شهلا صافی ضمیر (مرجان)
Shahla Safi’Zamir (Marjan)

تخصص/مهارت:

هنرپیشه، بازیگر تئاتر، سینما و تلویزیون، خواننده

معرفی/ بیوگرافی:

شهلا صافی ضمیر با نام هنری مرجان (به انگلیسی: Shahla Safi’Zamir – Marjan) هنرمند ایرانی، متولد 22 تیر 1327 در تهران و درگذشته 17 خرداد 1399 در لس آنجلس امریکا است.

خانم مرجان، از هنرمندان بازیگر سرشناس ایران می‌باشد.

زندگی حرفه‌ای
شهلا صافی‌ضمیر در سن 21 سالگی برای نخستین‌بار در فیلم دنیای پرامید به کارگردانی احمد شیرازی بر پردهٔ سینما ظاهر شد. در آن زمان چون شهلا ریاحی با نام شهلا معروف شده‌بود نام هنری مرجان را برای خود برگزید. او پس از جدایی از همسر نخست خود با مهدی ژورک (با نام اصلی فریدون) ازدواج کرد. مرجان از هنرمندانی بود که در آغاز، بازیگر سینما بوده و در فیلم‌های بسیاری بازی کرده‌است.

مرجان اما وقتی به شهرت و محبوبیت بیشتری رسید که گام در وادی خوانندگی و موسیقی نهاد. راه ورود او به موسیقی را همسر دومش فریدون ژورک باز کرد. ژورک که دستی در سینما و هنر داشت، به استعداد خوانندگی مرجان پی برد اما آنکه سبب شد تا مرجان به شکلی جدی‌تر به خوانندگی بیندیشد، بابک بیات بود که به گفتهٔ مرجان (گفتگو با مجله جوانان سال 1354) صدای او را در محفلی خانوادگی می‌شنود و سخت تشویقش می‌کند تا گام در دنیای حرفه‌ای خوانندگی بگذارد. آنگونه که مرجان تعریف کرده‌است، بابک بیات، واروژان، پرویز مقصدی و یکی دو موزیسین برجسته دیگر یک سالی به او اصول اولیهٔ خوانندگی را آموزش دادند و همزمان به پرورش صدای او پرداختند تا او را به عنوان خواننده‌ای متفاوت به جامعهٔ موسیقی معرفی کنند.

نخستین ترانهٔ مرجان را پرویز مقصدی ساخت به نام «دو دونه» که با تنظیم واروژان در یکی از برنامه‌های صبح جمعهٔ رادیو برای نخستین بار پخش شد. پس از آن او با آهنگسازانی چون تورج شعبان‌خانی، واروژان، منوچهر چشم‌آذر به عنوان خواننده همکاری کرد تا در کارنامه کاری خود نزدیک به 20 ترانه را بر جای بگذارد. ترانه‌ای که از او در اذهان علاقه‌مندان به موسیقی پاپ خاطره‌انگیز شده‌است، «کویر دل» نام دارد که برداشتی بود از ترانه‌ای فرانسوی، با اجرای «دالیدا» که مرجان به توصیهٔ اریک ارکانت و تنظیم او، در تابستان 1356 اجرا کرد و خواند. این ترانه پیش‌تر توسط خوانندهٔ ترکیهای آژدا پکان نیز به زبان فرانسوی و به نام «Viens dans Ma Vie» اجرا شده بود. او ترانه‌های «پرندهٔ تنهام»، «جفت سلیمان»، «حسود»، «خونه خالی»، «دو دونه»، «سایه‌ها»، «سکهٔ ماه»، «شوخ»، «قصه»، «قطره‌ها»، «قُمری»، «کویر دل»، «کی صدا کرد منو»، «گم‌شده»، «من همینم» و «تکیهٔ بر باد» را اجرا کرد و با شرکت در شوهای تلویزیونی «میخک نقره‌ای» و «رنگارنگ» محبوبیت او بیش‌تر شد.

از جمله ترانه‌های دیگر او می‌توان به ترانهٔ «ای شکسته تو شکستی» با آهنگسازی عماد رام اشاره کرد.

درگذشت
مرجان در 17 خرداد 1399 در 72 سالگی بر اثر ایست قلبی در پی یک عمل جراحی درگذشت. یک رسانه به نقل از اطرافیان وی علت درگذشت را اشتباهات پزشکی عنوان کرده‌است. وی در آرامگاه پاسیفیک ویوو مموریال پارک در نیوپورت بیچ کالیفرنیا (واقع در ساحل ایالتی کورونا دل مار) به خاک سپرده شد. او واپسین سال‌های عمر خود را در لس آنجلس به سر برد.
درگذشت مرجان واکنش زیادی در شبکه‌های اجتماعی به‌دنبال داشت و بسیاری ترانه‌های معروف او را به اشتراک گذاشتند.

سینما
شهلا صافی‌ضمیر در طول فعالیت سینمایی خود با بازیگران مطرحی چون بهروز وثوقی، فردین، ناصر ملک‌مطیعی، رضا بیک ایمانوردی، ایرج قادری، سعید راد، رضا فاضلی، و عارف به ایفای نقش پرداخته بود. خواننده‌هایی چون عهدیه در فیلم‌ها با وی ترانه می‌خواندند.

موسیقی
مقالهٔ اصلی: ترانه‌شناسی مرجان
مرجان با شاعران و آهنگسازان خبره و بنامی همچون: پرویز مقصدی، فریبرز لاچینی، اردلان سرفراز، منوچهر چشم‌آذر، آرش سزاوار، تورج شعبان‌خانی، اریک ارکانت و رضا اشعاری همکاری داشت.

برخی کنش‌های هنری مرجان:
کویر دل
گلچین 2
کنسرت مرجان
شبهای خط‌خطی
خاطره‌ها (بازخوانی آهنگ‌های قدیمی)
سکهٔ ماه

فیلم‌شناسی
تکیه بر باد (1357)
تنها حامی (1355)
مادر جونم عاشق شده (1355)
چشم‌انتظار (1354)
زیبای پررو (1354)
هم‌قسم (1354)
همت (1354)
آقا مهدی وارد می‌شود (1353)
جوانمرد (1353)
سلام بر عشق (1353)
هرجایی (1353)
سالومه (1352)
سراب (1352)
قربون هرچی خوشگله (1352)
کیفر (1352)
خانواده سرکار غضنفر (1351)
ضعیفه (1351)
مرد اجاره‌ای (1351)
قدیر (1351)
کاکل‌زری (1351)
مردان خلیج (1351)
مردی در طوفان (1351)
مرغ تخم‌طلا (1351)
همیشه قهرمان (1351)
دلقک‌ها (1350)
شکار انسان (1350)
غلام ژاندارم (1350)
قلاب (1350)
از یاد رفته (1349)
سکه شانس (1349)
دنیای پرامید (1348)