورد هم بسته نخواهد شد.ازین جهت گیاه حرکات طعمه را میشمارد که از حضور و شکار وی مطمئن شود.امروزه این گیاه در رستورانها استرالیا به جای دستگاههای مگس کش استفاده میشود تا از استفاده سم جلوگیری شود.تله‌های این گیاه فقط 3 الی 4 بار میتواند تا قبل از مردن و سیاه شدن شکار کند پس نباید هرگز با مداد یا دست و خودکار و برس بیخودی انرژی گیاه را تلف کنیم.

نگهداری این گیاه در منزل راحت بوده و فقط به جای روشن و خاک خیس و البته ضعیف و اسیدی !و رطوبت بالا اشاره کرد.برای ایجاد شرایط مرطوبت کاشت آن در تراریوم توصیه میشود.نکته‌ی جالب این است که گلهای این گیاه بالاتر از برگها ظاهر میشوند که حشرات گرده افشان گیر تله نیوفتند.

بعد از مدتی بذر‌ها میرسند که میتوان انها را در فریزر به مدت 2 ماه نگه داشت و سپس کاشت یا میتوان گیاه را با تقسیم ریزوم تکثیر کرد.اکثرا مردم ازین نگرانند که در صورت نگهداری این گل در منزل چگونه باید به گیاه گوشت داد؟! در جواب میگویم که ماهی یک عدد مورچه ،یا پشه کوره‌های منزل خودکار جذب این گیاه میشوند و مشکلی ازین نظر نیست در غیراین صورت میتوان با تکه گوشتی شکم گیاه خود را سیر کنید.

گیاه آسیاب آبی Aldrovanda

گیاهی از خانواده‌ی دروزراسه و درواقع پسرعموی ونوس حشره خوار،به خاطر نوع فیلوتاکسی یا نحوه‌ی قرار گیری برگ‌ها به دور ساقه به ان گیاه آسیاب آبی هم گفته میشود.گیاهی بدون ریشه و تنها گونه کاملا آبزی میباشد که دارای ساقه‌های شناور روی آب است.عمل صید این گونه قابل رویت می‌باشد.نیازهای اکولوژیکی آن تا حدودی هنوز ناشناخته مانده برای همین نسل آن در بیشتر نقاط دنیا متاسفانه به خاطر تغییر محیط زیست نابود شده ولی در برخی کشور‌های دنیا مثل اروپا و استرالیا هنوز در برکه‌ها و مرداب‌ها یافت میشود و خدا رو شکر تا نابودی کامل راه زیادی مانده!

این گیاه برای انجام عمل شکار به آب گرم 20 درجه نیاز داشته و به این صورت است که تله‌های این گیاه مثل ونوس با این تفاوت که زیر آب عمل میکند طوری که داروین به آن ونوس مینیاتوری آبزی نام برد،دارای کرک هایی هستند که وقتی لاروها یا موجودات ریز به آن برخورد میکنند سریعا با فشار دادن آب به بیرون بسته شده و حشره را گیر می‌اندازد،سپس با آنزیمهای مربوطه عمل هضم را شروع میکند.دهانه‌ی تله‌ها در فاصله‌ی زمانی 0.01 تا 0.02 ثانیه باز و بسته میشود که سریع ترین حرکت در بین گیاهان میباشد.

نحوه پرورش و نگهداری آب تره