بررسی و لایه‌برداری از دلایل و چرایی شکل‌گیری یک نظام پوششی در میان عشایر ایران

گروه مد و لباس هنرآنلاین: لباس‌های محلی یا عشایری در ایران به‌عنوان یکی از مهم‌ترین گنجینه‌های فرهنگی محسوب می‌شوند حال آنکه این فرهنگ غنی بخش قابل‌توجهی از فرهنگ ایران‌زمین را به خود اختصاص داده است. البته سبک زندگی عشایر با توجه به پیشرفت‌های زندگی شهری و سیاست‌های گوناگون در دوره‌های مختلف دستخوش تحولاتی شده، جمعیت عشایر رو به کاهش است و از سوی دیگر سبک زندگی آن‌ها در میان نسل‌های جدید در معرض انقراص قرار دارد.

عشایر بختیاری، ترک‌های قشقایی، شاهسون‌ها و دیگر عشایر، هرکدام بنا بر گزارش‌های مراکز آمار عشایری در چند سال گذشته میزانی چشمگیر از جمعیت عشایری خود را از دست داده‌اند و مهم‌تر از آن با توجه به گرایش جوانان به سمت زندگی شهری و ورود مؤلفه‌های شهری به‌نظام پوشاک عشایری، شاهد ساختاری ترکیبی در لباس عشایری هستیم که نکته‌های مختلفی را به فعالان فرهنگی پیام‌رسانی می‌کند.

لزوم توجه به این مقوله می‌تواند از دو جنبه مهم و اساسی در فرهنگ جامعه ایرانی قابل‌توجه باشد. مورد اول و قابل‌توجه این است که لباس‌های شهری که بسیاری از آن‌ها نیز تابع مد و فرهنگ غیر ایرانی بوده‌اند در ساختار پوشش عشایری وارد می‌شوند و کم‌کم بخشی از آن فرهنگ می‌شوند. به‌عنوان‌مثال ورود کت انگلیسی در نظام پوشاک مردان بختیاری و دوم اینکه با شکل‌گیری نسل جدید و نوع فعالیت اجتماعی متفاوت آن‌ها از سویی، و از طرف دیگر گرایش به زندگی شهری و روستایی یا بهتر است بگوییم یکجانشینی به‌جای کوچ‌نشینی باعث شد که نوع لباس‌ها با فعالیت‌های اجتماعی آن‌ها سازگار نباشد و در یک بیان دیگر، کارکرد لباس‌ها از بین برود و لباس‌های جایگزین شهری، جای لباس‌های اصلی و ریشه‌دار در فرهنگ آن‌ها را بگیرد.

در اینجا به تلاش بسیاری از پژوهشگران و طراحان لباس نیز لازم است اشاره کنیم که برای حفظ فرهنگ عشایری از نقش و رنگ دست بافته‌ها، گلیم‌ها و قالی‌ها برای طراحی لباس استفاده کرده‌اند اما این نکته را باید توجه داشت که نقش و رنگ و بافت یا بهتر است در یک‌کلام بگوییم، فرم لباس عشایری چه مردانه و چه زنانه ریشه در فرهنگ آن‌ها دارد و هرکدام دلیلی برای وجود خوددارند.

بر اساس آنچه مجید اسدی فارسانی در مقاله‌ای با عنوان «لزوم طراحی لباس‌های محلی و عشایری در کارکردهای دنیای مدرن» نوشته است، با بررسی و لایه‌برداری از دلایل و چرایی شکل‌گیری این نظام پوششی متوجه می‌شویم که عوامل مختلفی ازجمله دستاوردهای عشایری یا اقتصادی، تفکر اسطوره‌ای، دین، باورها و بسیاری موارد دیگر عاملیت شکل‌گیری این نظام پوشش شده‌اند و در این مسیر باید هوشمندانه عمل نمود و مبتنی بر همان ارزش‌ها اقدام به طراحی لباس نمود.

لباس‌هایی برای عشایری که از زندگی عشایری گذشته دست کشیده‌اند و بنا بر فعالیت‌های جدید کارکردهای نوینی را از نظام پوشاکشان انتظار دارند. حال سؤال این است که چگونه می‌توان این مشکل را حل کرد؟ نمی‌خواهیم ارزش آثاری که در حوزه طراحی لباس با توجه به صنایع مختلف عشایری طراحی‌شده‌اند را نادیده بگیریم اما آن‌ها مسیری جداگانه از این دغدغه دارند و برای حفظ فرهنگ پوشش عشایری در کاربری جدید باید از همان ارزش‌های موجود در لباس استفاده کرد.

به‌عنوان‌مثال آن گشادی‌ها و آن نقش‌ها و رنگ‌ها هرکدام ریشه در فرهنگ عشایری دارد و استفاده از رنگ دیگر در لباس مردان، متضاد با ریشه‌های فرهنگی است و صرفاً یک طرح ذوقی است که مشکل مطرح‌شده در این نوشتار را برطرف نمی‌کند.

برگردیم به سؤال مطرح‌شده. در اینجا لازم است اشاره‌ای به طراحان مطرح دنیا و به‌خصوص یوهیجی یاماموتو داشته باشیم. هنرمند طراح لباس ژاپنی که در دنیای مد کنونی دنیا از موفق‌ترین طراحان برای اشاعه فرهنگ ژاپنی در قالب نظام پوشاک است و به‌خوبی توانسته است در آثارش بازخوانشی از لباس سنتی ژاپنی در کاربری‌های نوین شهری داشته باشد و نه‌تنها مخاطبانش این بار ژاپنی‌ها نیستند بلکه ساختار نوین آن‌ها از نظر بصری و طراحی، جاذبه‌ای برای دیگر افراد با فرهنگ‌های مختلف و بخصوص شهرنشینان شده است. او در آثارش وفاداری به نظام پوشش و فرهنگ پوشش ژاپنی را حفظ نموده است اما بازخوانشی در طراحی داشته است که متناسب برای عملکردهای نوین افراد شهری شده است. رنگ، بافت، الگو و دیگر موارد این بار در قالب یک نظام جدید ولی ریشه در فرهنگ گذشته ارائه می‌شوند و اینجا همان نقطه موردتوجه است.

در کشور ما نیز به طور مثال، لباس عشایر بختیاری که دارای ویژگی‌های فرمی منحصربفردی هستند در چنین ساختاری مورد توجه قرار می‌گیرد؛ لباسی که قابلیت بازخوانی برای طراحی در دنیای مدرن شهری را دارد و می‌توان آن را با تکیه بر مؤلفه‌های گوناگون جهانی کرد.

منبع: هنرآنلاین | http://honaronline.ir

می‌توانید این صفحه رویداد اطلاعیه خبری را با دوستان خود به اشتراک بگذارید

Share on facebook
Share on pinterest
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on linkedin
Share on google
Share on telegram
Share on email

📅 برای اطلاع از جدیدترین رویدادهای عرصه هنر و فرهنگ ایران و جهان، همراه روزنامه هنر در گالری لیلیت باشید

روزنامه هنر رویدادهای هنری اخبار هنری گزارشهای هنری نوآوریهای هنری حراج هنری تئاتر و نمایش مد و لباس فیلمها و سریالها بازیهای ویدیویی
💎 بنر تبلیغ
اپلیکیشن
💎 بنر نمایشگاه
💎 بنر هنرآموز
💎 بنر تماشاخانه
💎 بنر موزیکهای بیکلام
💎 بنر کتابهای صوتی
💎 بنر مجله هنر
💎 بنر روزنامه هنر
تلگرام
برگزاری نمایشگاه «خواب رنگ‌ها» آثار خانم الناز عبدالهی نژاد
برگزاری نمایشگاه «گنجه ی‌ هنر» آثار نقاشی خانم بنفشه اسداله زاده
برگزاری نمایشگاه «رقص سماع» آثار عکاسی خانم مهناز جعفری
برگزاری نمایشگاه گروهی «دفتری دیگر از ستاوند» آثار فائزه ولوجردی و نیلوفر وجدی
برگزاری نمایشگاه «دریا و زندگی» آثار عکاسی خانم کتایون فرجی
برگزاری نمایشگاه «تصاویر پنهان» آثار نقاشی آقای یحیی صنعتی
برگزاری نمایشگاه «خاکم ایران» آثار نقاشی آقای احمدرضا زنگنه
برگزاری نمایشگاه «گیلان را باید زیست» آثار عکاسی خانم هاجر اسماعیل زاده پیربازاری
برگزاری نمایشگاه «ترنم» آثار نقاشی خانم معصومه استادی
برگزاری نمایشگاه «بیکران» آثار نقاشی خانم مریم منصوری
برگزاری نمایشگاه «سیمرغ» آثار نقاشی آقای عبدالله محمودی
برگزاری نمایشگاه «جغله» آثار نقاشی آقای احسان میرزایی فراهانی
اینستاگرام گالری لیلیت

اَپ لیلیت

دانلود اپلیکیشن لیلیت

با نصب اپلیکیشن لیلیت، به راحتی از امکانات لیلیت بهره‌مند شوید و از تخفیف‌ها و جدیدترین اطلاعیه‌ها باخبر باشید...

دانلود مستقیم