مغلطه، مغالطه  ~یاسر میردامادی

بسیاری از مطالبی که این روزها منتشر و بازنشر می‌شود، سرشار از استدلال‌ها و نتیجه‌گیری‌هایی است که از نظر منطقی نادرستند. توضیح دادن هر کدام برای هر شخص کاری بود ناممکن و در جستجو برای شکل‌ها و معانی و چگونگی مغالطه‌ها به مطلبی رسیدم که با این که طولانی بود، ترجیح دادم تا بخوانم که در فرصت‌هایی همه کسانی که فرصت خواندن شاید نداشته باشند، بشنوند.

مطلب طولانی است و نیاز به تمرکز و دقت دارد. سر فرصت و با آرامش و خیال راحت آن را بشنوید. به خودتان فرصت دهید به هر مورد فکر کنید. صبر کنید یا برگردید و دوباره بشنوید و در این میان به نمونه‌هایی که ممکن است در زندگی روزمره یا سیل خبرها شنیده و دیده باشید، فکر کنید. هر بار خبر یا نقل یا گزارش یا مطلبی را می‌‌شنوید یا می‌خوانید به این بازی‌ها در آن توجه کنید. آگاهانه ببینید و دریابید که ذهن چه آسان فریب می‌خورد.
در بازنشر هر مطلبی کمی تأمل و فکر کنید و صحت آن را با عقل سلیم خودتان بسنجید. نگذارید بازی‌های مغالطه در متون، ذهن شما را به بازی بگیرد و اسیر خود کند.
امیدوارم این مطلب برای همه کسانی که حوصله کنند و آن را بشنوند، مفید باشد و بتوانند در برابر دنیای بی‌امان اطراف‌شان آگاهانه‌تر واکنش نشان دهند.

این مطلب صورت تحریر یافته‌ی سلسله جلسات «منطق کاربردی» یاسر میردامادی است. منبع اصلی این سخنرانی‌ها کتابِ «مغالطات» علی‌اصغر خندان است. (تحریر از امید قائم‌پناه)

مغلطه‌هایی که در این گفتار بررسی شده‌اند:

1)مغالطه اشتراک لفظ (ایهام لفظی)
2)مغالطه ابهام ساختاری
3)ربط امور بی‌ربط
4)مغالطه واژه‌های مبهم
5)مغالطه گزاره‌های بدون سور
6)مغالطه تعریف ِدوری
7)مغالطه کُنه و وجه
8)مغالطه سورهای کلی‌نما
9)مغالطه علت جعلی
10)مغالطه نقل‌قول ناقص
11)مغالطه تفسیر نادرست (تفسیر به‌رای)
12)مغالطه تاکید لفظی
13)مغالطه بستن راه استدلال
14)مغالطه توسل به جهل
15) مغالطه طلب برهان از طرف مقابل
16)مغالطه کمّی کردن امور کیفی
17)مغالطه بار ارزشی کلمه
18)مغالطه استحسان یا آرزواندیشی
19) مغالطه «این‌که چیزی نیست»
20)مغالطه خلط انگیزه و انگیخته
21)مغالطه «اینکه مغالطه است»
22)مغالطه پهلوان پنبه
23) مغالطه ارزیابی یک‌طرفه
24)مغالطه منشأ
25)مغالطه شقوق کاذب (طرد شقوق دیگر)
26)مغالطه خلط علت با دلیل
27) مغالطه ردّ دلیل به جای ردّ ادّعا
28)مغالطه مناقشه در مثال
29)مغالطه تخصیص یا استثنا
30) مغالطه سؤال مرکّب (پیچیده)
31)مغالطه نکته انحرافی
32)مغالطه توسّل به معنای تحت‌اللفظی
33)مغالطه تغییر تعریف
34)مغالطه استثنای قابل‌چشم‌پوشی
35)مغالطه خودت هم
36)مغالطه خلط در مقام مقایسه (خلط ایده‌آل و رئال)
37)مغالطه رها نکردن پیش‌فرض
38)مغالطه البته اما
39)مغالطه عدم تکرار دقیق حد وسط
40) مغالطه اثبات تالی (وضع تالی)
41)مغالطه مقدمات منفی
42)مغالطه مقدمات ناسازگار
43)مغالطه گذشته گرایی
44)مغالطه عدم سابقه
45)مغالطه تجددگرایی
46)مغالطه توسل به اکثریت
47)مغالطه ترکیب
48)مغالطه تقسیم
49)مغالطه میانه‌روی
50)مغالطه قمارباز
51)مغالطه قیاس مضمر مردود

با صدای: گوینده شهرزادفتوحی /
تنظیم: مجتبی میر‌سمیعی