مصطفی ملکیان

مصطفی ملکیان (زادهٔ ۱۳۳۵ در شهرضا) فیلسوف و روشنفکر ایرانی است. بخش عمدهٔ پژوهش‌های او در حوزهٔ اخلاق، دین، فلسفهٔ دین، اگزیستانسیالیسم، روان‌شناسی، علوم انسانی، روش تحقیق و روشنفکری است. پروژه ی عقلانیت و معنویت پروژهٔ مهم اوست.
مصطفی ملکیان، تحصیل در رشته مهندسی مکانیک را در دانشگاه تبریز به سال ۱۳۵۲ آغاز کرد، اما دغدغه‌های فلسفی و کلامی باعث شد وی رشته مهندسی را رها کند و به سراغ فلسفه برود. او تحصیل در حوزه و دانشگاه را هم‌زمان پی گرفت. ملکیان به گفته خودش، در مهر ماه سال ۱۳۵۸ وارد حوزه علمیه می‌شود و در سال ۱۳۷۷ حوزه را ترک می‌کند.
ملکیان در سال ۱۳۶۵ در رشته فلسفه موفق به اخذ مدرک لیسانس شد و با اینکه تنها یک گام تا دفاع از پایان‌نامه کارشناسی ارشد فلسفه اسلامی دانشگاه تهران فاصله داشت از ادامه تحصیل انصراف داد. سپس به قم رفت و سالیانی نیز به تحصیل در حوزه علمیه قم پرداخت. در قم از درس کسانی چون عبدالله جوادی آملی، محمدتقی مصباح یزدی، حسن حسن‌زاده آملی، یحیی انصاری شیرازی و سید رضا بهاءالدینی و آقای ستوده بهره برد. وی مدتی در مؤسسه امام خمینی مشغول تحصیل و تدریس بود. ویرایش کتاب جامعه و تاریخ اثر محمدتقی مصباح یزدی از نتایج این همکاری است.
وی مدت ده سال از نزدیک با محمدتقی مصباح یزدی همکاری داشته‌است و تنها بخشی از کتاب «علم النفس» اسفار را نزد محمدتقی مصباح یزدی فراگرفته است. ایشان بیشتر نزد عبدالله جوادی آملی شاگردی کرده‌است.
او در سال‌های دهه هشتاد به تدریس فلسفه در مراکز پژوهشی قم از جمله دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم و برخی از دانشگاه‌های تهران پرداخته و تاکنون چندین پایان‌نامه دانشگاهی با راهنمایی یا مشاوره او در دانشگاه تهران، دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه امام صادق، دانشگاه قم و مؤسسه امام خمینی، تدوین شده‌است. روش وی در طرح مسائل فلسفی، تحلیلی و در محتوا وجودگرایانه است.

اگرچه کشور ایران دارای تمدنی طولانی در تاریخ بوده است و شواهد آن در مدارک تاریخی بسیار به چشم میخورد اما ملکیان در این رابطه می‌گوید: یکی از بزرگترین دروغهایی که ما به تاریخ گفته‌ایم این است که ما فرهنگ و تمدن عظیمی داشته‌ایم، آخه عزیز من فرهنگ و تمدن مدرک می‌خواهد اگر یونانی‌ها یک کتاب از افلاطون نداشتند، یک کتاب از ارسطو یا … نداشتند بنای پانتئن رانیز نداشتند، معماری‌های عظیم را نداشتند و بعد می‌گفتند که ما یونانیها فرهنگی داشتیم که نمی‌دانید چه عظمتی داشت و آب از لب و دهان همه ما هم راه می‌افتاد، ما انصافاً به آنها نمی‌گفتیم هر چیزی مدرک می‌خواهد؟ انصافاً شما از آن چیزی که در قلمروی ایران می‌بینید، غیر از تعدادی بنا که آنها را نیز همه مورخان گفته‌اند که رومی‌ها برای ما تخت جمشید ساختند که مورخان گفته‌اند هخامنشیان تعدادی مهندسان و معماران رومی را آوردند و برای ما اینها را ساختند- اگر اینها را بگذارید- کنار شما یک اثر فلسفی به من نشان بدهید، یک اثر دینی بلند به من نشان بدهید، یک اثر هنری یا عرفانی نشان بدهید، ممکن است عده‌ای بگویند همه اینها سوخته‌است ولی این را باید نشان بدهد کسی که می‌گوید ما داشته‌ایم، یک پزشک تراز اول ماقبل از اسلام داشته‌ایم؟ ما یک فیلسوف تراز اول قبل از اسلام داشته‌ایم، یک هنرمند تراز اول …

نقد حوزه
یکی از مسائلی که همواره مورد انتقاد ملکیان قرار گرفته‌است شیوهٔ آموزش در حوزه‌های علمیه است. از نظر وی شیوهٔ آموزش در حوزه‌های علمیه بایستی از حالت «دست نامه‌ای» به حالت «درسنامه‌ای» تغییر کند. در شیوهٔ دست نامه‌ای، کتبی که به این شکل نوشته می‌شوند تنها ناظر به بیان دیدگاه‌های اختصاصی نویسنده در مورد موضوع مورد نظرند در حالیکه در کتب درسنامه، ملاحظات آموزشی رعایت شده‌است و نویسنده به شیوه‌ای تعلیمی و آموزشی، نه تنها تمام موضوعات مورد نظر را بیان می‌کند بلکه آن‌ها را به شیوه‌ای ساده و مطابق با روان‌شناسی آموزشی بکار می‌گیرد. از جمله کتاب‌های نوع دوم که تلاش شده‌است در حوزه بصورت درسنامه نوشته شود کتاب «منطق مظفّر» تألیف علّامه محمدرضا مظفّر است.

نقد دیدگاه‌های دیگران
ملکیان در آثار و مصاحبه‌های مختلف به بیان دیدگاه‌های خود دربارهٔ افرادی مثل جواد طباطبایی، مرتضی مطهری، علی شریعتی، داریوش شایگان و محمدعلی اسلامی ندوشن و عبدالکریم سروش و مجتهد شبستری پرداخته که طرح این نظرات گاهی نیز جنجال‌برانگیز بوده‌است. ملکیان، روشنفکری دینی را مفهومی پارادوکسیکال می‌داند.

اهمّیّت ترجمه
ملکیان ترجمه را در صورتی که کار مترجم کیفیتی پذیرفتنی داشته باشد، بزرگ‌ترین خدمت به فرهنگ جامعه دانسته و تک آوایی را از جمله آفاتی می‌داند که به جامعه ما لطمه‌های زیادی زده‌است.

تأکید بر ساده زیستی
ملکیان با تأثیرپذیری از فیلسوف آمریکایی قرن ۱۹ هنری دیوید ثورو در سال‌های اخیر تأکید فراوانی بر ساده زیستی داشت. اندیشه‌های ساده زیستانهٔ ثورو و امرسون و والت ویتمن، به نحو عمیقی او را تحت تأثیر قرار داده‌است.

• نشانی:

• تلفن:

• وبسایت:

• ایمیل:

• رویدادهای جاری:
در حال حاضر رویدادی وجود ندارد

• رمزینه:
جهت اشتراک گذاری آسان با تلفن‌های هوشمند این کد را اسکن نمائید.

گالری: